Fussilet Sûresi 9. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 2/29; 7/54; 79/27-33.  

[509] Kâinatın yaratılış süreci hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVII, 89-93.  

9-10 Yaratılışın "günleri" zaman dilimlerini simgeler. Kuran'a göre zaman göreli bir boyuttur (32:5; 70:4). Yeryüzünün yaratılışı iki birim zaman alırken, içindeki yaratıklar için gerekli tüm besinlerin ve koşulların düzenlenmesi ise dört birim zaman almıştır. Bu oranlama, yeryüzündeki ekolojik sistemin önemini vurgular.  

(*) Yüce Allah Dünya’mızı yaratmaya ne zaman başlamıştır? Samanyolu galaksimiz içindeki bir gaz ve toz bulutuna yöneldiği-emrettiği anda başlamıştır (Bk: 41: 11 ve 41: 12, ayetler). Yani Güneş sistemimizi oluşturmaya başladığı anda. Peki, Güneş sistemi nasıl oluştu? Kütleçekim kuvveti etkisi altında toz ve gaz bulutları birleşerek Güneş Sistemi’mizi oluşturdu. Peki, Güneş sistemi ne zaman oluşmuş? Meteorlardan elde edilen atomların izotoplarında yapılan analizlerde Güneş sistemimizin tam olarak 4,6 milyar yıl yaşında olduğu tespit edilmiştir. Demek ki buna göre Dünya’mız da yaklaşık 4. 6 milyar yıl önce büyük ihtimalle diğer gezegenler ve Güneş´le aynı zamanda oluşmuştur. Bkz: (Yerküre ve Atmosferin Oluşumu) Ama nasıl oluştu? Evren, Büyük Patlamanın etkisiyle gitgide genişleyerek soğumaya devam etti. Bu süreçte gaz ve toz bulutu hâlinde bulunan Dünya da kendi ekseni etrafındaki hızlı dönüşünün etkisiyle zamanla dıştan içe doğru soğudu. Böylece Dünya’nın iç içe geçmiş farklı sıcaklıktaki katmanları oluştu. (4, 5 milyar yıl önce yarısı sıvı olan bir ateş topuna dönmüştü). 1,5 milyar yıl önce ise zamanla yüzeyi katılaştı ve sert bir kabuk halini aldı ve daha sonra günümüzdeki halini almış oldu. İşte Enbiya-21: 30’da da bu durum (büyük patlama) dile getirilmiş ve göklerin/gök cisimlerinin ilk maddesi ile yer gezegeninin ilk maddesi bitişik iken sonradan ayrıldığı bildirilmiştir ki, bir bulutsu içinde yaratılan Dünya ile Güneş Sistemindeki diğer gök cisimlerinin birbirinden ayrılışı, bu tabloya uymaktadır. Bu durumda, Dünyanın iki aşamada yaratılışı ile göklerin iki aşama da yaratılışı da birbirine paralel şekilde cereyan eden olaylar şeklinde karşımıza çıkar ki, bu iki aşamanın sonunda, göklerin yedi gök/ yedi manyetik sema olarak, yerin de bir gezegen olarak yaratılışı tamamlanmış olmaktadır. Bu, bizim zamanımızla, günümüzden 4,5 milyar sene kadar önceki bir vakte isabet eder ki, bildiğimiz kadarıyla galaksilerin de düzenlerini bulduğu, hattâ ikinci nesil yıldızlarına kavuştuğu bir dönemdir. Bundan sonra, yerin yaratılışındaki diğer aşamalar devreye girmekte kıtalar ve dağlarla yerkabuğu güvenli bir hale getirilmekte, daha sonra hayata gözünü açacak canlıların rızıkları tek tek hazırlanmaktadır. Böylece, göklerin ve yerin yaratılışı toplam 6 aşamada tamamlanmış olmaktadır. Ayrıca Kur’an evrenin 6 (24 saatlik) günde yaratıldığını söylemez. Gün kelimesinin Arapça karşılığı” yevm”dir. Bu söz konusu ayette kullanılan kelime de ”yevm” dir. Bu kelimenin sözlük anlamları şöyledir: 1. Yirmi dört saatlik zaman dilimi, 2. Dönem, 3. Çağ, 4. Aşama ve mutlak zaman. Çünkü evrenın yaratılmasına başlandığı zaman Güneş ve dünya henüz yaratılmamış olduğundan bizim bildiğimiz gün