İbrâhîm Sûresi 35. Ayet Meali

Ve devamı. İbrahîm Peygamberin olayları Ahd-i Atıyk'ın Tekvin bölümünde kayıtlıdır (12-25).  

bk. Kur’an-ı Kerim, 2/126; 3/96-97; 29/67.  

[245] Hz. İbrahim’in kıssası ve duaları hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, X, 235-248.  

Bkz. 2/126, 3/96-97, 29/67Hz. İbrahim’in “güvenli kıl” diye hakkında dua ettiği yer Mekke’dir. Allah Hz. İbrahim’in duasını kabul etmiş ve Mekke’yi her bakımdan güvenli bir belde kılmıştır. “Kâbe'yi insanların sevap kazanmaları için bir toplanma ve güvenlik yeri kıldık.” (Bakara 2/125) “Oraya giren emniyette olur.” (A. İmran 3/97) Yukarı Mezopotamya’da Urfa’da doğan Hz. İbrahim kendisine peygamberlik verildikten sonra ilk iş olarak putlara savaş açtı. Kral Nemrut tarafından ateşe atılan ve fakat Allah’ın korumasıyla ateşten kurtulan Hz. İbrahim kardeşi Harân’ın oğlu (yeğeni) Lût’u ve ailesini de yanına alarak Mısır’a gitti. Bir süre Mısır’da kalan Hz. İbrahim daha sonra Filistin’e yerleşti. Karısı Sare’nin çocuğu olmadığı için cariyesi olan Hacer’le evlendi. Hacer’den İsmail dünyaya geldi. Daha sonra Sare’den de İshak adını verdiği ikinci oğlu oldu. Hz. İbrahim, aile içinde yaşanan anlaşmazlıklar yüzünden oğlu İsmail’i de yanına alarak Mekke yöresine yerleşti.İşte bu ayetler Hz. İbrahim’in Mekke’ye yerleştikten sonraki hayat hikâyesini anlatmaktadır.  

* “Beni ve oğullarımı putlara tapmaktan uzak tut”; İbrâhîm [aleyhisselâm], ismet (günahsızlık) sıfatına sahip olduğu hâlde, nefsine güvenmemiş, ihlâslı bir kul olmanın şuuruyla Rabbine iltica etmiş kendisini de putlara tapmaktan uzak tutmasını niyaz etmiştir. İbrâhîm [aleyhisselâm] bu şekilde dua ederek insanlara çok güzel bir örnek teşkil etmiştir. Peygamberler, ismet (günahsızlık) sıfatına sahiptirler. Hayatlarının hiçbir döneminde (çocukluk, gençlik, peygamberlik öncesi veya peygamberlik vazifesini yaparken) küçük-büyük, gizli-açık hiçbir günaha meyletmezler, her daim ilâhî koruma altındadırlar.  

1- Kimi çevirilerdeki “Beni ve çocuklarımı” yerine “beni ve oğullarımı” şeklinde yapılan çeviriler doğru değildir.  

(*) Hz. İbrahim’in “güvenli kıl” diye hakkında dua ettiği yer Mekke’dir. Allah Hz. İbrahim’in duasını kabul etmiş ve Mekke’yi her bakımdan güvenli bir belde kılmıştır. “Kâbe’yi insanların sevap kazanmaları için bir toplanma ve güvenlik yeri kıldık.” (Bakara 2/125) ‘’Ve her kim (daha önce ibadet amacıyla) oraya girmişse, (taarruz ve korkudan) emin olmştur’’ (A. İmran 3/97) Yukarı Mezopotamya’da Ur (Urfa) da doğan Hz. İbrahim kendisine peygamberlik verildikten sonra ilk iş olarak putlara savaş açtı. Kral Nemrut tarafından ateşe atılan ve fakat Allah’ın korumasıyla ateşten kurtulan Hz. İbrahim kardeşi Harân’ın oğlu (yeğeni) Lût’u ve ailesini de yanına alarak Mısır’a gitti. Bir süre Mısır’da kalan Hz. İbrahim daha sonra Filistin’e yerleşti. Karısı Sare’nin çocuğu olmadığı için Hacer’le evlendi. Hacer’den İsmail dünyaya geldi. Daha sonra Sare’den de İshak adını verdiği ikinci oğlu oldu. Hz. İbrahim, aile içinde yaşanan bazı anlaşmazlıklar yüzünden oğlu İsmail’i de yanına alarak Mekke yöresine yerleşti. İşte bu ayetler Hz. İbrahim’in Mekke’ye yerleştikten sonraki hayat hikâyesini anlatmaktadır.  

3 Krş. Bakar, 2/125; Âl-i İmrân, 3/97  

(Şevahid’ut Tenzil c.1 s.316’da yer aldığına göre İmam Muhammed Bakır şöyle buyurmuştur: “Peygamber ve Müminlerin Emiri İmam Ali dışında bütün Araplar ve Kureyş topluluğu, peygamberimizin zuhurundan önce putlara tapmış ve onlara kurbanlar kesmişlerdir. Putlara tapmış ve onlara kurban kesmiş birinin imamet makamına geçmesi ise asla caiz değildir. Nitekim şanı yüce olan Allah şöyle buyurmuştur: “Ahdime (imamete) zalimler asla nail olamaz.”)  

Benzer mesaj: Bakara 2:126.  

