İsrâ Sûresi 29. Ayet Meali

29.Said bin Mansur`un Seyyar Ebi Hakem`den rivayet ettiğine göre Resulullah (a.s.) bolca veren biriydi. Bir gün kendisine kumaş geldi ve onu hemen etrafındaki insanlar arasında paylaştırdı. Sonra bazı kimseler geldiler ve Resulullah (a.s.)`ın kumaşı tamamen dağıttığını gördüler. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.İbnu Merdeviye`nin Abdullah bin Mes`ud (r.a.)`dan rivayetine göre de bir çocuk Resulullah (a.s.)`a gelerek annesinin bazı şeyler istediğini bildirdi. Resulullah (a.s.), yanında istediği şeylerin bulunmadığını bildirdi. Çocuk bu kez: "Gömleğini kendisine vermeni istiyor" dedi. Resulullah (a.s.) gömleğini çıkarıp çocuğa verdi ve kendisi evde gömleksiz kaldı. Bunun üzerine bu ayeti kerime indirildi.Bir başka rivayete göre de Resulullah (a.s.)`ın Hz. Aişe (r.a.)`den elinde olanların tümünü infak etmesini istemesi, Hz. Aişe (r.a.)`nin de bu durumda yanlarında bir şey kalmayacağını söylemesi üzerine bu ayeti kerime indirilmiştir. Ayeti kerimenin iniş sebebinin bu sayılan olayların tümüyle, hatta daha başka olaylarla bağlantısı olabilir.  

[Yani; hiç çalışmamazlık da etme, kendini mahvedecek şekilde de çalışma veya ne çok cimri ol ne de müsrif ol, sırat-ı müstakimde git, diye iki çeşit mana verilebilir. Fakat israf bahsi iki ayet evvel geçtiği ve “mahsura” kelimesi de “yorgun” manasına geldiği için, birinci mana siyak-sibaka daha uygundur. Evet, çok çalışan insan yorulduğu gibi, hiç çalışmayan insan da toplum içinde kınanır.]  

Bkz. 25/67Yani Allah’ın verdiği nimetleri paylaşman ve infak etmen gerekirken cimri olma! Hesapsız ve düşüncesiz harcamalar yaparak savurganca davranma ve infak ederken de elindekileri sıfırlama! Cimrilik edersen kınanırsın, savurganca davranırsan pişman olursun, infak adına da olsa her şeyini bağışlarsan çaresiz kalırsın. İyisi mi, her konuda olduğu gibi orta yolu tercih etmek, aşırılıklara, ifrat ve tefrite düşmemek bir Müslümana yakışacak en güzel davranıştır.  

Bu ayet genellikle kelime kelime, “Elini boynuna bağlama, onu büsbütün de açma” şeklinde tercüme edilmektedir. “Elini boynuna bağlamak” ve “Elini büsbütün açmak” Arap dilinde “cimrilik etmek” ve “müsrif olmak” anlamlarında birer deyimdir. Biz âyeti, kelime kelime tercüme yerine, dilimizde bu anlamları ifade eden iki deyim ile tercüme etmeyi tercih ettik.  

1- Cimri olma, savurganlık da yapma. 2- Cimrilik edersen kınanırsın, savurganlık yaparsan pişman olursun.  