ve zaman mefhumu da söz konusu olamaz. Bu nedenle buradaki altı yevm = altı aşama demektir. Dileyenler kendisi Müslüman bile olmayan Arapça uzmanı Alman Profesör” Hans Wehr”in yazmış olduğu sözlüğe de bakabilirler: Klasik Arapça sözlüğü: The Hans Wehr Dictionary of Modern Written Arabic, sayfa 1110) Yani âyette geçen (يومين) ’’yevmeyn’’ iki evre, iki aşama demektir. Bu evreler milyar senelerle ifade edilebilir. Çünkü o zaman ne Güneş ne de kendi ekseni etrafında dönen bir Dünya vardı. Bu nedenle henüz gece ve gündüz oluşmadığından buradaki gün ile dünya günü birbirine karıştırılmamalıdır. Yani bununla dünya günleri kast edilemez. Ayrıca Lügat olarak buradaki (يوم)’’yevm’’ süresi belli olmayan bir evre, aşama demektir. Bu nedenle bu vb. ayetlerde geçen (يوم)’’yevm’’ evre, aşama anlamında olduğu bir gerçektir. (الله اعلم) وعلى ضوء هذه الحقائق العلمية يمكن لنا الآن أن نفهم ما المقصود باليومين الذين خلق الله فيهما الأرض كما جاء في قوله تعالى “قل أئنّكم لتكفرون بالذي خلق الأرض في يومين”. فالمدة الزمنية التي مرت على الأرض منذ أن كانت في حالة الدخان إلى أن أخذت موقعها في مدار ثابت حول الشمس على شكل كرة ملساء ذات سطح شبه سائل تمثل اليومين اللذين خلق الله فيهما هذه الأرض الأولي (خلق الأرض في يومين - موقع اعجاز القرآن والسنة) والأيام الستة ليست هي أيامنا فلا يقال ابتدأ بالأحد وانتهى بالجمعة; لأن أيامنا نشأت بعد خلق السماوات والأرض، وارتباط الأرض بالشمس والقمر والنسبة بينهما وكل يدور في فلكه، والشمس والقمر بحسبان إنما يراد بالستة أيام الأدوار الكونية ). (وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ) أي في ستة أيام من أيام الله في الخلق والتكوين وما شاء من الأطوار، لا من أيامنا في هذه الدار التي وجدت بهذا الخلق لا قبله، فلا يصح أن تقدر أيام الله بأيامنا -- وقد أثبت علماء الفلك أن أيام غير الأرض من الكواكب التابعة لنظام شمسنا تختلف عن أيام هذه الأرض في طولها بحسب أجرامها وأبعادها وسرعتها في دورانها، وأن أيام التكوين بخلقه تعالى من الدخان الذي يعبرون عنه بالسديم شموسا مضيئة تتبعها كواكب منيرة - يقدر اليوم منها بألوف الألوف من سنينا هذه. ( تفسير المراغي وقد لا تكون هناك حاجة للقول بأنّ "اليوم"في الآيات أعلاه هو حتماًغير اليوم العادي، لأنّ اليوم بالمعنى العادي لم يكن قد وجد قبل خلق السماوات والأرض، بل المقصود بذلك هو مراحل الخلق التي استنفذت من الزمن أحياناً ملايين بل وبلايين السنين (تفسير الأمثل في كتاب الله المنزل) أن فترة خلق الأرض الأولية تمثل المدة الزمنية التي مرت على الأرض منذ أن كانت في حالة الدخان إلى أن أخذت موقعها في مدار ثابت حول الشمس على شكل كرة ملساء ملتهبة ذات سطح شبه سائل (وقـــــدّر فيــــها أقواتـــــها - موسوعة الاعجاز العلمي في القرآن والسنة) يتفق العلماء والمفسرون على أن الزمان الناتج عن حركة الأفلاك السماوية لم يكن موجودا قبل خلق السماوات والأرض، ولهذا فإخبار الله عز وجل عن خلقهما في (ستة أيام) لا يراد به أيامنا الناتجة عن حركة الأرض حول الشمس، بل المراد المقدار المماثل في الزمان بما يناسب ظرف الخلق في ذلك الحين. (تفصيل الخلاف في الستة أيام التي خلقت فيها السماوات والأرض ...) أي قل أيها الرسول لمشركي قومك توبيخا وتقريعا. كيف تكفرون بالله الذي خلق الأرض التي تقلّكم في نويتين؟ (تفسير المراغي) وقد لا تكون هناك حاجة للقول بأنّ "اليوم"في الآيات أعلاه هو حتماًغير اليوم العادي، لأنّ اليوم بالمعنى العادي لم يكن قد وجد قبل خلق السماوات والأرض، بل المقصود بذلك هو مراحل الخلق التي استنفذت من الزمن أحياناً ملايين بل وبلايين السنين (تفسير الأمثل في كتاب الله المنزل)  

