Fâtır Sûresi 8. Ayet Meali

8.Cuveybir`in Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet ettiğine göre Resulullah (a.s.): "Ey Allah`ım bu dini Ömer bin Hattab veya Ebu Cehl ile güçlendir!" diye dua etti. Yüce Allah, Hz. Ömer (r.a.)`i doğru yola eriştirdi. Ebu Cehl`i ise sapıklığı üzere bıraktı. Bu ayeti kerime de o ikisi hakkında indirildi.  

1 – Uygun gördüğünü. Yani, kişinin seçimine göre uygun olan karşılığı vererek. Bu terkip: Allah, doğru yola iletilmeyi hak edeni doğru yola iletir; sapkınlıkta kalmayı hak edeni de sapkınlıkta bırakır; sapkınlığı gerektiren şeyler yapanı saptırır, doğru yola iletilmeyi gerektiren şeyleri yapanı da doğru yola iletir anlamına gelmektedir. Hidayet ve dalalet insanın dilemesine bağlıdır. Allah, hiç kimseyi zorla “hidayete” de “dalalete” iletmez. İman ve inkâr konusunda sorumluluk tümüyle insana aittir. Ayetteki “Şâe” sözcüğü, “dilediğini” anlamının yanı sıra, “şey edeni”, “gayret göstereni”, “bir şey elde etme çabasında olanı” anlamlarına da gelmektedir. “Ne diyor” değil de “ne demek istiyor” dikkate alındığında, “dilediğini” sözcüğü, aslında “dileyeni” anlamına gelmektedir. (Kuşkusuz, ona doğru yolu gösterdik. Ama isterse şükreden, isterse nankörlük eden biri olur. 76:3)  

(*) Hidayet ve dalalet konusu aşağıda detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Yani kısacası, inkâr edip sapıklığı tercih eden sapıklıkta bırakılır, iman edip, hidayeti tercih edenler ise, hidayete iletilir. Kişinin iradesi ve çabası hangi yönde ise, onunla karşılaşır. Bu nedenle meallerde geçen (Allah dilediğini saptırır, dilediğini de hidayete erdirir) şeklindeki çeviriler çok yanlıştır. Aşağıdaki metinlere de bakılabilir. ولم يقل الإمام الماتريدي في تفسيره “تأويلات القرآن” وهو من أقدم التفاسير أن المشيئة بمعنى الإرادة. وتفسيره للآية الرابعة من سورة إبراهيم على النحو التالي: وَمَا أَرْسَلْنَا مِن رَّسُولٍ إِلاَّ بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللّهُ مَن يَشَاء وَيَهْدِي مَن يَشَاء (يضل اللَّه من آثر سبب الضلال، ويهدي من آثر سبب الذي به يهتدي؛ يهديه ذلك) وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ.[ أبو منصور الماتوريدي، تأويلات القرآن، جـ. 7، صـ 458.29 ) ) يضل الله من يشاء – أي من يشاء الضلال الخ (التفسير العصرى للقرآن الكريم - روح القرآن: التفسير العصرى للقرآن) {يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ}: يُضل؛ أيْ: من اختار لنفسه طريق الضّلال، والإعراض عن منهج الله، واستمر على ذلك وابتعد، عندها يتركه الله سبحانه لما اختاره لنفسه من الضّلال والخذلان (وَيَهْدِى مَنْ يَشَاءُ}: ويهدي من اختار لنفسه طريق الهداية، والطّاعة، ويمدُّ له، ويزيد في هدايته (كتاب تفسير القرآن الثري الجامع - محمد الهلال) اضله - أي وجده ورأه ضالا - (يضل الله من يشاء ويهدي من يشاء - أي يجد ويراه ضالا ( المعجم المعاني) كتب الشيخ "محمد الغزالي" في كتابه "عقيدة المسلم".نحن نجد أن إطلاق المشيئة في آية تقيده آية أخرى يذكر فيها الاختيار الإنساني صريحا أي أن إضلال الله لشخص, معناه: إن هذا الشخص آثر الغي على الرشاد, فأقره الله على مراده, وتمم له ما ينبغي لنفسه.( فَلَمَّا زَاغُوا أَزَاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ وَاللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ} (5) سورة الصف. فمن أخذ بأسباب الهداية هداه الله جزاء لاختياره وكذلك من اختار طريق الضلال أضله الله جزاء لاختيارها .. فعلم الله لحال عباده من الإيمان أو الكفر هو صفة انكشاف وليس صفة تأثيرا -- من اراد الهداية من الناس يهديه الله عز وجل فيهدى من يشاء يعنى من اراد الهداية من الناس وسعى اليها يهديه الله عز وجل ومن اراد الضلال من الناس وسعى اليها يضله الله ربنا الرحيم ترك لك الاختيارمثل قول الله عز وجل فمن شاء فليؤمن ومن شاء فليكفر يضل الله من يشاء الضلال ويهدى الله من يشاء الهداية المشيئة مشيئة العبد والله هو العاطى اذا اراد العبد الهداية هدا ه الله واذا اراد العبد الضلال اضله الله وليس قدر الله للعبد... قال بعض العلماء: " إنَّ اضلال الله تعالى للإنسان على أحد وجهين، أحدهما أن يكون الإنسان ضالاً ".. أي اختار الضلال فقدَّر الله عليه الضلال الجزائي المبني على ضلال اختياري.. هذا ذكرته كثيراً، إذا عُزِيَ الإضلال إلى الله فهو الإضلال الجزائي المبني على ضلال اختياري الشيء الثاني.. معنى الإضلال كما قلت قبل قليل: الحكم على هذا الإنسان بأنَّه ضال والعدول به عن طريق الجنَّة إلى النار وهذا العدول حقٌ وعدل.-. ﴿ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ ﴾من يشاء الضلالة يضلُّه الله، يشاء الضلال اختياراً يضلُّه الله جزاءً، أي يحرم من ثمرات الدين - ﴿ وَمَنْ يُضْلِلْ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ) أي أنَّ الإنسان حينما يختار الضلال لا يستطيع أحدٌ في الكون أن يهديه.. (موسوعة النابلوسي) ﴾  