1 Bu şehir Mekke’dir. Hz. İbrahim (a.s), Mekke’yi güvenli kılması için Allah’a duâ etmiş ve Allah da duâsını kabul etmiştir. Buna göre; Mekke’de insan kanı dökmek, hayvanlarını avlamak ve orada insanlara zulmetmek haram kılınmıştır.  

48 Bu bölümün tamamı (35-41. ayetler) -ki surenin ismi de bu bölümden mülhemdir- kelimenin en derin anlamıyla doğruluğun ya da selametin insana açık tek yolunun, Hz. İbrahim’in duasında dile getirilen tevhid yolu (yani, Allah’ın varlığını, birliğini ve biricikliğini tanımak ve buna bağlı olarak, tanrılığında O’na eş ve ortak olduğu vehmedilen “diğer güçleri” (karş. yukarıda 30. ayet) bu asılsız nitelikleriyle reddetmek) olduğunu vurgulayan bir ara bölüm, bir parantez içi hatırlatma durumundadır. Hz. İbrahim’in bu duası, ayrıca, Allah’ın sınırsız nimetinin farkında olup, şükranlarını dile getiren birinin duası olduğuna göre, kendinden önceki 34. ayetle sonraki 42. ayeti de birbirine bağlamaktadır.49 Yani, Kâbe’nin bulunduğu beldeyi (bkz. 2. sure, 102. not) ve özellikle Mekke’yi.50 “Putlar” (esnâm, tekili sanem) terimi sadece, düzmece “ilahları” temsilen yapılmış biçimsel ve somut nesneleri ifade etmez: Çünkü, Allah’tan başka şeylere ya da kimselere ilahî güç ya da nitelikler yakıştırmak anlamına gelen şirk hali, Râzî’nin belirtiği gibi, “bir sonucun tezahürü sırasında karşılaşılan sebep, vesile ve vasıta türünden -örn. zenginlik, nüfûz, şans, itibar vb.- şeylere” tapınma duygusu içinde yönelmek ya da değer vermek şeklinde de olabilir; oysa gerçek tevhid inancı (et-tevhîdu’l-mahz) insanın bu kabil haricî sebep ve vasıtalara karşı kendini her türlü içsel bağlanmalardan arındırıp Allah’tan başka olaylara yön veren gerçek hiçbir gücün mevcut olmadığına tam olarak kanaat getirmesi demektir.  

Şimdi yüce Allah, bir misal olarak Hz. İbrâhîm'i anlatmaktadır. Hz. İbrâhîm, Yukarı Mezopotamya'daki Ur (Urfa) kentinde doğdu. Allah kendisini peygamberlikle görevlendirdi. Putatapanlara karşı geldi, putları yerdi. Kral Nemrud kendisini ateşe attırdı. Fakat Allah onu yanmaktan korudu. O da kardeşinin oğlu Lût'u ve âilesini yanına alarak Mezopotamya'dan çıktı, Harran'dan geçip Mısır'a gitti. Mısır'da bir süre kaldıktan sonra Filistin'e gelip yerleşti. Karısı Sare'nin çocuğu olmuyordu. Sâre'nin teşvikiyle Hâcer'le birleşen İbrâhîm'in İsmâ'îl adlı bir oğlu oldu. Bir zaman sonra çok ileri yaştaki Sâre'den de İshâk adını verdiği oğlu doğdu. Bunun üzerine Sâre, Hâcer'den olan çocuğun, kendi çocuğuyla birlikte İbrâhîm'in mîrâsına sâhibolmasını önlemek için İbrâhîm'e, Hâcer'i, çocuğu ile beraber evden uzaklaştırmasını söyledi. Aslında Hâcer, kendi câriyesi olduğu için yasal olarak buna hakkı vardı. Hz. İbrâhîm de Allah'ın vahyine dayanarak Hâcer'le İsmâ'îl'i alıp Faran'a yani Mekke yöresindeki dağların eteğine yerleştirdi. İşte şimdi okuduğumuz âyetler, Hz. İbrâhîm'in, karısını ve çocuğunu bu vâdîye getirdikten sonra Allah'a yalvarışını anlatmaktadır.  

[*] رب اجعل هذا البلد بلدا آمنا anlamı verilmiştir. Bkz. Bakara 2/126.  

1912 The Prayer of Abraham, the True in Faith, the progenitor of the Semitic peoples and the Prototype of their Religion, is introduced in this place, to illustrate the points referred to in the preceding section 14:31-34, viz., how the new Revelation through the Ka'bah bears out the universal Revelation of Prayer and Charity, Love of Allah and man, recognition of Allah's handiwork in nature, and insistence on man's turning away from false worship and ingratitude to Allah. Notice the four divisions into which it falls: (1) verses 35-36 are spoken by Abraham on his own behalf ("O my Lord!"); (2) verse 37-38 are spoken on behalf of his progeny ("O our Lord!") but with special reference to the elder branch, the children of Isma'il; (3) verses 39-40 are again a personal appeal, but both branches of his family, viz., the sons of Isma'il and Isaac, are expressly mentioned; (4) verse 41 is a Prayer for himself, his parents, and all Believers, typifying that in the universality of Islam all nations are to be blessed. Jerusalem , for the Mosaic Law and the Gospel of Jesus, was the centre and symbol for the Jews, though of course all Allah's Truth is universal; Makkah, the centre of the Arabs, was to throw off its tribal character and become universal in spite of the Makkans themselves. 1913 Cf. 2:125-129. Abraham (with Isma'il) built the Ka'bah, and Abraham asks a blessing on his handiwork and forgiveness for such lapses into idolatry as both branches of his family might fall into.