Kasas Sûresi 85. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 5/109; 7/6; 39/69.  

85.İbnu Ebi Hatim`in Dahhak`tan rivayet ettiğine göre Resulullah (a.s.), Mekke`den çıkarak Cuhfe`ye geldiğinde Mekke`yi arzuladı. Bunun üzerine Yüce Allah bu ayeti kerimeyi indirdi.8."İndiren" veya onu "tebliğ etmeği ve onunla amel etmeyi farz kılan."  

[403] Hz. Peygamber’in bazı görevleri hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XIV, 391-397.  

İlk gelen ve “oku” emriyle başlayan Âlak suresinin ilk ayetindeki “ikra’” kelimesi ile “Kur’an” aynı kökten geldiği için buradaki “Kur’an” terimini hem “okumak” hem de “Kur’an” olarak alabiliriz. Her iki durumda da insana okumayı farz kılan bir emir söz konusudur. Zira Kur’an okunmadan anlaşılamaz. İnsan da okumadan tekâmül edemez. Bu “okuma”dan illa da yazı ile yazılanı okumayı anlamamalıyız. Ay’ın Güneş’i okuyarak ışık saçması gibi (Şems 91/2) hayatı okumak, varlık alemini okumak, insanın kendisini okuması, temaşa ettiği herşeyi okuması bu kapsamda değerlendirilebilir. “Kur’an’ın Peygamberimize farz kılınması” demek, Allah’ın Kur’an’da öngördüğü hayat düsturlarıyla yaşam biçimi oluşturmak, hayatın pratik sorunlarını Kur’an’la çözmek; aymazlığa ve umursamazlığa düşmeden, hidayet yolunda dolu, doğru, adil, ilkeli, tutarlı ve istikrarlı bir hayat ortaya koymaktır.   

Bu âyetin Mekke ile Medine arasında hicret sırasında indiği rivayet edilmiştir. Buna göre Hz. Peygamber’e, müşrikler tarafından çıkarıldığı Mekke’ye tekrar döneceği haber verilmiş olmaktadır. “Dönülecek yer”, “ahirette en yüksek makam” şeklinde de yorumlanmıştır.  

 Bu âyetin, Mekke ile Medine arasında hicret esnasında nâzil olduğu rivayet edilmiştir. Âyette, Hz. Peygamber’in, zulme uğratılarak çıkarıldığı yurdu Mekke’ye döndürüleceğine işaret buyurulduğu belirtilmektedir. «Döndürülecek yer»den maksadın, ahirette en yüksek makam olduğu da söylenmiştir.  

1- Kur'an'a uymayı zorunlu kılan.  

(1)Bu âyet, doğduğu topraklardan hicret etmek mecbûriyetinde kaldığı için pek mütessir olan Peygamber Aleyhissalâtü Vesselâm’ı tesellî etmek için nâzil olmuştur. (Beyzâvî, c. 2, 202)  

