Fecr Sûresi 6. Ayet Meali

Âyette sözü edilen “kazıklar” ile, Firavun’un ordusundaki çadırların kazıkları kastedilmiş olabilir. Bu takdirde, kinaye yoluyla Firavun’un askerlerinin çokluğu ifade edilmiş olur. Bu kazıkların, insanlara işkence için kullanılan kazıklar olduğu da söylenmiştir.  

 Bazı müfessirlere göre Firavun, yere dört kazık çaktırır, işkence edeceği kimseleri ellerinden ve ayaklarından bu kazıklara bağlatır, o şekilde işkence edermiş. Onun için kendisine «zü’l-evtâd=kazıklar sahibi» denilmiştir.  

Geçmiş kavimlerin helâkine dair âyet-i kerîmelerdeki, “Görmedin mi?” hitabının muhatabı her ne kadar zâhiren, Resûlullah [sallallahu aleyhi vesellem] efendimiz gibi görünse de esasında bu üslûp ile hayatta olan kâfirlere, İslâm dinine îmân etmedikleri takdirde, başlarına gelebilecek azaplar ile ilgili olarak uyarılar vardır. Ayrıca bu tür ifadeler, Resûlullah [aleyhissalâtu vesselâm] Efendimizin, kendisinin görüp bilmediği bir haberi, vahiy yoluyla aldığına işarettir ve bu yönüyle de Kur’ân-ı Kerîm’in ilâhî bir kelâm olduğunu inkâr edenlere cevap niteliği taşımaktadır.  

4 Ad kavmi için bkz. Hûd, 11/50-60 ve dipnotları.  

5 Bkz. 7:65-72, ve özellikle 7:65 ile ilgili not 48’in ikinci bölümü. Sonraki ayette zikredilen İrem, bugün Ahkâf çölünün kumları ile örtülmüş bulunan ‘Âd kavminin efsanevî başkentinin ismi olarak bilinmektedir.  

[5712] Âd’ın hikâyesi, cenneti dünyada arayan zavallıların acıklı hikâyesidir. Kur’an’da 24 kez geçen ‘Âd kavminin nüzul sürecinde ilk geçtiği yer burasıdır. Kur’an’da 22 yerde Âd, Semud ile birlikte veya art arda anılır. Ayrıntılı olarak 26:123-159; 11:50-68; 41:15-18; 23:31-44; 29:38’de ele alınır. Bu iki kıssa Kitab-ı Mukaddes’te hiç yer almaz. Nûh kavminin ardından gelir. İnsanlık tarihinde dillere destan olmuş efsanevî İrem Bağları’nın sahibi olan bu uygarlık Ahkâf’ta kurulmuştu. Burası, Arabistan yarımadasının güneyinde okyanusa paralel ve Rub’u’l-Hali çölünün alt kıyısı boyunca uzanan ve bugün adına “Hadramevt” denilen vadide bulunuyordu. Refahın verdiği şımarıklık sonucu Hûd peygamberi dinlemedi ve helâke uğradı. Onlardan arta kalanlar, helâk bölgesinden uzaklaşarak yarımadanın kuzeyinde, görkemli kaya kentlerin olduğu “Hicr” diye anılan bölgeye yerleştiler. Semud adıyla anıldılar. Semud, ‘Âd’ın yaşadığı tecrübeyi yanlış okudu. ‘Âd’ın helâkini inşaat malzemesinin çürüklüğüne bağladı. Kum tepelerinin (Ahkâf) eteğinde bir medeniyet kurduğu için helâk olduğunu düşündü ve gitti kayalardan kendisine görkemli kentler İnşâ etti. Buraya Vadi’l-Kura denildi. Sorunu böyle çözdüğünü düşünmüştü. Fakat helâk sebebinin yapı malzemesinden değil insandan kaynaklandığını akıl edemedi. Ve sonunda “kaya gibi sağlam” mekânlarında onlar da helâke uğradılar. Şimdi onlardan geriye kalan harabeler, Medâin-i Sâlih adıyla anılmaktadır.  

İrem’den maksat Âd halkıdır [53,50]. Bu azapla helâk olanlar Âd-ı ûlâ: ilk Âd olup, bu azaptan kurtulup geriye kalanlara Âd-ı Uhrâ: “sonki Âd” denir. Hz. Nuh’un oğlu Sam’ın İrem adlı oğluna mensup olduklarından bu ad verilmiştir.Zi’l-evtad: Mecazen Firavun’un büyük ordular sahibi olduğuna veya kazıklar dikerek insanlara işkence uygulatmasına veya Mısır piramitlerine işaret olabilir.  

[3] 'Âd, Nûh 'aleyhisselâmın beşinci torunı olub Yemen'de hükümdâr idi. Kavmi onun ismiyle tesmiye olunurdı. "İrem" şehrini bu 'Âd'ın oğlı Şedâd cennete taklîden yapmışdı. Buradaki 'Âd'dan maksad bizzat 'Âd olmayub kavmidir.  

[*] Hud aleyhisselamın peygamber olarak gönderildiği kavim. Onlara uygulanan ceza şu âyetlerde geçmektedir: Hud 11/58-60, Şuarâ 26/129, Fussilet 41/13-16, Ahkâf 46/21-26, Zariyat 51/41-42, Kamer 54/18-21, El- Hâkka 69/6-8.  

6113 For 'Ad see n. 1040 to 7:65. They seem to have possessed an ancient civilisation, which succumbed when they persistently broke Allah's law.