İbrâhîm Sûresi 9. Ayet Meali

bk. el-Müfredât.  

 İbn Mes’ûd bu âyeti okuduğu zaman «Neseb âlimleri yalancıdırlar» derdi. Yani onlar nesepleri bildiklerini iddia ederlerken Allah bunu reddediyor. İbn Abbas da «Adnan ile İsmail arasında bilinemeyen otuz baba (batın) mevcuttur» derdi. Buna göre âyetin manası, «Onlar o kadar fazla idiler ki, sayılarını Allah’tan başka kimse bilemez» demek olur.  

1- Kanıt içeren açıklayıcı, açığa çıkarıcı bilgi. 2- Gerçek olduğunu kabul etmiyoruz.  

[1] Hiddet, taaccüp, istihza maksadıyle.  

Burada sayılan kavimler insanlık tarihinden seçilmiş birkaç kavimdir. Onlardan önce de sonra da başka azgın kavimler yaşamıştı; onların durumunu sadece Yüce Allah bilir denerek örneklendirme yapıldığına dikkat çekilmektedir.,Benzer mesaj: Tevbe 9:70.,Benzer mesajlar: Tevbe 9:32; Saff 61:7-8; Nûh 71:7.,Önceki nesillerdeki kâfirlerin peygamberlerine yönelik olarak birbirine benzer tepkiler vermeleri nedeniyle Kur’an’da onların bu durumu aynı anda yaşanmış gibi sunulmakta, küfrün tek millet olduğuna dikkat çekilmektedir. Bu konuda bkz. A‘râf 7:94-102; İbrâhîm 14:9-18; Mü’minûn 23:51-53; Sebe’ 34:34-35; Yâsîn 36:13-32; Fussilet 41:14; Teğâbun 64:5; Fecr 89:11-12.,Benzer mesaj: Hûd 11:62.  

1 Âyetin bu bölümü: “Sizden öncekilerden, Nûh, Âd ve Semûd kavimleri ile onlardan sonra gelip de (sayılarını ve durumlarını) Allah’tan başkasının bilmediklerinin haber(ler)i, size gelmedi mi?” diye de tercüme edilebilir. 2 “Onlar ellerini ağızlarına götürdüler” ifâdesi mecâzen: “a- Öfkelerinden parmaklarını ısırdılar, b- Tüm güçleriyle Peygamberlerin ağızlarını kapatıp susturmağa çalıştılar, c- Peygamberlerin kendilerine uzatılan ellerini ağızları ile reddettiler, yani öpecekleri yerde ısırdılar, d- Ellerini ağızlarına götürüp avaz avaz bağırdılar...” şeklinde de anlaşılabilir. 3 Mürîb: Gocundurucu demektir. Buna göre âyet’in sonu, “gocunuyoruz, pireleniyoruz, ürküyoruz veya kuşkulanıyoruz” şeklinde de tercüme edilebilir.  

9 Yani, bu toplumlar yeryüzünden gelip geçtiler; böyle kaç toplumun gelip geçtiğini ve nasıl bir hayat sergilediklerini bütün gerçeğiyle şimdi ancak Allah bilir. Bkz. 14. ayet ve aşağıda 18. not.10 Lafzen, “ellerini ağızlarına koyup” -kişinin makul bir öneriyi ya da önermeyi aynı derecede makul ve mantıkî bir karşı tezle reddetmekte gösterdiği aczi, yetersizliği ifade eden bir deyim: Nitekim, elçilerin getirdiği mesaja karşı inatçı soydaşlarının düşünmeden ortaya attıkları itiraz hiçbir şekilde bir “tez” olarak görülemez.11 Bkz. 11. sure, 92. not. Dikkatten kaçmış olmaması gerekir ki, inkarcıların bu cevabı, 11:62’de belli bir toplumun -Semûd kaviminin- ağzından ve tekil olarak (“bizi çağırdığın şey”) verilirken, burada, değişik peygamberlere hitaben değişik toplumların tepkisini toplu olarak yansıtmak üzere çoğul olarak (“bizi çağırdığınız şey”) verilmiştir. Sonraki anlatımın temelini teşkil eden ve daha önceki zamanlarda gelmiş olan tek tek peygamberlerin başlarından geçenlere ilişkin muhtelif Kur’ânî kıssaların yankılarını içinde taşıyan bu genelleme, Allah’ı bütünüyle inkar eden ya da O’nun varlığını bilinçli olarak inkar etmese de kendileriyle Allah arasında birtakım hayal ürünü, (ilahî veya yarı ilahî olduğu düşünülen) “aracılar, şefaatçiler” vehmetmek suretiyle dolaylı olarak ya da zımnen, O’nun her şeyi bilen, her şeye gücü yeten biricik ilah olduğu gerçeği karşısında inkar durumuna düşen kimselerin inatçı tutumlarının mümeyyiz vasfını, belirleyici karakterini ortaya koyar niteliktedir.  

