Hicr Sûresi 29. Ayet Meali

bk. Resâilü İbn Sîna, s. 83.  

Bkz. 2/34 ve dipnotu, 7/11, 17/61, 18/50, 20/116, 38/76  

"Ruh" kelimesinin geleneksel anlamı Kuran'daki anlamıyla pek uyuşmaz. Kuran ayetlerini incelediğimizde "ruh"un vahiy, bilgi ve emir anlamlarına geldiğini görürüz. İnsan soyunun genetik yapısı, kompüter diliyle örneklersek, Tanrı'nın komutlarını (ruhunu) içeren bir hardware ve sistem programı gibidir. "Nefis" genetik yapının sistem programı gibi olup bilgi ve eylemlerle gelişebilen software programlarıyla donatılmıştır. Hardware ve sistem ile çelişen yanlış tercihler ve davranışlar onları viruslerin saldırısı karşısında savunmasız bırakır. Kötü düşünceler ve tavırlarla, kötü alışkanlıklar ve dostluklarla bozulan nefis (sistem programı) yozlaşarak özelliğini ve işlevini kaybeder. Güzel düşünceler ve tavırlarla, iyi alışkanlıklar ve dostluklarla beslenen nefis ise orijinal yaratılışı (ruh) doğrultusunda gelişerek ebedi mutluluğu hakkeder. Bak 17:85.  

1- Karşılaştırma: 21: 91; 32:9; 38:72. 2- Tereddütsüz ona gerekli saygıyı gösterin. Ayette yer alan secde sözcüğü, secde ayeti olarak tanımlanmakta ve tıpkı namaz kılarken yapılan secde gibi algılanmaktadır. Oysaki bu sözcük saygı gösterme, kabul etme, boyun eğme, selama durma, selamlama gibi anlamlara gelmektedir.  

(4)Burada geçen “(yarattığım) rûhumdan” ta‘bîri, insanın şerefini yükseltmek makāmında söylenmiştir. Kâ‘be’ye “Beytullah” (Allah’ın evi) denilmesi gibi. (Celâleyn Şerhi, c. 4, 181)  

