Enfâl Sûresi 47. Ayet Meali

47.İbnu Cerir`in Muhammed bin Ka`b el-Kurazi`den rivayet ettiğine göre Kureyşiler Resulullah (a.s.)`ın ordusu ile savaşmak üzere Mekke`den çıkarken defler çalarak, şarkılar söyleyerek ve eğlenerek çıktılar. (Çünkü kendilerine çok güveniyorlardı). Yüce Allah`ın bu ayeti kerimesinde kastedilenler de onlardır. Abdullah bin Abbas (r.a.)`tan rivayet edildiğine göre de, Mekkeliler Cuhfe adı verilen bir yere geldiklerinde ticaret kervanının başkanı Ebu Süfyan bir haber göndererek kervanın kurtulduğunu daha ileriye gidilmesine gerek kalmadığını bildirdi. Ama Ebu Cehil: "Artık Bedir suyunun başına gitmeden, develer kesip, şaraplar içip çalgılar çalmadan geri dönmeyiz. Böylece Araplar bizim durumumuzdan sözetsin ve artık sonsuza kadar bizden korksunlar" dedi. Bu sözü söylerken kendine çok güveniyordu ve gayet gururluydu. Bu ayeti kerime de onların bu durumlarından sözetmektedir.  

Bkz. 2/264, 4/38, 107/6  

 Bedir Savaşı’ndan önce Şam’dan dönen ticaret kervanının reisi Ebu Süfyân, müslümanlardan gelmesi beklenen tehlikeyi atlatınca Kureyş ordusuna geri dönmeleri için haber gönderdi, fakat Ebu Cehil, «Andolsun ki, Bedir’e varıp da orada şaraplarımızı içmedikçe, câriyeler karşımızda çalgılar çalıp şarkı söylemedikçe ve yanımızda bulunan Arapları doyurmadıkça geri dönmeyeceğiz» dedi. Gerçi Bedir’e gelmekle bir yiğitlik gösterdiler ama zafer şarabı yerine ölüm kadehlerini yudumladılar; câriyeler şarkı söyleme yerine ağlaştılar; Arapların aç karnını doyuracak yerde, onlar için acıkmış cehennem çukurlarını doldurdular. İşte bu âyette Allah Teâlâ müminlere, onlar gibi olmamayı, takvâ sahibi olmayı ve Allah’a dayanıp güvenmeyi emretmektedir.  

1 Müşrikler Mekke’den böyle çalım satarak, iftihar ederek, gösteriş yaparak çıkmışlardı. Cuhfe’ye vardıklarında Ebu Süfyan’ın gönderdiği adam geldi ve “dönün kervanınız kurtuldu” haberini yetiştirdi, Ebu Cehil de: “hayır, vallahi ta Bedir’e kadar varıp şaraplar içmeden, cariyelere sazlar çaldırmadan ve orada bulunan Araplara yemekler yedirmeden dönmeyiz” dedi. Sonunda Bedir’e kadar geldiler. Fakat yedikleri kılıç, içtikleri ölüm şerbeti, sazları feryat ü figan ve kucakladıkları da azap ve hüsran oldu. (Elmalılı)  

51 Mekke’den Ebû Cehil komutasında, Hz. Peygamber ve ashâbını ezip geçecekleri inancıyla yola çıkan Kureyş ordusu kasdediliyor. Bu sözler, bütün çağlarda, inananların, böbürlenerek, şan şöhret için ve boş bir gurur uğruna savaşa çıkmamaları, savaşa girmemeleri yönünde açık bir uyarı hükmündedir.  

[1375] Muhît, özellikle kendisinden önce aktarılan olumsuzluklara atıf olan bir fiille (ya‘melune gibi) birlikte kullanıldığı için, “yapılanları etkisiz hâle getirme” vurgusu taşır.  

Ne yaptılar, ne yapmadılarsa Allah hepsini ilmiyle ve kudretiyle kuşatmıştır. Onların iyi veya kötü hiçbir işleri yoktur ki O’na ulaşmasın, O’nun hakimiyeti alanına girmesin, taltif veya cezasına sebep olmasın.  

[1] Bedir'den evvel bâlâda beyân olundığı vecihle Ebû Cehil bir çok müşrikleri berâber alarak Şam'dan gelen Kureyş kervanını muhâfaza içün Mekke'den çıkub Cuhfe nâm mahalle vâsıl oldukda kervanın reisi Ebû Süfyân'ın gönderdiği adam: "Geri dönünüz, kervanınız selâmetle geliyor" didikde Ebû Cehil: "Vallâhi dönmeyiz, Bedir'e gidüb orada şarâb içer ve güzel ses dinleriz ve 'arabdan bizi ziyârete gelenleri it'âm iyleriz" cevâbını virdi. Didiği gibi Bedir'e geldiklerinde mü'minlerle karşılaşdılar. Mağlûb ve münhezim oldılar.  

[*] Müslümanlara karşı zafer elde edeceklerine emin bir şekilde Mekke'den çıkış yapan ordunun tavrı. Önceki ayette "şavaşa çıkaraken korku ve telaşa kapılmayın", bu ayette ise "kesin üstün geleceğinizi düşünerek abartılı ve aşırı özgüvenli davranmayın" buyrulmuştur. Her iki ayet birlikte değerlendirildiğinde böyle bir tavır, ancak erdemli bir milletin(ümmetin) ulaşabileceği bir seviyedir ki gerektiğinde korkusuzca kendini savunacak sabır ve cesareti gösterebilen, üstün konumda olduğu takdirde ise zulüm ve aşırılıklara kapılmayacak bir millete tüm insanlar saygı duyar.  

1216 A true description of the Makkan army which met its doom.