(*) 85. ayetteki“ معاد ‘’mead” sözcüğü orijinal anlamıyla“ bir kimsenin en sonunda dönmek zorunda olduğu yer”demektir. (Lisanü’l-Arab, c:6, s:506, “avd” mad.) Sözcük ayette nekre [belgisiz] olarak yer almıştır. Bu sebeple sözcüğü burada “Ahirette vaad edilen güzel hayat ve cennet” olarak anlamak mümkün olduğu gibi, hicretten sonra fethedilerek “dönülecek yer” anlamında Mekke olarak anlamak da mümkündür. Ama şayet sûrenin tümü/85 ve sonrası dâhil Mekke de inmişse, o zaman buradaki maad (dönülecek yer) Mekke olamaz. ِ Ama müfessir Tantavi ve el-Meraği tefsirinin yazarı, sûrenin tümü Mekke de inmiş olsa bile, yine (معاد)’’mead’’ kelimesinden maksat, Mekke dir. Yani Hz. Peygambere şöyle bir müjde veriliyor. ‘’Ey Resulüm! (Mekke den hicret ettikten sonra elbette Allah) seni (tekrar) dönülecek yere (Mekke’ye) döndürecektir’’ şeklindedir. Ayrıca İbn Abbas ve Katade’ye göre bu sûre Mekki olup ama bu son ayetleri, hicret esnasında Mekke Medine arasında inmiştir. İbni Selam da bu son ayetler hicret esnasında Cuhfe de indiğini söylüyor. Bize göre de bu görüşler daha isabetli ve doğrudur. Buna göre (معاد)’’dönülecek yer’’ Mekke’dir. Çünkü zaten ahirette gitmeyecek/dönmeyecek kimse yoktur. (الله اعلم) واختلف المتأولون في معنى قوله تعالى: لرادك إلى معاد ، فقال جمهور المتأولين: أراد: إلى الآخرة، أي: باعثك بعد الموت، فالآية -على هذا- مقصدها إثبات الحشر، والإعلام بوقوعه -- قال القاضي أبو محمد رحمه الله قال القرطبى: قوله - تعالى -: {إِنَّ ٱلَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ ٱلْقُرْآنَ لَرَآدُّكَ إِلَىٰ مَعَادٍ..}. ختم - سبحانه - السورة ببشارة نبيه محمد صلى الله عليه وسلم برده إلى مكة قاهرا لأعدائه. وقيل: هو بشارة له بالجنة. والأول أكثر. وهو قول جابر بن عبد الله، وابن عباس، ومجاهد، وغيرهم.: قال الآلوسى: وقد يقال: أطلق - سبحانه - المعاد على مكة، لأن العرب كانت تعود إليها فى كل سنة، لمكان البيت فيها، وهذا وعد منه - عز وجل - لنبيه صلى الله عليه وسلم وهو بمكة أنه - عليه الصلاة والسلام - يهاجر منها ثم يعود إليها. والمعنى: {إِنَّ ٱلَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ ٱلْقُرْآنَ} - أيها الرسول الكريم -، بأن أنزله إليك، وكلفك بحفظه وتلاوته على الناس، والعمل بأوامره ونواهيه.{لَرَآدُّكَ إِلَىٰ مَعَادٍ) أى: لرادك إلى المكان الذى أنت فيه وهو مكة، بعد أن تهاجر منه. ( الوسيط في تفسير القرآن الكريم) وقال ابن عباس ـ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَما ـ وقتادة: مكية إلا آية نزلت بين مكة والمدينة، وقال ابن سلام: نزلت بالجحفة في وقت هجرة النبي إلى المدينة، وهي قوله عز وجل: {إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرَادُّكَ إِلَى مَعَاد (من أسرار "القصص" - مكية أم مدنية؟)  

[1] Telâvetini, tebliğini, amelini.[2] Mekke veya cennete, vaad buyurduğu ve herkesin arzusu olduğu makam-ı Mahmud'a.  

25 Ayete yorumlar çok farklıdır; ahiret, cennet, cennetteki makamı olan “Makâm-ı Mahmûd” vb. Bu ayet Hicret yolunda Cuhfe’de nazil olmuştur. Buna dayanarak bazıları da Mekke’nin ileride fethedilerek Hz. Peygamber’in oraya döneceğinin müjdesidir demişlerdir.  

Bu ayet hicretin yakın olduğuna işaret etmekte, üzüntülü olan Hz. Muhammed’e tekrar Mekke’ye döndürüleceği dolaylı olarak müjdelenmektedir.,Benzer mesajlar: En‘âm 6:117; Nahl 16:125; Kasas 28:56; Necm 53:30; Kalem 68:7.  

1 Bu âyet, Peygamber Efendimizin Mekke’den hicreti sırasında Cuhfe’de nâzil olduğuna göre, meâd’den maksat ölüm; red’den maksat ise Mekke’ye iadedir. Yani, “Rabbin seni ahirete irtihal etmeden evvel bu çıktığın mahalle geri getirecek ve Mekke’yi sana fethettirecektir.” (Elmalılı)  