[1993] Ya da lafzen: “ellerini ağızlarına koyarak”. Yed mecazen “nimet” manasına gelir (Zemahşerî). Buna göre vahiy Allah’ın nimetlerinin kaynağıdır. Onlar başta vahiy olmak üzere rasullerinin uyarı ve nasihatlerini ağızlarına tıkmakla nimeti geri tepmişlerdir. Tercih ettiğimiz anlam, ibarenin bu deyimsel karşılığıdır. İbare, zamirlerin merciine bağlı olarak çok farklı şekillerde anlaşılabilir. Mesela tehdit içeren “kes sesini” anlamında; veya şaşkınlık içeren; “üstüme iyilik sağlık, bu da nereden çıktı” anlamında; veya korkuyla karışık endişe içeren “başımıza taş yağacak, duymamış olalım” anlamında... Nitekim Râzî bu ibareyi tam 10 farklı şekilde okumuştur. Bu ibareden hemen önce, helâk edilen ve ‘Allah’tan başka kimsenin bilmediği’ bir çok kavimden söz edilmişti. Bu, “Biz Kur’an’da helâk olan her kavmin kıssasını anlatmadık” anlamına gelir. Bu hakikati, Kur’an’da kıssası anlatılanlar yanında anlatılmayan rasullerin de bulunduğu gerçeği (40:78) ile birlikte düşünmek gerekir. Zira Kur’an’a göre, elçi gönderilmemiş toplum yoktur (4:165; 10:47; 35:24). [1994] Murib için bkz: 9:110, not 140. Şekk ile farklılığı için bkz: 34:54, not 70. Yani zımnen şunu diyorlar: ‘Tamam hadi inanalım, ama eğer böyle yaparsak kurulu düzenimiz bozulur, siyasal ve sosyal istikrar kaybolur. Bize getirdiğiniz yeni dine uymanın bize bir yarar sağlayıp sağlamayacağından emin değiliz.’  

“Eli ağzına götürmek” hayret, red veya tahkir ifadesi olmalıdır. Red ve alaylarını göstermek amacıyla ıslık çalmak için olabileceği gibi, sükût işareti olarak, susmaya dâvet için de yapmış olabilirler.  

1882 Even the names of all the Prophets are not known to men, much less the details of their story. If some "news" of them (for the word translated "story" may also be translated "news") reaches us, it is to give us spiritual instruction for our own lives. 1883 That is, either that the unbelievers metaphorically put their hands up to the mouths of the Prophets to try to prevent them from proclaiming their Message, or that the unbelievers, put up their fingers to their own mouths, as much as to say "Don't listen to them," or bit their own fingers in token of incontinent rage. Whatever construction we adopt, the meaning is that they were intolerant of their prophets even as Quraysh were intolerant of Al Mustafa and did all they could to suppress Allah's Truth. 1884 Cf. 11:62. The distinction between Skakk and rayb may be noted. Shakk is intellectual doubt, a doubt as to fact: is it so, or is it not? Rayb is something more than intellectual doubt; a suspicion that there is fraud or deception; something that upsets your moral belief, and causes a disquiet in your soul- In 52:30, it is used as equivalent to "calamity" or "disaster", some punishment or evil. Both kinds of doubts and suspicions are hinted at against Prophets of Allah (see also 34:54).