Enfâl Sûresi 63. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 3/103.  

Evs ve Hazrec kabileleri arasında cahiliye devrinden kalan büyük bir kin ve düşmanlık vardı. Her iki kabile de İslam ile şereflenince, Allah aralarındaki intikam duygularını kaldırdı, kalplerini birbirine ısındırdı. Öyle ki birbirlerine azılı düşman olan bu iki kabile bir araya gelerek İslam adına düşmana karşı tek vücut oldu. Bunlar gibi daha nice kabileler savaşa son vererek İslâm çatısı altında birleştiler. Bu ayet, Evs ve Hazrec kabilelerinin şahsında bütün inananlara bir mesaj verirken, bugün Müslüman oldukları halde birbirlerine düşman olan toplumlara ne demeli? Allah bu insanların kalplerini neden uzlaştırmıyor? Ya da Müslüman olduklarını söylemelerine rağmen kalpleri neden birbirine ısınmıyor? Barış dininin müntesipleri olarak barış için neden birlik olamıyorlar? Tevhid dininin mensupları neden tefrika içindedir? Bu soruların cevabı samimiyet ve tahkiki bir imanın olmaması ya da eksik olması olabilir mi? Bu ayetlerden büyük dersler çıkarmalıyız!  

 Medineli Evs ve Hazrec kabileleri arasında sonu gelmeyen müthiş bir düşmanlık vardı. Aralarında kanlı savaşlar olmuş ve her iki tarafın ileri gelenlerinden birçoğu ölmüştü. Uzun zaman birbirlerinden intikam almak için uğraştılar. Allah onları İslâm ile şereflendirince intikam alma duygusunu da onlardan kaldırdı, birleştiler, kucaklaştılar ve kaynaştılar. İşte 63. âyette bu ve benzeri kaynaşmalara işaret edilmektedir.  

1- Yardım olarak verseydin.  

(*) Evs ve Hazrec kabileleri arasında cahiliye devrinden kalan büyük bir kin ve düşmanlık vardı. Her iki kabile de İslam ile şereflenince, Allah aralarındaki intikam duygularını kaldırdı, kalplerini birbirine ısındırdı. Öyle ki birbirlerine azılı düşman olan bu iki kabile bir araya gelerek İslam adına düşmana karşı tek vücut oldu. Bunlar gibi daha nice kabileler savaşa son vererek İslâm çatısı altında birleştiler. Bu ayet, Evs ve Hazrec kabilelerinin şahsında bütün inananlara bir mesaj verirken, bugün Müslüman oldukları halde birbirlerine düşman olan toplumlara ne demeli? Allah bu insanların kalplerini neden uzlaştırmıyor? Ya da Müslüman olduklarını söylemelerine rağmen kalpleri neden birbirine ısınmıyor? Barış dininin müntesipleri olarak barış için neden birlik olamıyorlar? Tevhid dininin mensupları neden tefrika içindedir? Bu soruların cevabı samimiyet ve tahkiki bir imanın olmaması ya da eksik olması olabilir mi? Bu ayetlerden büyük dersler çıkarmalıyız! (C. Külünkoğlu Meali Enfal-63. Ayet Açıklaması) Ayrıca şu kesindir ki bunun yegâne sebebi; Müslümanların yüce Allah’ın gönderdiği islam dinini ve müslümanlığı sadece Allah’ın mesajlarını içeren Kur’an’ı kerim’den alıp öğrenmeleri ve yalnız Kur’an’ı kerimi tek rehber ve tek hidayet kaynağı olarak kabul edip etrafında kenetlenmeleri gerekirken, maalesef, bügün Müslüman kimliğini taşıyanların (kahir ekseriyeti) hadis adı altında uydurulmuş rivayetleri, değişik ad altında üretilmiş fıkhı mezhepleri, tarikat ve meşrepleri ve bunların içtihat ve görüşleri adeta Kur’an yerine koymuş olmalarıdır. Bunun bariz bir örneği de şudur: Yüce Allah Hac -78. ayette (هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ)‘’O (Allah), sizleri bundan önce de bundan (bu vahyin, Kur’an’ın gelişinden) sonra da Müslüman olarak adlandırmıştır…’’ şeklinde buyurmasına rağmen, bugünkü Müslümanlar kendilerine Müslüman demekten ziyade kimisi Sünniyim, kimisi Şiiyim, kimisi Aleviyim, kimisi Hanefiyim, kimsi Şafiiyim, kimisi Malikiyim, kimisi Hanbeliyim, kimisi Caferiyim, kimisi Zeydiyim… Kimisi Kadiriyim, kimisi Nakşibendiyim vs. daha nice adlar altında herkes mensup bulunduğu mezhebiyle, meşrebiyle ve tarikatıyla övünmekte olup diğerlerini ise, adeta sapık saymaktadır. İşte bütün bunlar Müslümanların paramparça olmalarının yegâne sebepleridir. Ne zaman Müslümanlar sadece kendilerine Müslüman adını verip, tek hidayet rehberi ve kayanğı olan Kur’an’ı Kerimi bilip, hiçbir şeyin/söz konusu oluşumların etkisi altında kalmadan Kur’an’ı, yine Kur’an’dan öğrenmeye ve hayatını sadece Kur’an’a göre düzenlemeye çalışırlarsa, işte o zaman bütün Müslümanların bir araya gelip, huzur, barış, uhuvvet ve ümmet şuuru ile birlik ve beraberlik içinde yaşama imkânı bulacaklar.  

Benzer mesaj: Âl-i İmrân 3:103.  

Bu âyet-i kerime, aralarında düşmanlık olan, birbirlerinin kanlarını akıtan çeşitli kabilelerin, İslâm sayesinde kaynaşmalarına işaret etmektedir. Allah’ın bu lütfunun en bariz örneklerinden biri, 120 yıl öncesinden beri sürekli olarak birbirini kırıp geçiren, hatta âyetin inişinden daha birkaç sene önce Bu’as savaşını yapan Evs ve Hazrec kabilelerinin birbirleriyle kardeş haline gelmesidir.  

[1] Kable'l İslâm kabâil ve 'aşâir arasında fevkal'âde ihtilâf vardı. Meyânelerinde dâimâ nizâ' ve kıtâl eksik olmazdı. 'Adâvet o dereceye varmışdı ki bunları barışdırmak imkânsızdı. Fakat İslâm kalblerini te'lîf idüb kardaş gibi oldılar, ihtilâfât ve 'adâvet-i mâzîyeyi unutdılar. Bu âyet-i kerîme mü'minlere bu te'lîf-i kulûb hususundaki ni'met-i ilâhiyeyi beyân ve bunun şükrü olarak Allâh ve Rasûl'üne karşı itâ'at lüzûmunı ityân sadedinde nâzil olmuşdur.  

[*] (Enfal 8/55-63)  

1230 On the immediate occasion, the greatest miracle and most wonderful working of Allah's grace was the union of hearts produced among the jarring, warlike, excitable elements of Arabia under the gentle, firm, and wise guidance of Muhammad, the Messenger of Allah. At all times we must pray to Allah for this gift above all—union, understanding, and pure and sincere affection among those who take Allah's name. With it there is strength and success. Without it there is humiliation, slavery, and moral degradation. There may be many causes of difference and dispute. The reconciliation can only come from the glory and wisdom of Allah.