Enbiyâ Sûresi 51. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 2/124-141; 6/83; 11/51-60; 16/120-123.  

[327] Rüşd/sağduyu hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XII, 467-468.  

Bkz. 6/75Ayette, “yetenek, yeterlilik” anlamındaki “rüşd” terimi; Hz. İbrahim’in nebi olmadan önce hidayet ve doğruluk yolunda Allah’ın kudretini, eşsiz ve benzersiz büyüklüğünü kavrayabilecek yüksek kişisel, sezgisel, zihinsel özelliğe sahip olduğunu göstermek için kullanılmıştır.“Doğru yolu bulmak, mâkul davranmak” gibi manalara gelen “Rüşd” kavramının Kur’an’da farklı anlamlarda kullanıldığı da görülmektedir. İman, hak ve hidayet (Bakara, 2/250), fayda (Cin, 72/21), hayır (Cin, 72/10), doğru yol (Kehf, 18/66), çıkış ve kurtuluş yolu (Kehf, 18/10) akıl ve olgunluk (Nisa, 4/6).  

 Tefsirlerde, âyetteki «rüşd» kelimesinin peygamberlik anlamına, yahut Hz. İbrahim’in risâletten önce de sahip olduğu hidayet ve doğruluk manasına geldiği belirtilmiştir.  

İbrahim, Tanrı'yı keşfetmek için çok mu zekiydi, yoksa Tanrı onun kurtuluşu hakkettiğini bildiğinden ona akıl ve anlayış mı verdi? Dünya, aramızdan tevbeyi hakkedenlere tevbe etme, yani Tanrı'ya dönme fırsatı vermek için yaratıldı. Melekler, hepimizin cehenneme atılmasını istediklerinde, Ben sizin bilmediklerinizi biliyorum" diye karşılık almışlardı (2:30).  

1- Doğru düşünme yetisi, isabetli davranma olgunluğu.  

(*) Hz. İbrahim’e peygamber olmadan önce doğru yolu bulma yeteneğinin verildiğine dair aşağıdaki tefsir metinlerine bkz: Yani ayette, “yetenek, yeterlilik” anlamındaki “rüşd” terimi; Hz. İbrahim’in nebi olmadan önce hidayet ve doğruluk yolunda Allah’ın kudretini, eşsiz ve benzersiz büyüklüğünü kavrayabilecek yüksek kişisel, sezgisel, zihinsel özelliğe sahip olduğunu göstermek için kullanılmıştır. ولقد آتينا إبراهيم رشده قال الفراء : أي أعطيناه هداه . من قبل أي من قبل النبوة ؛ أي وفقناه للنظر والاستدلال ، لما جن عليه الليل فرأى النجم والشمس والقمر (الجامع لأحكام  

[3] Nübüvvetten evvel veya Musa ile Harun'dan evvel.  

17 Hz. İbrâhim’in kıssası için Bkz. Sâffât, 37/83-113  

Bu ayet En‘âm 6:74-77’deki mesajın doğru anlaşılması için son derece önemlidir.  

1 Celâleyn.  

59 Rüşd (bu anlam örgüsü içinde “sağduyu”) isminin sonunda yer alan “onun” (hû) iyelik zamiri, Hz. İbrahim’in Allah’ın kudretini, eşsiz ve benzersiz oluşunu belli bir muhakeme süreci içinde kavramakta gösterdiği yüksek kişisel, zihinsel niteliğe işaret etmektedir (karş. 6:74-79, ayrıca, 6:83 hk. 69. not); bizim “[Musa’dan] çok önce” diye çevirdiğimiz min kabl ifadesi ise, insanın dinî vukûf ve tecrübesindeki süreklilik özelliğini bir kere daha vurgulamaktadır.  

[2734] Doğru işleyen muhakeme, onun sanata bakıp sanatkârı, esere bakıp müessiri, fiile bakıp faili bulmasını sağladı (Bkz: 6:74-79).  

Hz. İbrahim’e verilen rüşd, ya nübüvvetten önceki hidâyet ve güzel hal yahut nübüvvet olabilir.  

2712 Rushd: right conduct, corresponding in action to the quality expressed in the epithet Hanif (sound or true in Faith) applied to Abraham in 2:135 and elsewhere. 2713 Hence Abraham's title "Friend of Allah" (Khalil Allah): 4:125.