İsrâ Sûresi 100. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 4/53; 64/16; 70/18-19.  

Bkz. 4/53, 64/16, 70/18-19Çevremiz bu ayete uyan örneklerle doludur. Adam, yedi nesline yetecek varlığa sahip ama hala toplamanın ve biriktirmenin peşinde. Üstelik helal haram demeden… Yaş seksenlere merdiven dayamış ama torununu, torununun çocuklarını düşünecek kadar sözüm ona duyarlı. Etrafında yüzlerce insan açlık sınırının altında yaşarken o hâlâ devşirmeye devam ediyor. Oysa kendisine emanet edilenler, torunlarına bırakılsın diye verilmemiş, yakınlarından başlayarak fakirlere, yoksullara, dara düşmüş kimsesizlere verilsin diye emanet edilmiş ama o bu emaneti sahiplerine teslim etmek yerine torunlarına bırakmayı düşünüyor. Oysa bu emanete ihanettir, fakirin hakkını gasp etmektir, dara düşmüş garibanı sırtından vurmaktır, en önemlisi nimetin gerçek sahibi olan Allah’a saygısızlıktır.  

1- İnsanın, cimri olanı olduğu gibi, cömert olanı da vardır; savurgan olanı da. Bu niteleme insanların tamamı için yapılan bir niteleme değil, cimrilik yapanlarla ilgili bir nitelemedir. Zira ayette “el insan” denemektedir. Yani bildik insanlardan söz edilmektedir. Bu bildik olan insanlar önceki ayetlerde söz edilen kâfirlerdir.  

(*) İnsanın, cimri olanı olduğu gibi, cömert olanı da vardır; savurgan olanı da. Bu niteleme insanların tamamı için yapılan bir niteleme değil, cimrilik yapanlarla ilgili bir nitelemedir. Zira ayette “el insan” denmektedir. Yani bildik insanlardan söz edilmektedir. Bu bildik olan insanlar önceki ayetlerde söz edilen inkârcılardır. (E. Aktaş Meali 100. Ayet Açıklaması)  

[1] Nimet, rızk ve yağmuru.  

Bu ayette inkârcı-nankör muhatapların cimriliğine dikkat çekilmektedir.  

117 Lafzen, rahmet .118 Yani, insan, tabiatı icabı, maddî/dünyevî meta ve imkanlara bağımlı olduğundan, insiyakî olarak onlara sıkı sıkı sarılma eğilimi gösterir; buna karşılık Allah bütünüyle Kendine yeterlidir ve dolayısıyla cömertliğine herhangi bir sınır koymak ihtiyacından uzaktır (parantez içindeki ilave açıklama da bu mülahazaya dayanıyor). Allah’ın rahmet ve cömertliğine işaret eden bu dolaylı atıf, gerek önceki pasajlarda, gerekse sonraki pasajlarda geçen ve Allah’ın, peyamberleri eliyle insana iyi ve doğru bir yaşama tarzı için yol göstermekten hiçbir zaman geri kalmadığını belirten ifadelerin bir gereğidir.  

(Surenin evvelindeki 2,3,4,5,6,7 ve 8. ayetlerde; -müşriklere ibret ve uyarı olmak üzere İsrailoğullarının yeryüzünde iki defa bozgunculuk yapacağına işaret buyurulmuş ve bu uyarı "Biz cehennemi kafirler için bir zindan yapmışızdır" beyanı ile sonlanmıştı. Surenin sonunda da Musa a.s. kıssasının tekrarlanarak, müşriklerin uyarıldığını müşahede ediyoruz.)  

2307 A fresh argument is now addressed to those who confine Allah's revelations to a limited circle of men, such as they themselves belonged to. The reference was to the Jews, who could not understand how any Gentiles could receive revelations and guidance even superior to what they considered their own birthright. But the tendency is widespread in the human race. A particular race, or caste, or a particular kind of culture, claims to be the custodian of Allah's Message, whereas it is universal. Allah's Mercy is universal, and He scatters the priceless Treasures of His Mercy broadcast among His creatures. They are not exhausted by spending. It is only the misers who hoard their wealth for fear it should be used up by spending. 'Are you spiritual misers going to keep back Allah's holy Message from the multitude? Is that the reason why you deny the advent of the new Teacher, who comes as a Mercy to all men-to all Creation?'