5 İbn Abbas bu ayetin Ebu Cehil ve arkadaşları hakkında nazil olduğunu söyler. Ayrıca bkz, En’âm, 6/43  

Benzer mesajlar: Bakara 2:284; Âl-i İmrân 3:129; Mâide 5:18, 40; Ra‘d 13:27; İbrâhîm 14:4; Nahl 16:93; Hacc 22:16; ‘Ankebût 29:21; Fetih 48:14; Müddessir 74:31.,Benzer mesajlar: Kehf 18:6; Şu‘arâ 26:3.  

1 Bu soru inkâr içindir ve bu ifâde, “tabiî ki olmayacak” anlamınadır. Yani iman edip sâlih ameller yapan kimselere mağfiret ve büyük bir ecir var diye onun zıddı olan o mağrur kimseler de mi onlar gibi olacak. Kendisine kötü ameli süslü gösterilmiş, hırsı şehvetle allanmış-pullanmış, hem zevkine, hem menfaatine uygun sonu iyi gelecek bir amel gibi hoş gösterilmiş de onu güzel görmüş, vehimleri aklına galebe etmiş, şehvetlerinin sarhoşluğu gözünü bürümüş, tersi dönmüş, bâtılı hak, kötüyü iyi, fenalığı güzel görür olmuştur. İşte Dünya hayatında mağrur olan bu hâle geleceği gibi Allah gafur, diye kötülüklerde ısrar eden mağrurlar da bu hâle gelirler. Bir insan böyle kötüyü iyi görecek kadar da şaşkın ve vicdansız nasıl olur diye hayret etme. Çünkü Allah, dilediğini şaşırtır, dilediğine de hidayet verir. (Elmalılı)2 Efendimiz, “Ey Allahım! Dinini Ömer b. Hattab ve Ebû Cehil b. Hişam ile şereflendir” demiş, Allah da Hz. Ömer’i îmanla şereflendirmiş, Ebû Cehil’i ise küfür bataklığında bırakmıştı. Bu âyet, bu olaydan sonra nâzil olmuştur. (Esbâb-ı Nüzûl-Suyûtî)  

6 Bu cümleyi çevirme tarzımla ilgili bir açıklama için bkz. sure 14, not 4.  

[3884] Âyetin başı çeviri gerekçemiz için yeterlidir; fakat ayrıntı için bkz: 10:25 not 44 ve 24:21, not 24. [3885] Benzer bir uyarı için bkz: 26:3 ve daha farklı bir metin için krş: 18:6.  

3880 Cf. n. 3877 above. When a stage is reached at which a man accepts Evil as his Good, his case is hopeless. Can such a man profit by preaching or guidance? He has himself deliberately rejected all guidance. Such a man is best left to stray. Perhaps, even in the paths in which he is straying, some sudden flash of light may come to him! That may be as Allah wills in His holy and wise Purpose and Plan. But the man of God is not to worry or feel disheartened by such men's attitude. He must go on tilling the soil drat is open to him. For Allah's Plan may work in all sorts of unexpected ways, as in the allegory in the next verse. (R).