İsrâ Sûresi 36. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 49/12.  

Bkz. 49/12  

Körükörüne izlemememizi, sorgulayıp araştırmamızı emreden bu ayete göre hareket eden bir topluma ne dinadamlarının hurafeleri ne de politikacıların yalanları zarar veremez.  

1- Gönül. Yararlı olmak, bir şeye ilgi duymak ve sorumlu olmak. 2- Nehl suresi, 116. ayet: Kendi yalanlarınızı Allah'a dayandırarak dilinize geldiği gibi yalan yanlış, “Şu helâldir, şu haramdır” demeyin. Yalanını Allah'a dayandıranlar iflah olmazlar.  

(*) Buradaki ayet, bize körü körüne bilmediğimiz bir şeyin ardına düşmememizi emrediyor, yani araştırıp doğruyu öğrenmemizi istiyor. Çünkü bilgimizin olmadığı konunun peşine düşmezsek/araştırmazsak hiçbir yeni şey öğrenemeyiz ve bilim üretemeyiz. Yani bu âyet bize ‘Araştırma, düşünme, karıştırma!’ mı diyor? Hayır! Aksine araştırıp doğruyu öğrenin diyor. Ayrıca burada kalb ifadesi geçmiyor, onun yerine‘’fuad’’ kelimesi geçiyor; bunun anlamı da insandaki akıl, yürek, duygu, düşünce ve karar verme merkezi olan beyin demektir. Çünkü ayette işitme duyusu ile görme duyusuna vurgu yapıldıktan sonra, fuad ifadesiyle de akletme, karar verme ve düşünme merkezi olan beyne vurgu yapıldığı anlaşılmaktadır (Fuâd, idrak manasında olup çoğulu ef’ideh şeklinde gelir. Kurân’da kalb (ki, bunun kan pompalayan organla hiçbir alakası yoktur) merkez (beyin), fuâd bu merkezin içindeki duruma göre aktifleşen bölgeler, lübb bu bölgelerdeki cevheri oluşturan noktasal temel birimlerdir. Maalesef beynin farklı fonksiyonlarını bilmeyen lügat, meal ve tefsirler; farklı köklerden gelen, farklı bağlamlarda kullanılan bu kelimeleri kalp ve türevleri ile açıklamaya çalışmışlardır. Oysa insanın düşünme merkezi olan beynindeki fuâdlar beynin loblarıdır. İrâde fuâdı (frontal/ön lob), duyu fuâdı (parietal lob vs.), görme ve görsel yorumlama ve okuduğunu anlamada oksipital lob olarak isimlendirilmiş. Bu farklı isim ve işlevlerin bulunduğu bölgenin tamamına da‘sudûr’denmektedir. Âyette duyma değil de işitme (sem), bakma (nazar) değil de görme (basar) kullanılması bunun zihnî değerlendirmesine âtıfla fuâdın fonksiyonlarına bağlanmıştır. (Kurandan Hayata) تؤكد الأبحاث العلمية على أن مناطق الفؤاد توجد بالمخ البشري وهنا ما يعرف باسم حصان البحر وهناك المهاد المسئول عن الإحساس بالألم ويتميز المهاد بوجود الأنواع المختلفة من القشرة ولو أزلنا القشرة يبقى الشعور بالألم لأن المهاد موجود وتحت منطقة المهاد يوجد مناطق الغرائز مثل العطش والجوع، والزناد يوجد به مناطق الإحساس بألم الحريق أي على العكس مما صوره البعض بأن الألم يشعر به الجلد أي أن الجلد هو مركز الإحساس بالألم ولكنه مجرد أداة لنقل الألم وفقط، واللوزة المسئولة مع حصان البحر عن الذاكرة والذكريات وتدميرهم يفقد الإنسان القدرة على تكوين الذكريات الجديدة وباللوزة جزء خاص بالعاطفة، هذه الأجزاء تمثل الفؤاد وهو الموجود بـ المخ البشري - الفواد - بضم الفاء ج أفئدة ، العقل ، ومنه {إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ) معنى و شرح فؤاد في معاجم اللغة العربي) نستطيع من كلّ ما سبق أن نقول أنّ الفؤاد هو الإدراك المشخّص بالحواسّ، وهو أيضًا المادة الخام للتفكير، وهو الذي يقوم بالربط بين السبب والمسبّب، وعليه وبمفهوم الحاسوب يقوم كلّ من السمع والبصر بعمليّة إدخال المعلومات إلى الفؤاد، الذي يقوم بعمليّة التشغيل من تحليل وتدبر، ثمّ يقوم العقل باتّخاذ القرار بناء على تحليل الفؤاد (الرئيسية » مصطلحات ومعاني » ما هو الفؤاد؟ ومعانيه، وعلاقة الفؤاد والقلب و العقل ببعض -- أما الفؤاد فمحله الدماغ وهو بعيد عن القلب، إذ يمكن أن يذهب عقل المرء وقلبه ما زال نابضًا.[٢) فالفؤاد محله الدماغ، (الفرق بين الفؤاد والقلب في القرآن الكريم ]  

19 Kalp, Kur’an’da “idrak merkezi” olarak da kullanılmıştır. Bu ayette duyu idrakı ile akıl idrakının sorumluluğu söz konusudur.  

