Fecr Sûresi 7. Ayet Meali

İrem, bir rivâyete göre boy adıdır. Âd'ın atasının adıdır diyenler de vardır. Bir şehir adıdır diyenler olmuş, hatta İskenderiye'nin yerindeydi de denmiştir; bu şehri, Ad'ın oğlu olup tanrılık davasına kalkışan Şeddad yaptırmıştır. Ad'ın lakabıdır, diğer bir adıdır diyenler de var. Direklerden maksat, güç kuvvet, şiddet ve kudret, yahut uzun boy postur denmiştir.  

[1] "İrem" şehrinde bir pâdişâhın kâşâneleri mevzû’bahsdir.  

Âyette sözü edilen “kazıklar” ile, Firavun’un ordusundaki çadırların kazıkları kastedilmiş olabilir. Bu takdirde, kinaye yoluyla Firavun’un askerlerinin çokluğu ifade edilmiş olur. Bu kazıkların, insanlara işkence için kullanılan kazıklar olduğu da söylenmiştir.  

 Bazı müfessirlere göre Firavun, yere dört kazık çaktırır, işkence edeceği kimseleri ellerinden ve ayaklarından bu kazıklara bağlatır, o şekilde işkence edermiş. Onun için kendisine «zü’l-evtâd=kazıklar sahibi» denilmiştir.  

Kaybolan Irem kentinin taş kulelerinin, şehrin kayboluşundan 4800 yıl sonra, Amerikalı arkeologlar tarafından Umman'da keşfedildiği ileri sürüldü. Bu keşif, Challenger uzay gemisine takılmış, kumların altını görebilen SIR-B radarlarıyla NASA'daki bilim adamları tarafından bölgenin taranması sonucu gerçekleşmiş. (Newsweek, Şubat 17, 1992, s. 38).  

(*) Kaybolan İrem kentinin taş kulelerinin, şehrin kayboluşundan 4800 yıl sonra, Amerikalı arkeologlar tarafından Umman’da keşfedildiği ileri sürüldü. Bu keşif, Challenger uzay gemisine takılmış, kumların altını görebilen SIR-B radarlarıyla NASA’daki bilim adamları tarafından bölgenin taranması sonucu gerçekleşmiş. (Newsweek, Şubat 17, 1992, s. 38). ( E. Yüksel Meali 7. Ayet Açıklaması(  

[6] Veya İrem'liler iri yarıydılar veya otakları vardı.  

(İrem’den kasıt Ad kavmidir. Kur’ân-ı Kerim ve Arap tarih kitaplarında “Ad-i Ula” şeklinde zikredilmiştir. Necm suresinde de bu şekilde geçmektedir. Yani, kendilerine Hud peygamber gönderilen Ad kavmine azab indirilmiştir. Buna karşılık Arap tarihinde bu azaptan kurtulup yaşayanlara “Ad-i Uhra” ismi verilmiştir. Kadim Ad kavmine “İrem” denmesinin nedeni, bunların Sami ırkından Hz. Nuh’un oğlu Sam ve onun da oğlu İrem’den geldiklerinden dolayıdır. Meşhur olan diğer bir kolu da Kur’ân’da Semud olarak zikredilmiştir. Başka bir kolu da Arami’dir (Arameans). Başlangıçta Şam’ın kuzey bölgesinde yaşamışlardır. Onların lisanı olan Aramiece (Arameac) Sami lisanlarının en önemli koludur. Ad kavmi için “zatü’l imad” (yüksek sütun sahibi) kelimesi kullanılmıştır. Çünkü onlar yüksek binalar inşa ediyorlardı. Dünyada bu gibi binalar ilk önce onlarla başlamıştır.)  

1 İrem: Genelde, Âd’ın oğlu Şeddâd tarafından, Cennete karşılık, direkler üzerine inşa edildiğine inanılan, bahçeleriyle ünlü bir şehir olarak bilinir. Kur’an, İrem’in ne olduğunu açıkça belirtmez. Sahih hadislerde de bu konu ile ilgili bir bilgi yoktur. Rivâyetlere göre İrem: bir kabîle adı, Âd’ın dedesinin adı, Şeddâd’ın Yemen’de yaptırdığı bir şehirdir. Bu rivâyetler çok sıhhatli değildir. Doğrusunu Allah bilir.  

[5713] Parantez içi açıklamamız Şu’arâ sûresinin 128-129. âyetine dayanmaktadır. [5714] “İrem’in Âd’ı” (bi ‘âdin ‘irem) şeklinde tasrih ile gelmesi, tarihte iki Âd kavmi olduğu içindir. Biri Hûd’un kavmi Âd (11:60), diğeri İrem-i Âd.  

İrem’den maksat Âd halkıdır [53,50]. Bu azapla helâk olanlar Âd-ı ûlâ: ilk Âd olup, bu azaptan kurtulup geriye kalanlara Âd-ı Uhrâ: “sonki Âd” denir. Hz. Nuh’un oğlu Sam’ın İrem adlı oğluna mensup olduklarından bu ad verilmiştir.Zi’l-evtad: Mecazen Firavun’un büyük ordular sahibi olduğuna veya kazıklar dikerek insanlara işkence uygulatmasına veya Mısır piramitlerine işaret olabilir.  

6114 Iram would seem to have been an ancient 'Ad capital, in southern Arabia . It boasted of lofty architecture ("lofty pillars"). Some Commentators understand Iram to be the name of an eponymous hero of 'Ad, in which case the following line, "with lofty pillars", should be construed "of lofty stature." 'Ad were a tall race.