Fâtır Sûresi 22. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 11/24.  

Ayette geçen “kabirde bulunanlara işittiremezsin” ifadesi, hakkı inkâra şartlanmış olanların kabirlerdeki cesetler gibi ölü durumda olduklarına vurgu yapıyor. Yani ölüye nasıl ki -duyuramadığın için- bir şey yaptıramazsan onlara da inanmaları için bir şey anlatamazsın çünkü onlar seni duymuyor. Ayrıca bu ifadeden, kabirlerde bulunan insan cesetlerinin dışarıda konuşulanları duyamayacağı da anlaşılmaktadır. Ancak bazı din adamları cenaze gömüldükten hemen sonra ve -sözde- sual melekleri gelmeden hemen önce defnedilen insanın imanını kurtarmak için imdadına yetişerek ona telkinde bulunmaktadır. Hiçbir Kur’ânî ve İslâmî dayanağı olmayan bu tip uygulamaların ölen kişiye hiçbir faydası olmadığı gibi dinimizi de gülünç duruma düşürmektedir. Ruhlarla ilgili İsra suresinin 17/85. ayetine bakabilirsiniz.  

 İman, bilgi, hikmet ve akıl sahibi, ahlâklı, faziletli kimseler ile bunların takip ettiği hak yol ve nâil olacakları uhrevî nimetler ile imansız, bilgisiz, akıl, basiret, ahlâk ve faziletten yoksun kimseler ve bunların takip ettikleri bâtıl yol ve uğrayacakları uhrevî azap, kesinlikle bir tutulamaz.  

Müşrikler mecazi anlamda ölülere benzetilirler. 6:122; 27:80; 30:50-52.  

(1)Bakınız; (sahîfe 409, hâşiye 1)  

(*) Ayette geçen “kabirde bulunanlara işittiremezsin” ifadesi, hakkı inkâra şartlanmış olanların kabirlerdeki cesetler gibi ölü durumda olduklarına vurgu yapıyor. Yani ölüye nasıl ki -duyuramadığın için- bir şey yaptıramazsan onlara da inanmaları için bir şey anlatamazsın çünkü onlar senin anlattığın hakikati dinlemiyor. Ayrıca bu ifadeden, kabirlerde bulunan insan cesetlerinin dışarıda konuşulanları duyamayacağı da anlaşılmaktadır. Ancak bazı din adamları cenaze gömüldükten hemen sonra ve -sözde- sual melekleri gelmeden hemen önce defnedilen insanın imanını kurtarmak için imdadına yetişerek ona telkinde bulunmaktadır. Hiçbir Kur’ânî ve İslâmî dayanağı olmayan bu tip uygulamaların ölen kişiye hiçbir faydası olmadığı gibi dinimizi de gülünç duruma düşürmektedir… (C. Külünkoğlu Meal Açıklaması) Yani son cümleye göre de Hz. Peygamber dâhil hiçbir kimse ölülere de sesini işittiremez. Ancak kabir başında okunan duaların meşru olduğu ve bunun yüce Allah katında da makbul olabileceği hususu inkâr edilemez. Bu nedenle kabirler üzerinde ölülere sadece dualar yapılır. Ama kabir başında telkin okumak ise: Kabrin başında ölen kişiye (telkin edenin sesini işitmediği hâlde) akıl öğretmek yahut kopya vermektir. Ki, kabirdeki ölü dışardakilerin seslerini de asla duyamaz. Oysa bu uygulama bidat olup Kur’an’dan ve Sünnetten hiçbir dayanağı yoktur. Kültürel anlayışların oluşturduğu anlatımlara dayanarak din de olmayan bir bidat uygulamadır. Çünkü Hz. Peygamberin kabirde olan cesede telkin verdiğine dair bir habere rastlanmamıştır. Aşağıdaki tefsir metninde de’’ Kabirdekilere işittiremediğin gibi, (gerçekleri dinlemek istemeyen) inkârcılara da (daveti) işittiremezsin. ( أي كمَا لا تقدرُ أن تسمِعُ مَن في القبور، فكذلكَ لا تقدرُ أن تُسمِعَ الكفارَ، ( التفسير الكبير – الطبراني  

[3] Mü'minlerle kâfirler veya âlimlerle cahiller  

Benzer mesaj: Mü’min 40:58 Bu ayet ruhen ölülere duyurulamayacağını göstermektedir. Ölü ruha duyurulamayacağına göre, bedenen ölmüş kişilere de elbette hiçbir şey duyurulamaz. Benzer mesaj: Meryem 19:98.  

[3905] Râzî, 19-22. âyetlerde sayılan unsurların söz diziminde sesin dikkate alındığı görüşündedir.  

3905 The final contrast between the Living and the Dead; those whose future has in it the promise of growth and fulfilment, and those who are inert and on the road to perish. With Allah everything is possible: He can give Life to the Dead. But the human Teacher should not expect that people who are (spiritually) dead and buried will by any chance hear his call.