Bu ayet Hucurât 49:6. ayetle birlikte okunmalıdır. Bu ifade “hakkında bilgi sahibi olmadığın konuların peşine düşme, onları biliyormuş gibi hareket etme, iftira atma, bilmediğin konularda fikir ifade etme, yalancı şahitlik yapma, yalan konuşma” gibi anlamlar içermektedir. Burada verilen buyrukta sorumlu davranmak gerektiğine dikkat çekilmekte ve “Görmediğine gördüm, duymadığına duydum, bilmediğine bildim” dememek gerektiği ifade edilmek istenmektedir.,Benzer mesajlar: Nûr 24:24; Yâsîn 36:65; Fussilet 41:20.  

45 Yahut: “Bilmediğin konuda fikir beyan etme” [veya “bilmediğin şeyin ardından gitme”]. Bunun, olaylar ya da insanlar hakkında ileri sürülen mesnetsiz iddialara (ve dolayısıyla iftira ve yalan şehadete), olaylarla doğrulanmayan, tahmine dayanan beyanlara ya da elde doğru değerlendirmeye yetecek veriler olmadığı halde birtakım toplumsal olay ve oluşumlara karışma tavrına işaret eden bir ifade olduğu söylenebilir.  

[2267] La takfu, “peşine düşme, ardınca gitme” anlamına (Ferrâ). İz sürücülük sanatına kıyâfe, bu işin uzmanına da kâif denilirdi. Bir önceki âyetle birlikte düşünüldüğünde yanlış ölçme ve değerlendirmenin yetersiz ya da yanlış bilgiden kaynaklandığını açıklayan bir ifade. Alternatif bir anlamı da şudur: “Bilmediğin bir konuda konuşma!” [2268] Burada, “peşinden gitme” eyleminin bir sonuç olduğu, bunun öznesinin ise gözlem, bilgi ve bütün bunları ölçüp değerlendiren ve burada “akleden kalbe” karşılık gelen “gönül” olduğu dile getirilmektedir. Bunların sorguya çekilmesi, hesap gününde sahibi hakkında şahitlik yapacak olmasıdır ki, kulak ve gözlerin şahitliği Fussilet 22’de açıkça dile getirilir. Yine Kur’an diğer organların şahitliğinden de söz eder (24:24; 36:65). Âyetteki “gönlün sorumluluğu” ile Bakara 283’teki “kalbin günahkârlığı” arasındaki benzerlik dikkat çekicidir. Bütün bunlar, insan eyleminin çıkış noktasının tasavvur ve akıl oluşuyla açıklanabilir. Dolayısıyla sapmış bir eylemi düzeltmek, o eylemin merkezini düzeltmekten geçmektedir.  

[1] Öndekinin ense köküne bakarak gitme. Hucurat 49/6 ve Aişe validemize iftira Nur 24/11 vd. تفسير الطبري - (17 / 448) وأولى الأقوال في ذلك بالصواب قول من قال: معنى ذلك: لا تقل للناس وفيهم ما لا علم لك به، فترميهم بالباطل، وتشهد عليهم بغير الحقّ، فذلك هو القفو وإنما قلنا ذلك أولى الأقوال فيه بالصواب، لأن ذلك هو الغالب من استعمال العرب القفو فيه. [2] sem', basar ve fuad kelimelerinin başındaki el=ال takısı, muzafun ileyhten ıvaz sayılaran anlam verilmiştir. Bunlar insana ruh üflenmesi ile kazanılan ve onu diğer canlılardan farklı yapılan özelliklerdir(Secde 32/9). Hayvanlar görür ama insanlar vizyon sahibidir. Hayvanlar duyar ama insanlar dinler. Hayvanlar sadece vücutlarının istekleri doğrultusunda karar verirler ama insanlar vücutlarının istekleri ile şeytanların vesveselerine karşılık gönüllerindeki bilgiyi kullanarak karar verirler.  

2222 Idle curiosity may lead us to nose into evil, through our ignorance that it is evil. We must guard against every such danger. We must only hear the things that are known to us to be of good report, and see things that are good and instructive and entertain in our hearts feelings or in our minds ideas that we have reason to expect will be spiritually profitable to us. We shall be called to account for the exercise of every faculty that has been given to us. This goes a little farther than a famous sculpture on a Japanese temple in which three monkeys are shown as putting their hands to their ears, eyes, and mouths, respectively, to show that they were not prepared to hear any evil, see any evil, or speak any evil. Here idle curiosity is condemned. Futility is to be avoided even if it does not reach the degree of positive evil.