(*) İsrafın Bireysel ve Toplumsal Zararları: Bütün dünyayı ilgilendiren oldukça önemli bir sorundur. Zengin bir gelecek için, bol rızk için neler yapılmalı, neler yapılmamalı gelin hep birlikte değerlendirelim. İsraf denildiğinde akla ilk gelen yiyecekler oluyor. Evet, yiyecekler israf edilenler sıralamasının başındadır. Ancak yaşamın içerisinde insan hayatına yardımcı olan her şeyin israfı vardır. Elektrik, su, doğalgaz, yiyecekler, para ve daha birçok kullanım gereçleri. İsrafın nedenleri ise bilinçsizce harcama ve tembelliktir. Günümüzde zengin de fakir de israftan kaçınmaz haldeler. İsrafın Bireysel ve Toplumsal Zararları ise sadece kişileri değil, günümüzde ülkeyi ve dünyayı ilgilendiriyor. Ülkemizde sadece ekmek israfına bakalım ve israf konusunda bulunduğumuz noktayı bilelim. Ülkemizde günlük ekmek üretimi, 22.719 tondur. Ülkemizde günlük ekmek tüketimi, 21.496 tondur. Ülkemizde günlük ekmek israfı, 1.223 tondur. Ülkemizde günlük israf oranı, %5,4’ tür. Ülkemizde günlük 4,9 milyon ekmek çöpe gitmektedir. Ekmeğin içerisinde kullanılan malzemeler, fırında çalışan kişilerin maaşları, pişme esnasında kullanılan yakıt ve bir ekmek meydana gelene kadar harcanan her şey bir ihmal sonucu çöpe gidiyor ve bu hem ülke ekonomisine hem de bireysel olarak kişilerin ceplerine yansıyor. (Kaynakça / İçeriği Geliştiren Uzmanlar- Son Güncelleme: 13.02.2021) Buna göre sadece ülkemizde her gün çöpe atılan yaklaşık 5 milyon ekmekle günde kaç yüz bin ailenin geçinebileceğini siz düşünün! Ayrıca buna İsraf edilen yemek, su, elektrik, doğalgaz ve diğer tüketim malzemelerini dâhil edersek milyonlarca yoksul aileyi geçindirebilecek boyutta bir israfın olduğunu görmek mümkündür. Yani bu israf edilenlerle milyonlarca ailenin geçimi sağlanabilir.  

[3] Evvelkisinde seni kınarlar, İkincisinde de sen hasret çekersin.  

14 “Elini boynuna bağlamak” ve “büsbütün açık tutmak” Arapçada iki de yimdir. Birincisi cimriliğe ikincisi ise, müsrifliğe işarettir. Türkçede ilkine “eli sıkı” ve diğerine de “savurgan” denir.  

Amaçsız bir şekilde elde avuçta olan her şeyi vermemek gerektiğine dikkat çekilmektedir. Benzer mesajlar: İsrâ 17:27; Furkân 25:67.  

1 Âyetin bu bölümünün kelime anlamı, “(Ey Muhammed!) Elini boynuna asıp bağlama ve elini büsbütün de yayma.” şeklindedir. “Elini boynuna asıp bağlamak” cimri olmaktan, “elini büsbütün yaymak” da saçıp savurmaktan mecâz olduğu için yukarıda bu anlamlar tercih edilmiştir.2 Peygamber (s.a.v)’den bir çocuk, bir şeyler ister; o da yanında gömleğinden başka bir şeyi bulunmadığı için gömleğini çıkarıp o çocuğa verir. Bu âyet bu olay üzerine nâzil olur. (Vâhidî)  

35 Cimriliği ve özellikle de başkalarına yardım konusunda gösterilen isteksizliği îma eden bir mecaz (karş. 5:64’deki benzer ifade).  

[2257] “El bağlamak-el açmak” deyimleri, cimrilik ve israf veya cimrilikten kinayedir. Parantez içi açıklamalarımızın gerekçesi budur. Harcama ahlâkıyla ilgili bir başka âyet için bkz: 25:67.  

Ellerin boyna bağlanmış olması, cimriliği temsil eder. Ellerin açılması da savurganlıktan kinâyedir. Yani ne öyle ellerini boynuna bağlamış gibi cimri ol; ne de malını saçıp savur. Her iki hal de insanın kınanıp üzüntü içine düşmesine neden olur.  

2212 Cf. the phrase for miserliness in 5:64. We are not to be so lavish as to make ourselves destitute and incur the just censure of wise men, nor is it becoming to keep back our resources from the just needs of those who have a right to our help. Even strangers have such a right, as we saw in 17:26 above. But we must keep a just measure between our capacity and other people's needs.