İsrâ Sûresi 39. Ayet Meali

Hikmetin, Kuran'da değil de hadis kitaplarında olduğunu iddia edenler bu ayeti neden görmezlikten gelirler? Hadis ve Sünnet denilen ortaçağ kültürünü Tanrı'nın Sözüne eş koşanlar, herşeyden önce hikmetin birinci ilkesini çiğnemiş olurlar. Kuran'ın bir ismi de Hikmet Kitabı anlamına gelen Hakim'dir. Bak: 9:31; 17:46; 18:26; 36:1; 42:21.  

1- Toplumu güçlendirme, sağlamlaştırma, düzenleme, baskı, zulüm ve fesadı engellemeye dair kural ve ilkelerin yer aldığı hükümlerden. Bu ayete, “İşte bunlar, Rabb'inin sana vahyettiği hikmetlerdendir.” şeklinde anlam vermek, doğru değildir. Zira vahyedilen şey, “hikmet”in kendisi değil; söz konusu hikmet, vahyedilen şeylerin yer aldığı kaynağın adıdır.  

(*) Hikmetin bir anlamı, “söz ve fiilde isabet”tir. Seyyid Şerîf el-Cürcânî’nin, ise “Hikmet insanın gücü ölçüsünde nesnelerin mahiyet ve hakikatlerini bilmesidir” Sözlükte ise, Hikmet, akıl, anlama, kavrama ve doğru bilgidir. Not: Bazı kimseler hikmeti, Hz. Peygamberin sünneti olarak algılıyorlar. Oysa bu tamamen yanlıştır. Çünkü Bakara-269. ayette (يُؤتِي الْحِكْمَةَ مَن يَشَاء وَمَن يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا الخ) ‘’Allah himeti dileyene (bu uğurda yeteneklerini kullanan ve çalışıp gereğini yapana) verir. Kime bu hikmet (bilgi) verilirse, şüphesiz ona çokça hayır (maddi ve manevi bir servet) verilmiş demektir. Oysa bunu ancak akıl sahipleri anlar.’’ şeklindeki ayetin mesajı genel olup her insana bu hikmet verilebilir. Eğer hikmet sünnet anlamında ise, ‘’o zaman Allah peygamberden başka kimselere de sünneti verir’’ şeklinde çok yanlış bir anlam ortaya çıkar. Demek ki hikmetin sünnetle bir alakası yoktur. Hikmet doğru bilgidir, doğru kavrayıştır, söz de ve eylemde isabettir. Yani eğer hikmet, sünnet ve hadis ise, o zaman ayete göre (ذلِكَ مِمَّا أَوْحَى إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ) "İşte bunlar, senin Rabbinin sana hikmetten vahyettiği (ulaştırdığı) şeylerdendir…’’ ifadesinden hareketle haşa Hz. Peygamberin sünnetleri ile konuştuğu sözler ve hadisleri de tıpkı Kur’an gibi vahiy oluyor. Öyleyse onun bütün sözleri ve sünnetleri vahyin ürünü olduğu için, bütün sünnetlerini harfiyen yerine getirmek de farz oluyor. Daha açık bir ifadeyle günlük kıldığımız bütün nafile ve sünnet namazların, Ramazan ayı dışında tuttuğumuz bütün nafile oruçların vs. tamamı da bize farz olurlar. Çünkü hikmetin, sünnet ve hadis olduğunu iddia edenlere göre haşa hadis ve sünnetleri de gönderen Allah’tır. Buna göre demek ki, haşa sünnet ve hadis = Kur’an’dır. Hâlbuki böyle bir düşünce ve inanış ise şirkten başka bir şey değildir. Hikmetle ilgili metinleri aşağıya alınan tefsir ve lügatlara bakabilirsiniz. Ayrıca hitap Hz. peygamberin şahsında bütün insanlaradır. والحكمة: معرفة الحقائق على ما هي عليه دون غلط ولا اشتباه، وتطلق على الكلام الدال عليها. وتقدم في قوله{ يؤتي الحكمة من يشاء } [البقرة: 269) ألتحرير والتنوير) الحكمة - العقل و الفهم و الفطنة و إصابة القول و الحِكْمَةُ العلم والتفقُّه (تعريف و معنى الحكمة في المعجم الوسيط) والخطاب للنبيّ والمرادُ كلُّ من سمع الآية من البشر (الجامع لاحكام القرآن)  

21 Hitap peygamberin şahsında diğer insanlaradır. Bir peygamberin Allah’a şirk koşacağı düşünülemez.  

1 Yani Allah’a îman ettiğini ifade ettiğin halde, Allah’ın emrettiklerini terk ederek, yasakladıklarını yaparak, ilave üstadlar, pirler, koruyucu eşyalar, Allah’ın emretmediği yeni yeni ibadetler icat ederek...  

47 Belirtmek gerekir ki, çoğu zaman “bilgelik” yahut “derin bir bilgi ve vukufa dayanan, ince-derin bir gerçeği dile getiren söz” anlamına gelen hikmet ismi, “önledi” yahut “kişiyi ya da bir nesneyi istenmeyen tarzda olmaktan ya da davranmaktan alıkoydu” anlamına gelen hakeme fiilinden türemiştir. Bunun içindir ki, hikmet sözcüğünün birinci anlamı “kişiyi kötülükten yahut cahilce davranmaktan alıkoyan şey”dir (karş. Lane II, 617); olumlu anlamıyla sözcük “çok derin ve üstün olana ilişkin vukuf, anlayış, kavrayış” demektir (Lisânu’l-‘Arab, Tâcu’l-‘Arûs). Terim, yukarıdaki ayette özellikle “Allah katında hoş karşılanmayan şeyler”e atıfta bulunulduktan sonra geçtiğine göre, insandaki sağduyu (yahut “doğruyla eğriyi birbirinden ayırma yeteneği”ne işaret etmektedir ki bu da, ahlakî değerler konusunda Allah’ın tayin ettiği mutlak bir ölçünün varlığını gerekli kılar.48 Allah’a ve O’nun nihaî yargılamasına inanç olmaksızın, zamandan ve toplumsal çevre ve koşullardan bağımsız mutlak ahlakî değerlerin kabulü için başka herhangi bir dayanak olmadığı, olamayacağı için, yukarıdaki pasaj, başlarken olduğu gibi, Allah’ın varlığına, birliğine inanmaya ilişkin bir çağrıyla sonuçlanıyor.  

[2270] Âyetin başıyla sonu arasındaki münasebet açıktır: İyi ile kötüyü belirlemek ve evrensel ahlâkî ilkeler koymak Allah’a mahsustur. Zira ancak Allah’ın koyduğu hükümler zaaf taşımaz.  

NOT: Ayetin devamının meali baskıda bulunmuyor (ÖFK)  

[*] Başkasının hükmünü(kararını), Allah'ın hükmü yerine koyma.  

2224 The moral law, as expounded in 17:23-39 is far in advance of the bare Decalogue in that it searches out motives, and draws pointed attention to the weak and helpless if we are to reach any spiritual understanding of Allah. It begins with a mention of the worship of Allah, the One True God and ends with a similar mention to close the argument, thus emphasizing the fact that the love of Allah embraces the love of man and practical help of our fellow-creatures. (R). 2225 "Blameworthy" carries us back by reminiscence to 17:29, between which and this verse there is mention of crimes committed out of covetousness and a selfish disregard of other people's rights. "Rejected" carries back our reminiscence to 17:18, from which to here we have a reference to crimes that lead to deprivation of Allah's grace. The latter is of course wider than the former. Note how subtly the two streams of thought are here conjoined.