İbrâhîm Sûresi 30. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 10/70.  

İnsanları, Allah’ın kendisine has olan özelliklerini bir kısım insanlara yakıştırarak, Allah’ın dışında otoriteler kabul ederek onlar üzerinden saptırdılar. Eski zamanlarda insanlar putlar yaparak Allah’a eş koşarlardı. Onun için putperestler “put” bulmakta bayağı zorlanırdı. Çünkü pişmiş topraktan ya da kaliteli taştan yapılacak heykeller için yetenekli ustalar gerekiyordu. Ama günümüzde artık putların yerini insanlar aldığı için böyle bir problem yok! Çünkü insanlar tapmak için kendi aralarından bir zavallı çıkarıyorlar ve onu kutsamaya başlıyorlar, o da kısa zamanda “Put”a dönüşüyor. Ya da makama, şöhrete, paraya taparak onları putlaştırıyorlar. Anlayacağınız, eskiye göre putperestlik kolaylaşmıştır! Onun için putperestlerin sayısı her geçen gün artmaktadır.  

(*) İnsanları, Allah’ın kendisine has olan özelliklerini bir kısım insanlara yakıştırarak, Allah’ın dışında otoriteler kabul ederek onlar üzerinden saptırdılar. Eski zamanlarda insanlar putlar yaparak Allah’a eş koşarlardı. Onun için putperestler “put” bulmakta bayağı zorlanırdı. Çünkü pişmiş topraktan ya da kaliteli taştan yapılacak heykeller için yetenekli ustalar gerekiyordu. Ama günümüzde artık putların yerini insanlar aldığı için böyle bir problem yok! Çünkü insanlar tapmak için kendi aralarından bir zavallı çıkarıyorlar ve onu kutsamaya başlıyorlar, o da kısa zamanda “Put”a dönüşüyor. Ya da makama, şöhrete, paraya taparak onları putlaştırıyorlar. Anlayacağınız, eskiye göre putperestlik kolaylaşmıştır! Onun için putperestlerin sayısı her geçen gün artmaktadır. (C. Külünkoğlu Meali 30. Ayet Açıklaması)  

Benzer mesaj: Zümer 39:8.  

1 Aslında Allah’ın dengi olmadığını bu kâfirler de bilir ama insanları saptırmak için Ona eşler uydururlar.2 Bunu sadece: “bu putlar, Allah’ın ortaklarıdır” şeklinde değil de çoğunlukla Allah’ın kendisine has sıfatlarını bir kısım insanlarda da var sayarak Allah’a, şirk koştular. Hatta onları Allah’tan da ileriye götürdüler.  

43 Lafzen, “Allah’a eşler/ortaklar koştular (endâd)”. Bizim bu cümleyle ilgili açıklayıcı çevirimiz (ki Râzî tarafından bütünüyle doğrulanmaktadır) hk. yapılmış bir açıklama için bkz. 2. sure, 13. not. Li-yudillû ifadesinin başında yer alan li ön-eki amaç (ya da niyet) değil, fakat lâmu’l-‘âkibeh denen ve sonuç bildiren lâm’dır (Râzî) ve çeviri de buna göre yapılmıştır.  

[2010] Endâden kelimesi rakip ve düşman eşe delâlet eder (Bkz: 41:9, ilgili notlar). Buradaki sapma, şeytanın ya da başka soyut-somut varlıkların kötülük ilâhı olarak tasavvur edilmesine bir atıftır (Âyet 22). Doğaldır ki, bu durumda kötülüğün yaratıcısı olarak görülen varlık, zıt bir işlevle de olsa, Allah’a rakip ilan edilmiş demektir. Bu tür bir şeytan tasavvuru tevhidden ciddi bir sapıştır (Bkz: Âyet 22, not 25).