Hûd Sûresi 116. Ayet Meali

Âyet-i kerîme, helâk edilen eski ümmetlerin, azaba uğramalarının sebeplerini beyan etmektedir ki, o da küfrün yanı sıra, zulmün, nefsin arzularına uymanın ve kötülüklerden alıkoymamanın yaygınlık kazanmasıdır.  

[4] Veya hayır fazl-ı cüt sahipleri,  

Uyarının gerekliliği, amacı, kimlerin yararlanacağı vs. ile ilgili mesajlar için bkz. Bakara 2:6; Mâide 5:63, 79; En‘âm 6:69; A‘râf 7:164; Yâsîn 36:10; Zâriyât 51:55; Tûr 52:29; Mürselât 77:5-6; A‘lâ 87:9; Ğâşiye 88:21.  

146 Cümlenin başında yer olan lev-lâ takısı için bizim tercih ettiğimiz “ne yazık ki” karşılığı hakkında bkz. 10. sure 119. not. Bu pasaj hem önceki ayette geçen “Allah iyilik yapanların hak ettiği karşılığı hiçbir şekilde zayi etmez” ifadesiyle, hem de yukarıda 111. ayette geçen “şüphesiz, Rabbin onların her birine edip-eyledikleri her şeyin karşılığını tam olarak ödeyecektir” ifadesiyle bağlantılıdır. Karn (“nesil“) teriminin daha geniş çağrışımları için bkz. 6. sure, 5. not.147 Terife fiili “kolay ve müreffeh bir hayat sürdü” anlamına geliyor; mutraf sözcüğü, “kolay, müreffeh bir hayat yaşayan/hayatın tadını çıkaran”, yani, ahlakî endişelere hayatında pek yer vermeyen demektir. Aynı kökten türetilen mutarraf sözcüğünün bunlardan biraz daha değişik bir anlam boyutu var: “kolay ve müreffeh bir hayatın küstahlaştırdığı kimse”, yahut “haz ve keyif peşinde koşmanın yozlaştırdığı kimse” anlamına geliyor (Muğnî). Mâ utrifû fîhi ibaresinin yukarıdaki çevirisi sözcüğün bu son anlam boyutuna dayanmaktadır.  

[1813] Fe-lev lâ kâne: “Keşke öyle olsaydı, ama olmadı” şeklindeki çevirimiz, bir belagat kuralına dönüşecek olan Ferrâ’nın açıklamasına dayanmaktadır (Ma‘âni’l-Kur’an). [1814] İbarenin bu anlamı için bkz: Taberî ve Zemahşerî.  

Bu âyet, iyiliği yayıp kötülüğü önlemeye çalışmanın lüzumunu belirtmektedir. Âyetten anlaşılan diğer bir husus şudur: Eğer bir toplumda, iyilik için çalışanlar yeterli sayıda iseler, genel azap, bir fırsat tanımak için bir süre ertelenir. Eğer toplum, salihlere hakka hizmet için izin vermiyorsa, o toplum helâkini hazırlamış demektir.  

[*] Önceki nebiler ve kitaplardan öğrendikleri bilgi birikimi  

(24) 3:104 ve 7:164-5 ve açıklamalarına bakınız.  

1619 Baqiyah: some virtue or faculty that stands assault and is lasting; balanced good sense that stands firm to virtue and is not dazzled by the lusts and pleasures of this world, and is not deterred by fear from boldly condemning wrong if it was fashionable or customary. It is leaders possessed of such character that can save a nation from disaster or perdition. The scarcity of such leaders-and the rejection of the few who stood out-brought ruin among the nations whose example has already been set out to us as a warning. In 11:86 the word has a more literal meaning. 1620 The exceptional men of firm virtue would have been destroyed by the wicked to whom they were an offence, had they not been saved by the Grace and Mercy of Allah. Or perhaps, but for such grace, they might themselves have succumbed to the evil around them, or been overwhelmed in the general calamity.