Haşr Sûresi 10. Ayet Meali

[Not: Müslümanların, din kardeşleri ile aralarındaki ilişkide, karşı tarafı incitecek bir söz söylemek, öfkelenmek, saygıya uygun düşmeyen tavırlar sergilemek gibi, birlik ruhunu zedeleyecek her türlü tavırdan sakınmaları gerekir. Her mü’min bir diğerine karşı olabildiğince fedakâr ve sabırlı hareket etmelidir. Bu; gerçek ve samimi sevginin gereğidir, tüm mü’minlerin benimsemesi gereken üstün bir ahlâk örneğidir.]  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 9/100.  

Bu ayetten anlıyoruz ki; ölen geçmişlerimiz için yapabileceğimiz en güzel şey onlar için, Allah’tan af dilemektir. Nuh suresinin 71/28. ayetinde Nuh peygamberin; “Rabbim! Beni, ana babamı, iman etmiş olarak evime girenleri, iman eden erkekleri ve iman eden kadınları bağışla! …” ve İbrahim suresinin 14/41. ayetinde, Hz. İbrahim’in; “Ey Rabbimiz! Amellerin hesaplanacağı gün beni, anamı, babamı ve müminleri bağışla!”  şeklinde yaptığı dualar da bu konuda gerekli mesajı vermektedir.  

Muhacirlerin ve ensarın arkasından gelenler, kıyamete kadar gelip geçmekte olan mü’minlerdir. Âyette, Ashab-ı kiramı hayırla yâd etmenin, onlara dil uzatmamanın ve kin beslememenin gerektiğine işaret edilmektedir.  

 Muhacir ve ensarın arkasından gelenler, kıyamete kadar gelmiş ve gelecek olan müminlerdir. Ashâb-ı kiramı hayırla yâdetme, onlara dil uzatmama ve kin beslememe gereği âyetin işaret ettiği hususlardır.  

(1)“Ma‘lûmdur ki, adâvet (düşmanlık) ve muhabbet, nûr ve zulmet (karanlık) gibi zıddırlar. İkisi, ma‘nâ-yı hakīkīsinde olarak (hakīkī ma‘nâlarıyla) berâber cem‘ olamazlar (bir araya gelemezler). Eğer muhabbet, kendi esbâbının rüchâniyetine (sebeblerinin üstünlüğüne) göre bir kalbde hakīkī bulunsa, o vakit adâvet mecâzî olur (hakīkī ma‘nâsında olmaz), acımak sûretine inkılâb eder (dönüşür). Evet mü’min, kardeşini sever ve sevmeli! Fakat fenâlığı için yalnız acır. Tahakkümle (baskıyla) değil, belki lütufla (iyilikle) ıslâhına çalışır. Onun için nass-ı hadîs (hadîsin kat‘î beyânı) ile: ‘Üç günden fazla mü’min mü’mine küsüp kat‘-ı mükâleme etmeyecek (konuşmayı kesmeyecek)!’ (...) Evet tevhîd-i îmânî (îmandaki birlik), elbette tevhîd-i kulûbü (kalblerin birliğini) ister. Ve vahdet-i i‘tikad (inançtaki birlik) dahi vahdet-i ictimâiyeyi (cem‘iyet hayâtının birliğini) iktizâ eder (gerektirir).” (Mektûbât, 22. Mektûb, 91)  

 

[1] Muhacirin ve Ensardan sonra gelen Tabiin, bilûmum müminler.  

Bu dua, müminler için yapılması gereken en güzel dualardan birisidir. Çünkü mümin mümine öfke duymamalı, onun da kendisinin de bağışlanması için dilekte bulunmalıdır.   

1 Bunlar; müfessirlerin çoğunluğuna göre Muhâcir ve Ensar’dan sonra dünyaya gelen tüm Müslümanlardır. Ancak bunların; Peygamber (s.a.v)’in son döneminde Müslüman olan kimseler veya geç hicret eden Müslümanlar olması da mümkündür.2 Bu âyete göre; mü’minler kardeştir ve birbirlerini sevmek, kendilerinden önce yaşayan kardeşlerine hürmet etmek, kusurları varsa bile Allah’ın onları affetmesi için duâ etmek ve hiç bir mü’mine kin beslememek zorundadırlar.  

15 Yani, Kur’an’a ve onu getiren Peygamber’e iman etmiş herkes (Râzî).  

[5018] Ğıll için bkz: 7:43, not 36.  

(Bu ayet Ashâb-ı Kirâma karşı hürmet ve muhabbette bulunmanın gereğine işarettir. Onun için müminlerin Hucurât suresinin 10. ayetinde yer alan "Muhakkak müminler kardeştirler" beyânı gereği birbirlerini sevmeleri, büyüklerine saygılı davranmaları ve insanlık icabı meydana gelen kusurlarına bakmayıp, kendileri gibi bağışlanmalarına dua etmeleri ve hiçbir mümine kin beslememeye özen göstermeleri ve Haşr suresinin 7. Ayetinde yer alan "Peygamber size ne verdiyse alın" beyânı uyarınca da, Resulullah s.a.s.'ın izinden giderek bu ahlâka uymayı bir hareket tarzı kabul etmeleri gerekir)  

5384 Those that came after them: the immediate meaning would refer to later arrivals in Madinah or later accessions to Islam, compared with the early Muhajirs. But the general meaning would include all future comers into the House of Islam. They pray, not only for themselves, but for all their brethren, and above all, they pray that their hearts may be purified of any desire or tendency to disparage the work or virtues of other Muslims or to feel any jealousy on account of their successes or good fortune.5385 Cf. 7:43, and n. 1021.