Enbiyâ Sûresi 95. Ayet Meali

1- Geri dönmeleri mümkün değildir. Bu ihlal edilemez bir yasadır.  

(*) Not: Buradan da kesin anlaşılıyor ki, ölen bir insanın diriltilip dünyaya geri dönmesi asla mümkün değildir. Bu ihlal edilemez bir yasadır. Ama her ne kadar bazı tefsir ve meallere göre bu ayet hesap gününe (ahirete) işaret ediyorsa da bu yanlıştır. Çünkü Kur’an’ın her yerinde ‘’bana, bize veya Allah’a dönecekler’’ ifadesi mutlaka Allah’a izafe edilen zamirle veya ismi zahir olan Allah kelimesiyle birlikte (الي)’’ilâ’’ harfiyle gelmektedir. Bu (الي) ilâ harfi ya hasır için önünde gelir veya sonunda gelir. Yani (-الي الله - الينا يرجعون - يرجعون الي يرجعون الينا) ‘’ancak Allah’a dönerler, ancak bize dönerler, bana dönecekler veya bize dönecekler’’ şeklinde ‘’olması gerekir. Hâlbuki bu ayette (رجع) fiili Allah’a izafe edilen zamir ile veya ismi zahir olan Allah kelimesiyle ve (الي)’’ ilâ’’ile birlikte gelmemiştir. Yani burada ‘’Bana, Bize veya Allah’a’’ ifadesi yoktur. Bu nedenle bu geri dönüş yeri ancak dünya hayatı olabilir. Yani (رجع) fiili, Allah ismiyle veya izafe zamiri ve (الي)’’ ilâ’’harfiyle beraber gelmezse, o zaman geri dönüş eski yere, yani dünyayadır. İşte bundan önceki 93. ayet bile buna bir örnektir: (كُلٌّ إِلَيْنَا رَاجِعُونَ)’’ küllün ileyna raci’un’’ Hepsi bize dönecekler.’’ Yani Tövbe etmeyecekleri ve hallerini düzeltmeyecekleri artık iyice belli olduktan ve kesinleştikten sonra helâklerine hükmedildiği için, “Keşke biraz daha süre tanınsaydı, belki inkâr ve isyandan vazgeçerlerdi”şeklindeki düşüncelerin geçerliliği yoktur. Yani “Helâk ettiğimiz halkların bir daha dünyaya geri dönmesine imkân yoktur”şeklindeki meal isabetlidir. (وَحَرامٌ عَلى قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها أَنَّهُمْ لا يَرْجِعُونَ) أي ممتنع أن يرجعوا بعد الهلاك إلى الدنيا (تفسير المراغي) «وَحَرامٌ عَلى قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها أَنَّهُمْ لا يَرْجِعُونَ» أي ومحكوم على أية قرية هلكت ألا يرجع أهلها مرة أخرى إلى الدنيا، فكما كتب سبحانه على نفسه الرحمة، حرّم سبحانه على نفسه أن يرجع الموتى إلى الدنيا مرة أخرى، وإنما يبعثهم للحساب والجزاء (كتاب التفسير القرآني للقرآن - جامع البيان في تفسير القرآن) وثانيها: لا يرجعون إلى الدنيا وهو قول قتادة ومقاتل.- والمعنى حرام على قرية أهلكناها رجوعهم إلى الدنيا (مفاتيح الغيب) ،  

[2] Veya dünyaya, tövbeye, küfürden imana.  

1 Bu âyet, “Artık helâk ettiğimiz bir ülke (halkının helâki görünce) küfürlerinden vazgeçmemeleri imkânsızdır.” şeklinde de tercüme edilebilir.  

92 Yani, Allah bir toplumu, yaptıklarından ötürü ortadan kaldırmak istediği zaman, bunu o toplumun seyrek ve geçici sapkınlıkları için değil, fakat tuttuğu günahkarca yollardan vazgeçmeye inatla yanaşmaması, bu yolda bilinçli ve ıslah olmaz bir biçimde ısrar göstermesi yüzünden yapar.93 Lafzen, “... bir topluma, geri dönmemeyi ihlal edilmeyecek bir yasa (harâm) olarak koymuşuzdur”; tersi ya da başka türlüsü düşünülemez anlamında (Zemahşerî).  

[2769] Yani: “dönüşü olmayan bir yola..” Harâmun (ya da hırmun), aksi düşünülemez olan”, “tersini beklemek imkânsız olan” (mümteni’) mânasındadır (Zemahşerî). Bu ibâre, Ebu Müslim’in yorumladığı gibi âhirete ilişkin anlaşılacak olursa, bu durumda anlam “helâk ettiğimiz bir toplum (sorumsuzca bir hayatın hesabını vermeye) mecbur ve mahkûmdur” olur (Krş: Âyet 35). Bu durumda bir sonraki âyette sözü edilen Ye’cûc ve Me’cûc da, dünyaya değil âhirete ait bir tür olmuş olur (Râzî).  

Yok edilmeye müstehak olan bir ülke halkının yaşaması, veya dünyaya dönmesi veya yok olma noktasına geldikten sonra pişmanlık duyarak tövbe edip dönüş yapması mümkün değildir, mânaları da verilmiştir. Allah’ın bir topluma, geçici bazı sapıklıklarından dolayı değil, kötülüklerde ısrar ve inad etmesi sebebiyle gazab ettiğini ifade eder.  

Bu âyete çeşitli mânâlar verilir: İlk mânâ: "Helâk ettiğimiz bir ülke halkına artık dönüş mümkün değildir; bir daha dünyâ hayâtına dönmezler". Diğer bir mânâya göre "Helâk ettiğimiz bir ülke halkının dönmemeleri, hesap vermek üzere huzurumuza gelmemeleri, cezâ görmemeleri mümkün değildir" demektir.  

(17) Tevbe etmeyecekleri ve hallerini düzeltmeyecekleri artık iyice belli olduktan ve kesinleştikten sonra helâklerine hükmedildiği için, “Keşke biraz daha süre tanınsaydı, belki inkâr ve isyandan vazgeçerlerdi” şeklindeki düşüncelerin geçerliliği yoktur. Bu âyete, “Helâk ettiğimiz beldelerin bir daha dünyaya geri dönmesine imkân yoktur” yahut “Helâk ettiğimiz beldelerin hesap vermek için huzurumuza gelmemeleri mümkün değildir” şeklinde anlamlar da verilmiştir.  

2752 But when wickedness comes to such a pass that the Wrath of Allah descends, as it did on Sodom , the case becomes hopeless. The righteous were warned and delivered before the Wrath descended. But those destroyed will not get another chance, as they flouted all previous chances. They will only be raised at the approach of the Day of Judgement.