Kaf Sûresi 12. Ayet Meali

Tübba, Yemen hükümdarlarına verilen addır.  

(*) Ress sözlükte "kuyu, maden, bir şeyin evveli, başlangıcı, alâmet, eser, kalıntı" anlamlarına gelir İslam Âlimlerinin bir kısmı Ress kelimesi "Kuyu" anlamında geldiğinden dolayı, Ress Kavmi’nin Pakistan’ın Sind eyaletindeki Larkana Şehri’nde bulunan ve İndus Vadisi’ndeki kayıp antik medeniyet olarak bilinen su kuyuları ile ünlü Mohenjo-daro şehrinde yaşadığını belirtmektedirler. Bir kısım araştırmacı ise Ress halkının Aras Nehri kıyılarındaki kayıp antik bir medeniyet olduğunu iddia etmektedir. Kaynak: (A-Z of Prophets in Islam and Judaism, B.M. Wheeler, People of the Well) Vikipedi. Ama bu konuda farklı rivayetler de vardır. En doğrusunu yüce Allah bilir. Semud halkı ise, Hz. Salih’in gönderildiği kavimdir, Âd ise, Hüd kavmidir. Eyke ise: Sık, birbirine karışmış ağaç demektir. Eyke’liler de Medyen’liler gibi Şuayb (a.s.)’ın gönderildiği bir kavimdir. “Eyke” kelimesi “sedir ağacı, sık ve bol ağaçlıklı yer” anlamına gelir… Tübba‘: Eski Yemen (Himyer) krallarının unvanı, Kur’an’da günahkârlıkları ve elçileri yalanlamaları yüzünden helâk edildiği bildirilen bir kavmin adıdır. Kendilerine tübba’ adı verilen Himyerî kralları Güneybatı Arabistan’ın tamamına hâkim olmuştur.  

7 Ressliler için bkz. Furkân, 25/38 dipnot.  

[Ress] halkının Hz. Şuayb, Hanzala adlı peygamber ya da Calut’un kavmi oldukları iddia edilmektedir. [Eyke], Hz. Şuayb’ın görevlendirildiği yerdir; [Tübba‘] ise Yemen’deki yöneticiler için kullanılmaktadır.  

1 Ress: Örülmedik kuyu maden ve kalıntı demektir. Fakat “Ress Halkının” kimler olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Bunlar hakkında Semud halkından, Azerbaycan kuyusuna kadar pek çok rivâyet varsa da bu rivâyetleri birleştirmek mümkün olamamaktadır. En doğrusunu Allah bilir. Bk. (Furkan: 38)2 Lût (a.s)’ın kavmi için, ona akrabalıklarından dolayı “kardeşleri” ifâdesi kullanılmıştır. Bu da gerek akrabalık, gerekse hısımlık yönünden yakınlığın, bir toplumu îman etmedikçe kurtaramayacağının izahı için olabilir. 3 Eyke: Sık, birbirine karışmış ağaç demektir. Eyke’liler de Medyen’liler gibi Şuayb (a.s.)’ın gönderildiği bir kavimdir. “Eyke” kelimesi “sedir ağacı, sık ve bol ağaçlıklı yer” anlamına gelir. Bu kelimenin “Leyke” şeklinde de okunduğu olur. Hz. Şuayb’ın bu kavme tebliği de Medyen halkına olan tebliğinin aynısıdır (Şuarâ: 177-183). Kur’ân-ı Kerîm’de Eyke halkının “gölge günü”nün azabı ile cezalandırıldığı belirtilmektedir. Bk. (Hicr: 78)4 Tübba‘: Eski Yemen krallarının unvanı, Kur’an’da günahkârlıkları ve elçileri yalanlamaları yüzünden helâk edildiği bildirilen bir kavmin adıdır. Tübba’ Yemen (Himyer) krallarının unvanıdır. Kendilerine tübba’ adı verilen Himyerî kralları Güneybatı Arabistan’ın tamamına hâkim olmuştur. Hz. Peygamber’den: “Tübba’a küfretmeyin, zira o Müslüman olmuştur, Es’ad el-Himyerî’ye küfretmeyin, zira o Kâbe’ye ilk örtü giydirendir” meâlinde hadisler nakledilmiştir. (Müsned) Bk. (Duhân: 37)5 Va’îd: Va’d gibi mastardır, mef’ul manasına da kullanılır. Va’d maddesi hayır ve şerde, acıda ve tatlıda kullanılır. Fakat vaîd, acı ve korkunç olanlarda kullanılır. Tehdit ve korkutma ifade eder.  

6 Bkz. 25:38 ile ilgili not 33.  

[4669] Krş: 25:38. Birçok dilcinin “kuyu” anlamı verdiği er-ress, bölge insanlarının bildiği, cahiliyye şiirinde de geçen bir vadinin adıdır (Mekâyîs). Bu vadinin yeri ve helâk edilen sakinlerinin kimliği müfessirlerimizi hayli yormuştur. Bunlardan birine göre, Güney Arabistan’da yer alan Ress sakinleri elçi olarak gönderilen Hanzala b. Saffan’ı katletmişler ve belâya uğramışlardır (Krş: Râzî). Bu Ress’in Duhân 37 ve Kâf 14’de geçen Tubba‘ kavmiyle ardışık olması mümkündür. İbn Abbas’ın Ka’b’dan yaptığı bir nakle, muhtemelen buna dayanan Süddi’ye göre Ress Antakya’dadır. Bu isimler, bununla “Yâsîn Sahibi” diye bilinen marangoz Habib’in kastedildiği görüşündedirler. Ress’in, Azerbaycan taraflarında, üzerinde çok gelişmiş bir uygarlığın kurulduğu bir vadi olduğu da söylenmiştir. Diğerinin âyetle çelişir gözükmesi bu ihtimali daha da güçlendirmektedir.  

Arap kaynaklarında Ress adında iki yer bilinmektedir. Biri Necid, diğeri Hicazın kuzeyinde olup birincisi daha meşhurdur.  

4950 Just the names of the peoples of Arabian tradition who were punished for their sins are mentioned; their stories will be found elsewhere. For the People of Noah, see 11:25 -48 and other passages. For the Companions of the Ross, see 25:38 and n. 3094; for 'Ad and Thamud, see 26:123-158, and other passages; for Pharaoh and his People, see 2:49-50 and other passages: for the Brethren of Lut, see 7:80-84, and other passages; for the Companions of the Wood, see 15:78-79, and n. 2000; and for the People of Tubba, see 44:37 and n. 4715.