1 Yevm: Henüz yeryüzü ve güneşin bulunmadığı bir dönemde gün düşünülemeyeceğinden, bu ayetteki gün kelimesinin “vakit / zaman dilimi-“ anlamına kullanıldığı açıktır. Bunun miktarı ise bilinen günden daha kısa veya uzun olabilir. Allah’ın yeryüzünü iki zaman diliminde yaratması, bir hamlede yaratmaya gücünün yetmediğinden değil, böyle yapmayı Kendi iradesine daha uygun gördüğünden dolayıdır. Buradaki “İki gün” ifâdesi; 1- Yaratmak fiili için “zarf tümleci” olarak kabul edilirse anlamı: “Yeryüzünü iki zaman diliminde yarattı” olur. Bu da; birisi yeryüzünün gökyüzünden ayrıldığı zaman, birisi de yeryüzünün düzenlendiği zaman olabilir. 2- “Zarf-ı müstekar” olarak kabul edilirse anlamı: “Yeryüzünü “iki zaman dilimli” olarak yarattı demek olur. Bununla da Yeryüzünün kaç günde yaratıldığı söylenmiş olmaz, yaratıldıktan sonra iki zaman dilimi içinde bulunması hali anlatılmış olur ki bu da bir seneyi ikiye bölen iki gün dönümü nöbetidir. Çünkü Arz bu iki vakit içinde deveran etmek üzere yaratılmıştır. (Elmalılı).2 Yani siz yaptığınız işin farkında mısınız? Veya kimi inkâr ettiğinizi biliyor musunuz?  

7 Yevm (lafzen, “gün”) teriminin yukarıdaki gibi “evre” olarak çevrilmesi konusunda bkz. 7:54 ile ilgili not 43. Kozmik olaylar ile ilgili birçok Kur’an ayetinde olduğu gibi, evrenin yaratıldığı “altı çağ” ya da “altı evre” -bunların “iki”si, yukarıdaki ayete göre, dünya da dahil, inorganik evrenin gelişmesi ile geçmiştir- tam bir temsîlî muhtevaya sahiptir: bu durumda, evrenin “ezelî” olmadığına, zaman içinde belli bir başlangıcının olduğuna ve bu hale gelinceye kadar belli bir zamanın geçmesi gerektiğine işarettir.8 Lafzen, “O’na ortaklar (endâd) mı koşuyorsunuz?” Bunun açıklaması için bkz. 2:22, not 13.  

[4236] Lafzen: “iki günde”. Gerekçe için, kelimenin ilk kullanıldığı Kâf sûresinin 38. âyetinin 37 nolu notuna bkz. [4237] Nidd, “eş, ortak, denk” mânasına gelse de, bu eş ve ortaklık “dostluğa” değil, rekabet ve düşmanlığa dayalı bir zıtlık üzerine kuruludur. Nidd’i misl’den ayıran da budur. Kelimenin aslının “dağıtmak” (teşrid) olduğu hatırlandığında bu sapmanın temelinde “Allah’ın gücünü dağıtma arzusu”nun yattığı anlaşılır (Furûk ve Kitabu’l-‘Ayn). Kur’an’ın iç bağlamından yola çıkılarak da aynı sonuca ulaşılabilir (Bkz: 14:30, not 28). Çevirimizin gerekçesi budur.  

Müşriklerin bariz vasfı: Allah’ı rububiyette bir kabul etmekle birlikte, uluhiyette O’nun şerikleri olduğunu iddia etmeleridir.  

[*] Henüz gece ve gündüz yaratılmadığından buradaki gün ile Dünya günü birbirine karıştırılmamalıdır. Evre, aşama olarak çevrilmesi uygun olabilir.  

(1) 7:54’ün açıklamasında da geçtiği gibi, göklerin ve yerin yaratılışından söz eden âyetlerdeki “gün” sözcüğü, bizim bildiğimiz 24 saatlik zaman dilimini ifade etmez. Bunlar, kâinatın yaratılışındaki çeşitli aşamaları içine alan çok uzun zaman dilimleridir ki, bu ve bunu izleyen âyetler bu aşamalardan söz etmektedir. 12’nci âyetin açıklamasına da bakınız.  

4470 This is a difficult passage, describing the primal creation of our physical earth and the physical heavens around us. If we count the two Days mentioned in this verse, the four Days, mentioned in verse 10, and the two Days mentioned in verse 12, we get a total of eight Days, while in many passages the creation is stated to have taken place in six Days: see 7:54 , n. 1031; and 32:4, n. 3632. The Commentators understand the "four Days" in verse 10 to include the two Days in verse 9, so that the total for the universe comes to six Days. This is reasonable, because the processess described in verses 9 and 10 form really one series. In the one case it is the creation of the formless matter of the earth; in the other case it is the gradual evolution of the form of the earth, its mountains and seas, and its animal and vegetable life, with the "nourishment in due proportion", proper to each. Cf. also 15:19 -20.