Kaf Sûresi 14. Ayet Meali

Tübba, Yemen hükümdarlarına verilen addır.  

 Âyetlerde geçen Semûd Hz. Sâlih’in, Âd Hz. Hûd’un, Eyke Hz. Şuayb’ın kavimleri idiler. Burada önceki inkârcı milletlere gelen azap hatırlatılarak, Kureyş’in durumundan üzülen Hz. Peygamber teselli edilmektedir.  

(*) Ress sözlükte "kuyu, maden, bir şeyin evveli, başlangıcı, alâmet, eser, kalıntı" anlamlarına gelir İslam Âlimlerinin bir kısmı Ress kelimesi "Kuyu" anlamında geldiğinden dolayı, Ress Kavmi’nin Pakistan’ın Sind eyaletindeki Larkana Şehri’nde bulunan ve İndus Vadisi’ndeki kayıp antik medeniyet olarak bilinen su kuyuları ile ünlü Mohenjo-daro şehrinde yaşadığını belirtmektedirler. Bir kısım araştırmacı ise Ress halkının Aras Nehri kıyılarındaki kayıp antik bir medeniyet olduğunu iddia etmektedir. Kaynak: (A-Z of Prophets in Islam and Judaism, B.M. Wheeler, People of the Well) Vikipedi. Ama bu konuda farklı rivayetler de vardır. En doğrusunu yüce Allah bilir. Semud halkı ise, Hz. Salih’in gönderildiği kavimdir, Âd ise, Hüd kavmidir. Eyke ise: Sık, birbirine karışmış ağaç demektir. Eyke’liler de Medyen’liler gibi Şuayb (a.s.)’ın gönderildiği bir kavimdir. “Eyke” kelimesi “sedir ağacı, sık ve bol ağaçlıklı yer” anlamına gelir… Tübba‘: Eski Yemen (Himyer) krallarının unvanı, Kur’an’da günahkârlıkları ve elçileri yalanlamaları yüzünden helâk edildiği bildirilen bir kavmin adıdır. Kendilerine tübba’ adı verilen Himyerî kralları Güneybatı Arabistan’ın tamamına hâkim olmuştur.  

8 Eykeliler için bkz. Hicr, 15/78 9 Tubba halkı için bkz. Duhân, 44/78  

[Ress] halkının Hz. Şuayb, Hanzala adlı peygamber ya da Calut’un kavmi oldukları iddia edilmektedir. [Eyke], Hz. Şuayb’ın görevlendirildiği yerdir; [Tübba‘] ise Yemen’deki yöneticiler için kullanılmaktadır.  

1 Ress: Örülmedik kuyu maden ve kalıntı demektir. Fakat “Ress Halkının” kimler olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Bunlar hakkında Semud halkından, Azerbaycan kuyusuna kadar pek çok rivâyet varsa da bu rivâyetleri birleştirmek mümkün olamamaktadır. En doğrusunu Allah bilir. Bk. (Furkan: 38)2 Lût (a.s)’ın kavmi için, ona akrabalıklarından dolayı “kardeşleri” ifâdesi kullanılmıştır. Bu da gerek akrabalık, gerekse hısımlık yönünden yakınlığın, bir toplumu îman etmedikçe kurtaramayacağının izahı için olabilir. 3 Eyke: Sık, birbirine karışmış ağaç demektir. Eyke’liler de Medyen’liler gibi Şuayb (a.s.)’ın gönderildiği bir kavimdir. “Eyke” kelimesi “sedir ağacı, sık ve bol ağaçlıklı yer” anlamına gelir. Bu kelimenin “Leyke” şeklinde de okunduğu olur. Hz. Şuayb’ın bu kavme tebliği de Medyen halkına olan tebliğinin aynısıdır (Şuarâ: 177-183). Kur’ân-ı Kerîm’de Eyke halkının “gölge günü”nün azabı ile cezalandırıldığı belirtilmektedir. Bk. (Hicr: 78)4 Tübba‘: Eski Yemen krallarının unvanı, Kur’an’da günahkârlıkları ve elçileri yalanlamaları yüzünden helâk edildiği bildirilen bir kavmin adıdır. Tübba’ Yemen (Himyer) krallarının unvanıdır. Kendilerine tübba’ adı verilen Himyerî kralları Güneybatı Arabistan’ın tamamına hâkim olmuştur. Hz. Peygamber’den: “Tübba’a küfretmeyin, zira o Müslüman olmuştur, Es’ad el-Himyerî’ye küfretmeyin, zira o Kâbe’ye ilk örtü giydirendir” meâlinde hadisler nakledilmiştir. (Müsned) Bk. (Duhân: 37)5 Va’îd: Va’d gibi mastardır, mef’ul manasına da kullanılır. Va’d maddesi hayır ve şerde, acıda ve tatlıda kullanılır. Fakat vaîd, acı ve korkunç olanlarda kullanılır. Tehdit ve korkutma ifade eder.  

8 “Tubbe‘ halkı” ile ilgili olarak bkz. 44:37 ve ilgili dipnot. “Yemyeşil vadilerin sakinleri”, 26:176 ve devamından anlaşıldığı gibi, Medyen (Tevrat’taki Midian) halkıdır. Onların kıssası Kur’an’ın değişik yerlerinde anlatılmıştır. En ayrıntılı olanı için bkz. 11:84-95.  

[4671] Bkz: 44:37, not 25.  

Arap kaynaklarında Ress adında iki yer bilinmektedir. Biri Necid, diğeri Hicazın kuzeyinde olup birincisi daha meşhurdur.