(*) Buradaki “ruh üflemeyi”, “ona başta irade olmak üzere, kendi özelliklerimden, sıfatlarımdan sınırlı düzeyde verdiğim zaman” şeklinde anlamak mümkündür. Bir canlıyı iradeli varlık düzeyine yükselten cevher, bu ilahi ruh olarak adlandırılmıştır. Yani bu ruh insanı diğer canlı türlerinden ayıran özelliklerdir. Ayrıca Bakara-30-34.ayetlerden de anlaşıldığı gibi “Âdem’e üflenen ilahi özellik (ruh) isimleri öğrenebilmek ve bununla eşyayı tanımlayabilmektir”. Biz buna entelektüel düşünce yeteneği diyoruz. Kısacası Âdem’e üflenen ilahi ruh entelektüel düşünebilme, akıl edebilme ve sorumluluk taşıyabilme yeteneğidir. Ona ilahi ruhun üflenmesiyle sorumlu ve iradeli bir varlık hâline gelmiştir. Ruhtan maksat vahiydir, güçtür, kudrettir, emirdir, iradedir, akıldır, sorumluluktur vb. (Doğrusunu Allah bilir.) Ayrıca üflenince beşeri insan eden cevher: Secde 9, Hıcr 29, Sâd 72, tevile yer olmaksızın Âdem’e üflenen ruh için kullanılır. Enbiya 91 ve Tahrim 12.ayette de Meryem için kullanılır. Üflenen ruh, yaratılış amacı olan insanlığa ulaştırmak için, beşerin akıl, irade ve vicdanla donatılmasıdır. İlahi ruhun diğer canlılara üflenmesinden hiç söz edilmezken, sadece insana üflenmesinden söz edilmesi, bu ruhun insanı canlı kılan şey değil, canlılar içinden seçilip onu akıllı ve iradeli bir varlık kılan öz olduğunu gösterir. Zaten dikkat edilirse 28. ayetle verilen mesajla canlı bir beşerin yaratılışı tamamlanıyor. 29. ayete gelince canlı bir şekilde yaratılmış olan o beşer için ‘’Ne zaman onu ruhen tesviye edip, ruhumdan (vahiyden) üflediğim, (mesajlarımı algılayacak konumuna getirdiğim) zaman, onun için (bana) secde edin’’ şeklinde anlaşılmaktadır. Ayrıca meleklerin insan için secde ile emredilmesinin sebebi ona üflenen ruhtur. Esasında secde ettikleri şey üflenen ruh ile insanın kazandığı mertebe içindir. Bu ilahi Ruh üflenmeden önce insan, Allah’a muhatap değildi. Zira aklı, iradesi, vicdanı ve sorumluluk duygusu yoktu. Bunlara sahip olmayan bir canlı varlık, Allah’a muhatap olamazdı…(Tabiat ve Kur’an Ayetleri Işığında İlk İnsanın Yaratılışı). فهذه الآية تدلّ على أنّ الروح التي نفخت في آدم لم تكن تلك الروح التي نريد منها النفس، وإنّما هي نوع من النبوّة أو (الوحي) التي جعلت الملائكة يسجدون لآدم. (اي لاجله) وإلاّ فإنّ الإنسان ليس بأفضل من الملائكة إلاّ بالإيمان؛ والإيمان لا يتأتى إلاّ بالنبوّة. ولذلك فإنّ الروح التي هبطت على آدم وربط الله سبحانه وتعالى بينها وبين سجود الملائكة لم تكن إلاّ روح القدس التي هي النبوّة (معنى الروح في القرآن الكريم) .. الروح بمعنى (الوحي)، ومنه قوله تعالى: {وكذلك أوحينا إليك روحا من أمرنا} (الشورى:52)، قال ابن كثير: يعني لقرآن. ونحوه قوله سبحانه: {ينزل الملائكة بالروح من أمره} (النحل:2)، (قال القرطبي: الروح: الوحي الروح في التنزيل الحكيم هي واسطة تنزيل المعلومات والأوامر إلى لإنسان (الوحي) وهي المعرفة والتشريع اللذان لا وجود موضوعي لهما خارج الإنسان، والله تعالى اصطفى آدم من بين مجموعة من البشر لينفخ فيه من روحه، وآدم هنا هو مرحلة وسيطة بين الإنسان والبشر وليس شخصاً واحداً، وبنفخة الروح حدثت له طفرة إدراكية ترافقت مع تطور بيولوجي الخ -- كما توصل العلماء إلى أن عناصر جسم الإنسان عبارة عن 16 عنصراً، تبدأ بالأكسوجين بنسبة 67% وهي أعلى نسبة وتنتهي بالمنجنيز. وأن الطين يحتوي على نفس هذه العناصر الستة عشر، وهذا يثبت صدْق الحق سبحانه في خلْق الإنسان من الطين (خواطر محمد متولي الشعراوي) (ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ) أي وبعد أن سويناه ونفخنا فيه من روحنا وصار مستعدا لأن يكون خليفة في الأرض، وعلمناه الأسماء كلها، قلنا لجماعة الملائكة اسجدوا لآدم.(تفسير المراغي – سورة الاعراف – 11)  

[6] O dirildiği zaman.  

9 Ruhun üfürülmesi sembolik bir anlam taşır. Cansız varlığın canlı olması değildir. Ayete göre canlı bir varlığa ruh verilmektedir. Çünkü insan tekâmül ederek insan şeklini kazanmıştır. Bu da insanın diğer canlılardan ayrı bir özelliği olan akıl ve idrakın kendisine kazandırılmasıdır. Melekler iki defa insana secde etmişlerdir. Birincisi, ruh üfürüldükten yani ona akıl ve idrak verildikten sonra, ikincisi ise ilim yapma kapasitesi veya esmanın öğretilmesinden sonradır. Bu da Âdem kıssasında geçer. Fazla malumat için “Kur’an’ı Anlamak” isimli kitabımıza müracaat edilebilir.  

1 Ayetteki (مِنْ رُوح۪ى)’nin başındaki (مِنْ) harfi cerri hem ba’ziyye hem de beyaniyye olarak düşünülürse ayetin anlamı: “...Ona biçim verdiğimde ve ona ruhum(un bir kısım özelliklerini taşıyan bir tür ruh)tan üfürdüğümde…” şeklinde olabilir.  

