İhlâs Sûresi 3. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 6/101; 19/88-90; 21/26-27.  

[822] Allah’ı takdis ve O’nu tesbih hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 441-446.  

 Samed, hiçbir şeye muhtaç olmayan, aksine her şey kendisine muhtaç olan demektir.  

(*) Allah Teâlâ’nın noksan sıfatlardan münezzeh olduğunu ifade eden bu âyet, samed isminin açıklaması olup Allah’a evlât nisbet edenleri ve soy kavramına giren her şeyi; meselâ, “Mesîh İsa Allah’ın oğludur” diyen hıristiyanların (Tevbe 9/30) ve meleklerin Allah’ın dişi evlatları olduğunu söyleyen (En‘âm 6/100) müşriklerin bu iddialarını reddeder. Zira çocuk, eşin olmasını gerektirir; eş de çocuk da ihtiyacı karşılamak için istenilen varlıklardır; Allah ise ihtiyaçtan münezzehtir, ezelî ve ebedîdir. Eşleri de çocukları da O yaratmıştır; yarattığı şeylere muhtaç olması ise imkânsızdır (bk. En‘âm 6/101). Âyetin, “O, doğmamıştır” meâlindeki ikinci cümlesi Allah Teâlâ’nın doğum veya sudûr yoluyla bir ana veya babadan, bir asıldan/bir maddeden meydana gelmediğini ifade eder. Çünkü doğan her şey sonradan olur; oysa Allah kadîm ve ezelîdir, yani varlığının bir başlangıcı yoktur. (O, bütün varlıkların, evrenin yegâne yaratıcısıdır.) Kaynak: Kur’an Yolu Tefsiri Cilt: 5 Sayfa:716) Not: İhlas sûresi, Kur’an’ın 3/1’ine denktir’’ şeklindeki hadis sahih değildir. Bkz (كشف الخفاء - العجلوني - ج ٢ - الصفحة ٤١٩) وحديث: البقرة وآل عمران غمامتان... وحديث: آية الكرسي الذي قاله لأبي: أتدري أي آية من كتاب الله أعظم... وحديث: يؤتى يوم القيامة بالقرآن وأهله الذين كانوا يعملون به في الدنيا تقدمهم البقرة وآل عمران... وحديث: من قرأ آيتين من آخر سورة البقرة في كل ليلة كفتاه.. وحديث: لقد صدقك وإنه لكذوب في فضل آية الكرسي.. وحديث: قل هو الله أحد تعدل ثلث القرآن.. وحديث: فضل المعوذتين أنزل على آيات لم ير مثلهن قط. وحديث: الكهف من قرأ منها عشر آيات عصم من الدجال. وباب فضائل أبي بكر الصديق رضي الله عنه أشهر المشهورات من الموضوعات الخ (كشف الخفاء - العجلوني - ج ٢ - الصفحة ٤١٩)  

3 Bu ayette ise Allah’ın İslam akidesinde evlat edinmek gibi yaratıklara ait her türlü vasıftan uzak olduğuna vurgu yapılırken, Hıristiyanlık ve benzeri dinler reddedilmektedir. Krş. Bakara, 2/116.  

Bu cümlede Yüce Allah’ın oğlu veya kızları olduğu kabulleri bütünüyle reddedilmekte, yahudi, hristiyan ve müşrikler gibi bütün zamanların müşriklerinin ve inkârcılarının bu iddiaları reddedilmektedir.  

1 O Allah, baba veya anne olmadığı gibi, başkasından doğup, çocuk da olmamıştır. Çünkü doğuran fani ve muhtaç olacağı gibi, doğan da ezelî ve varlığı kendisinden olamaz. Bu ifâde bir de; “O, vücutça başkasından doğmadığı gibi fikir yönünden de başkasından etkilenmez, emir altına alınamaz.” diye de anlaşılabilir.  

[5937] Yani “doğurmamış/doğurtmamıştır”, anne-baba olmamıştır. [5938] Lem telid yerine lem yelid gelmesi özellik ve öncelikle Allah’a her tür oğul isnadını önlemeye yöneliktir. Neden oğul? Zira Allah’a kız evlat isnat eden yok. Müşriklerin putlarını kadın suretinde yapıp onlara “Allah’ın kızları” demeleri, -hâşâ- “Allah’ın haremi” anlamındadır. Yani baba olmamıştır, babası olmamıştır. Zira her doğan ölür, her ölen ise yaratılmıştır. Bu âyet başta eski dünya Şamanizm’i, Hind, Yunan ve kadim Batı paganizmi ve Hıristiyan teslisi olmak üzere, tüm şirk türlerini reddeder.  

(Müşrikler, yaratmayla doğurma arasındaki inceliği fark edemediklerinden dolayı illiyet kanununu, üreme ilkesinden ibâret zannetmişler, bu yüzden de, yaratılan, Yaratandan, eser müessirden doğuyor demeyi gelenek haline getirmişlerdi. Nitekim, Saffat suresinin 151,152. ayetlerinde "İşte sana onların iftiralarından bir tane daha - Allah doğurdu derler..” buyurulmuştur. Müşriklerin böyle ulûhiyette üreme fikrine saplanmaları cehalet idi, fakat peygamberlik yoluyla Yaratıcıyı tanımış ve gerçek illiyetin "yok iken yaratmak" ile gerçekleştiğini anlamış iken, sonraki devir hıristiyanlığın uluhiyyeti; "Baba, ruhul’-kudus ve oğul" diye doğurma ihtiyacı üzerine kondurmuş, O'na babalık ve çocuk isnâd etmiş ve farz etmiş olması, hiçbir şekilde din ile bağdaşamaz)  

6299 This is to negative the Christian idea of the godhead, "the Father", "the onlybegotten Son" etc.