95 Taberî’nin kaydettiğine göre Mücâhid, ferada ‘aleyke ibaresinin a‘tâke (“sana [onu] verdi”) ibaresiyle hemen hemen aynı anlamda olduğu görüşündedir. Ne var ki bu, bizce, 24. surenin (Nûr) ilk ayetinde geçen ve ilgili 1. notta açıklanan feradnâhâ (“onu apaçık bir tarzda vaz‘ettik/ortaya koyduk”) ifadesiyle benzer bir anlamda kullanılan yukarıdaki karmaşık ifadenin sadece bir kısmını açıklamaktadır. Yukarıdaki anlam akışı içinde, ‘aleyke (“senin üzerine”) takısı, sonundaki zamirle birlikte cümleye, Kur’an mesajını alan kimsenin, yaşama tarzını onun koyduğu ilkelere dayandırma yönündeki ahlakî yükümlülüğüne işaret eden ilave bir anlam katmaktadır. Çeviride görülen birleşik ifade bu mülahazaya dayanmaktadır.96 Me‘âd tabiri, lugat olarak “dönülecek yer [ya da “durum”]”, deyimsel olarak da “nihaî varış” yahut “nihaî durum” demektir; yukarıdaki anlam örgüsü içinde ise “ahiret hayatı”yla eş anlamlıdır ve çoğu müfessirin terime verdiği anlam budur. Fakat yukarıdaki pasajın özellikle Hz. Peygamber’e hitab ettiği yolundaki zayıf görüşe katılan bazı müfessirler, bu ismin burada, son derece özel ve maddî bir anlamda -“dönülen/dönülecek yer” anlamında- kullanıldığını ve bununla, Medine’ye hicreti sırasında yahut hicretinden sonra Hz. Peygamber’e, doğduğu şehre (Mekke’ye) bir gün zaferle döneceği yolunda verilmiş olan söze atıfta bulunulduğunu söylemektedirler. Oysa bize göre, bu pasaj, belirli bir yere ya da tarihî bir olaya indirgenemeyecek kadar derin bir anlam taşımakta, bütün müminlere hitab ederek onlara sadece bedenî ölümden sonraki hayatı değil, fakat aynı zamanda, kalpler Kur’an mesajına açık tutulduğu ve onun ilkelerine göre yaşandığı sürece bu dünyada tadılacak manevî dirilişi ya da yeniden doğuşu da vaad etmektedir.97 Lafzen, “kimin hidayet üzere geldiğini”.  

[3462] Daha sonraki âyetlerde yer alan “inkâr edenlere asla arka çıkma!” (86), “seni Allah’ın âyetlerinden alıkoymalarına asla izin verme!” ve “Sakın ha, Allah’a ortak koşanlardan biri olma!” (87) uyarılarının niteliklerinden de açıkça anlaşılacağı gibi, bu âyetler, ulaştığı herkese hitap etmektedir. [3463] ‘Alâ edatının istilâ vurgusu, çeviride karşılığını ”hayatını kuşatan” olarak bulmuştur. “Mutlu son” karşılığı, me’âd ile “bayram” anlamına gelen ‘ıyd arasındaki akrabalığın tedâi ettirdiği bir anlamdır. Allah Rasûlü’ne, hem hicret yurdu olan “Medine”, hem de âhiret yurdu olan “Cennet” müjdelense gerektir.  

Bu âyet, halkının azgın önderleri tarafından zulme mâruz bırakılarak hicrete mecbur kalan Hz. Peygamber (a.s.m)’ın, muzaffer olarak Mekke’ye kavuşacağını müjdelemektedir.  

Medîne'ye, yahut zaferle Mekke'ye, yahut da huzuruna döndürecektir.  

(13) Mekke’ye. Veya âhiretteki şerefli makamına.  

3415 That is: order in His wisdom and mercy that the Qur'an should be revealed, containing guidance for conduct in this life and the next, and further ordered that it should be read out and taught and its principles observed in practice. It is because of this teaching and preaching that the Holy Prophet was persecuted, but as Allah sent the Qur'an, He will see that those who follow it will not eventually suffer, but be restored to happiness in the Place of Return, for which see next note. 3416 Place of Return: (1) a tide of Makkah; (2) the occasion when we shall be restored to the Presence of our Lord. It is said that this verse was revealed at J uhfa, on the road from Makkah to Madinah, a short distance from Makkah, on the Hijrah journey. The Prophet was sad at heart, and this was given as consolation to him. If this was the particular occasion, the general meaning would refer the Place of Return to the occasion of the Resurrection, when all true values will be restored, however they may be disturbed by the temporary interference of Evil in this life. 3417 Allah knows the true from the false, and if we are persecuted for our Faith and attacked or spoken ill of because we dare to do right, our surest refuge is an appeal to Allah rather than to men.