26 Karş. 2:30-34 ve ilgili notlar; ayrıca, 7:11-18. İnsanın yaratılışı ve Allah’ın meleklere o’nun önünde secde etmelerini (yere kapanmalarını) buyurmasıyla ilgili tüm ifadelerin taşıdığı temsîlî karakter, Allah’ın “Ben ölümlü bir varlık (beşer) yaratacağım ... ve ona belirli bir biçim verdiğim ... zaman ... ilh.” tarzındaki sözlerinde kendini açıkça ortaya koymaktadır; çünkü, açıktır ki, Allah’ın yaratma eylemini tamamlaması için bir zaman aralığına ihtiyacı yoktur -öyle ki, “O bir şeyin olmasını istediği zaman, yalnızca ona ‘Ol!’ der, -ve (o şey) oluverir!” (karş. 2:117, 3:47 ve 59, 6:73, 16:40, 19:35, 36:82 ve 40:68). Allah’ın insana “ruhundan üflemesi” ifadesi, kuşkusuz, ona hayat, bilinç ve duyarlık yani, bir can bahşettiğini dile getiren mecazî bir ifadedir.  

[2048] Rûh bir çok âyette, “vahiy” (msl: 16:2; 40:15; 42:52) ya da “vahiy meleği” (msl: 19:17; 70:4 vd.) anlamındaki kullanımdan ayrı olarak mutlak niteliklerin insandaki mukayyet yansımaları manasındadır. Buradaki “ruh üflemeyi”, “ona başta irade olmak üzere, kendi özelliklerimden, sıfatlarımdan sınırlı düzeyde verdim” şeklinde anlamak mümkündür. Bir canlıyı iradeli varlık düzeyine yükselten cevher, ruh olarak adlandırılmıştır. Ruh, bedenin herhangi bir yerine izafe edildiği zaman özel bir hüküm ve isim alır. Göze izafe edildiği zaman basar, kalbe izafe edildiği zaman akıl, bedenin tamamına izafe edildiği zaman rûh adını alır. Her merkezde asıl fonksiyonu gören ruhtur. Görme, akletme, işitme ve konuşma yetenekleri, gören, akleden, işiten ve konuşan birer ruhtur. Gerçekte ruh ceset ve canın üzerine ilave edilen, ceset ve can sahibi beşeri akleden, idrak eden, seven, bilen ve yapan, insanoğlunun “ben” (ene) ile tabir ettiği şeyin ta kendisidir. Ruh insanın yaratılışındaki sırlı halkadır. Ruh Âlemlerin Rabbinin emrine âmâdedir. Ruh ile beşer, insan olma seviyesine çıkmış, akıl, irade ve vicdan sahibi olmuştur. Ve onun hakkında bize bilgi verilmiştir, fakat bu kesinlikle “az bir bilgi”dir (17:85). Gaybi hakikatler konusunda kıymete kanaat edenler, “gaybı taşlamak” anlamına gelen spekülasyon yapmak yerine, “Allahu a’lem” demeyi tercih ederler. [2049] Ka‘a, insanın dizlerini karnına çekip ellerini yere dayayarak ve sırtını bir yere yaslamışçasına oturmasıdır. Kurtubî bunu “selam ve saygı” olarak açıklar (Krş 38:72).  

Allah’ın isimlerinin insanda böyle tecelli etmesidir ki insanı dünyada halife kılmış ve bütün mahlûkat üzerine çıkarmıştır.  

(5) Ruhun Allah’a nispet edilmesi, Ona ait oluşu yönüyledir: Allah’ın kulu, Allah’ın işi, Allah’ın eseri gibi. Yoksa Ondan bir parça anlamına gelmez. Nitekim başka bir âyette “Ruh Rabbimin emrindendir” buyurulmuştur (17:85’e bakınız).  

1968 Among other passages where the creation of Adam is referred to cf. the following: 2:30-39; 7:11-25. Note that here the emphasis is on three points: (1) the breathing of Allah's Spirit into man, i.e., the faculty of God-like knowledge and will, which, if rightly used, would give man superiority over other creatures; (2) the origin of evil in arrogance and jealousy on the part of Satan, who saw only the lower side of man (his clay) and failed to see the higher side, the faculty brought in by the Spirit of Allah; (3) that this evil only touches those who yield to it, and has no power over Allah's sincere servants, purified by His grace (15:40, 42). Adam is not here mentioned by name, but only Man, whose symbol is Adam (see also 87:1-6).