Hacc Sûresi 29. Ayet Meali

bk. Lisânü’l-Arab; Vahdetin İnce, Özgürlük Şiarı Hac, Haksöz dergisi 2001, sayı 120.  

 Hacıların kirlerini gidermelerinden maksat, özellikle tıraş olmaları, tırnaklarını kesmeleri, koltuk altlarını ve kasıklarını temizlemeleri ve genel olarak bütün bedenî kirlerden arınmalarıdır. «Eski Ev’i tavaf etsinler» demek, «Kâbe’nin etrafını dolaşsınlar» demektir ki, bir defa dolaşmaya bir «şavt» denilir. Tavaf, yedi şavttan ibarettir. Bunlardan dördü farz, üçü vâcibdir. Bu, haccın rükünlerinden olan tavaftır ve adına «tavaf-ı ziyaret» denir. Ayrıca bir de «tavaf-ı kudûm» ve «tavaf-ı sader» vardır ki, ilki, Kâbe’ye ilk varıldığında yapılan kavuşma tavafı, diğeri de ayrılırken yapılan vedâ tavafıdır.  

1- Arınsınlar. 2- Bütün göstergelerle işret edilen anlam ve değerlerin birleştiği, anlam ve önemlerini kazandıkları son nokta Kâbe.  

[5] Tırnak kesmek, koltuk altı yolmak gibi.  

15 Sözlükte eski, kadim, yaşlı, bağımsız, sağlam ve muteber gibi anlamları vardır (İbn Manzûr, Belot).  

Kâbe’yi tavafın öncesinde genel manada bir vücut temizliği yapılması gerektiğini hükme bağlanmaktadır.  

1 Haclarını tamamladıktan sonra; tırnaklarını kessinler, tıraş olsunlar, diğer yerlerini temizlesinler, yıkansınlar.2 Kâbe’ye “Beyt-i Atîk” denilmesi hakkındaki görüşler şunlardır: 1- Atîk: antika, eski manasına gelir ve evvel zamandan kalma demektir. Zîrâ Kâbe yeryüzündeki en eski mabettir. 2- Atîk: yeni ve muteber manâsına gelir. Buna göre; Beyt-i atîk, şerefli, muteber ev demektir. 3- Atîk: azat edilmiş ve hür anlamına da gelir. Zîrâ Allah onu kâfirlerden kurtardı ve ona kâfirlerin girmesini bile haram etti.3 Yani Kâbe’yi tekrar tekrar dolaşsınlar. Bir tavaf yedi şavt, bir şavt ise kabeyi sol tarafa alarak bir defa dolaşmaktır. Yedi şavtın dördü farz üçü vaciptir. Müfessirlerin çoğunluğu bu ayette bahsi geçen tavafın; haccın farzlarından olan “ziyaret tavafı” olduğu kanaatindedirler. Bazıları da bu tavafın “tavaf-ı sader” denilen “veda’ tavafı” olduğunu söylemişlerdir ki bu tavaf taşralılar için vaciptir. Bunun tam mukabili de “tavaf-i kudüm”dur ki ilk varıldığı vakit yapılır. Bu üç tavafın dışında her zaman arzu edildiği kadar nâfile tavaflar da yapılabilir.  

42 Taberî’nin görüşüne göre, sümme’l-yekdû tefesehum ifadesi “Hac dolayısıyla yapmaları zorunlu olan ibadetleri (menâsik) yerine getirsinler” anlamına gelmektedir. Oysa, diğer müfessirler ayette geçen bu (çok nadir) tefes sözcüğünü, haccın ifası sırasında gözetilmesi zorunlu, saç kesmemek, traş olmamak, cinsî münasebette bulunmamak, dikişsiz hacı ihrâmından başka bir giysi giymemek vb. (2:197) belirli birtakım kısıtlamalara ilişkin bir atıf olarak anlamışlar ve sonuç olarak yukarıdaki ifadeyi “tefes [olarak nitelendirilen ve hac sırasında gözetilmesi zorunlu olan kısıtlamalar]a son versinler” şeklinde yorumlamışlardır.43 Yani, Kâbe’yi (bkz. 2. sure, 102 ve 104. notlar) tavaf etsinler ve böylece hac uygulamasını (menâsikini) tamamlasınlar.  

[2829] Kur’an’da sadece burada kullanılan tefes kelimesinin “insanın kurtulması gereken kıllar, tırnak vs. gibi şeyler” olduğu yolundaki bir açıklamaya (Bkz: Müberred ve Kaffâl’den Râzî) rağmen, Taberî bu ibâreyi “haccın geri kalan tüm menasiki” olarak yorumlar. Dolayısıyla bu, ihram yasaklarının bittiğini gösteren ve “giderebilirler” şeklinde de anlaşılabilecek bir ibâredir. [2830] ‘Atîk, hem “hür ve bağımsız”, hem “kadîm” hem de “muteber ve saygın” anlamına gelir (Lisân). Allah Rasûlü’nden gelen rivayetler de dikkate alındığında tercih ettiğimiz anlam öne çıkmaktadır (Bkz: Mücahid ve Katâde’den, Taberî).  

Kâbe hakkında atîk sıfatı: 1.Eski, kıdemli, 2.Başkasının hâkimiyetinden uzak, 3.Şerefli ve hürmet edilen, demektir.  

[*] Kurbandan daha önce bahsedildiği için buradaki adaklarlar hacının, ihrama girmekle birlikte üstlenmiş olduğu görevlerdir. Allah Teâlâ şöyle buyurur: "Hac bilinen aylardadır. Kim o aylarda hacca başlarsa, hac sırasında ne müstehcenlik yapar, ne günaha girer, ne de kavga eder." (Bakara 2/197)  

(8) Atik: eski, kıdemli, şerefli, azad olunmuş. 3:96’da, insanların ibadeti için ilk olarak inşa olunan evin Kâbe olduğu bildirilmiştir. Diğer yandan, Hadiste de, kelimenin “azad olunmuşluk” anlamı ile bağlantılı olarak, “Kâbe’ye Beyt-i Atik denmesinin sebebi, hiçbir zorbanın ona egemen olamamasıdır” buyurulmuştur. (Tirmizî, Tefsir 22:3.)  

2803 Tafath- t he superfluous growth on one's body, such as nails, hair, etc., which is not permitted to remove in Ihram. These may be removed on the 10th day, when the Hajj is completed: that is the rite of completion. 2804 The spirit of Pilgrimage is not completed by the performance of the outward rites. The Pilgrim should carry in mind some vow or spiritual service and endeavour to perform it. Then comes the final Tawaf.