Enbiyâ Sûresi 16. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 38/27; 53/31.  

Bkz. 38/27, 44/38Yani gök, yer ve her ikisi arasındaki varlıklar gayesiz ve anlamsız yaratılmamıştır. Yunus, 10/5. ayetinde “Yaratılanların hiçbirini Allah bir anlam ve gayeden yoksun yaratmamıştır” buyruluyor. Buradaki oyun ve eğlenceyi Enam, 6/32 ve Ankebût, 29/64 ayetlerindeki oyun ve eğlence ile karıştırmamak lazım. Bu ayetlerde dünya hayatının bir eğlence ve oyun olarak anlatılması, onun ehemmiyetsiz olduğu anlamına gelmez. Her iki ayette de sonraki cümleler ahiret hayatının daha hayırlı ve ehemmiyetli olduğunu anlatıyor. Yani “ahiret hayatının yanında dünya hayatı sadece bir oyalanmadır” demek isteniyor.  

 Yani Allah bütün bunları kendisi için bir oyun olsun diye boş ve manasız şeyler olarak değil, büyük hikmetler ve önemli faydalar için yaratmıştır.  

5 Krş. Sâd, 38/27; Duhân, 44/38-39  

Bu ayet şöyle de tercüme edilebilir: “Biz göğü, yeri ve bunlar arasındakileri oyun (ve eğlence) olsun diye yaratmadık.” Benzer mesajlar: Âl-i İmrân 3:191; Sâd 38:27; Duhân 44:38.  

1 Bu âyet, “Biz göğü, yeri ve ikisinin arasında bulunan şeyleri, gayesiz ve laf olsun diye yaratmadık.” şeklinde de anlaşılabilir.  

18 Lafzen, “oyun olarak”, yani amaçsız ve anlamsız olarak: bkz. 10:5 hk. 11. not.  

[2688] Yani: “bir amaç ve anlamdan yoksun yaratmadık” (38:27). “Başka değil, sadece gerçek bir amaç uğruna yarattık” (44:39). Bu gerçeği fark edenler “göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler: Rabbimiz! Bütün bunları anlamsız ve amaçsız yaratmadın!” (3:191) derler. Bu âyet, kadim kültürlere ait “Tanrı yalnızlıktan canı sıkılınca insanı yarattı” gibi bir tezi de kökten reddetmektedir. Esasen bu pasaj, başta Hermetik miras olmak üzere gök cisimlerine “akıl” ve “öznelik” (faal akıl) izafe eden tüm kadim mistik ve ruhçu kültürlere bir reddiyedir. 29. âyet bunun delilidir.  

(Onları bir hikmet üzere yarattık ki kullar, bu eşsiz kudret ve hükümranlığımızı görüp, kendilerinin yaratılmasındaki gayeyi anlasınlar.!.. "Ben bir gizli hâzineydim; alemleri bilineyim diye yarattım'' Kudsi Hadis'inin şuuruna vararak hayvandan farklı olduklarını, Rablerinin, hür irade vererek onları sorumlu kıldığını, Rabbini inkar eden bir kimsenin hayvandan farkı olmayacağını kabul etsinler de o kendilerine emanet olarak ihsan buyurulan hür iradelerini kötüye kulanmasmlar. Dünyanın bir an, ahiretin ise ebedi olduğunu bir an olsun unutmasınlar, ahiret için önden sâlih ameller göndererek Rablerinin huzuruna ak bir alınla çıkmaya çalışsınlar da, cennette Rablerini görme şerefine nail olsunlar. Evet!.. Cenab-ı Hakk; alemleri eğlence olsun diye değil, kendisine halife kıldığı Ademoğulları için yarattı. Onları yaptıklarından sorumlu tuttu, onların hangilerinin bu halife olma şerefine uygun, hangilerinin de, şeytanın vesveselerine aldanıp onun peşinden giderek o şerefe aykırı hareket edeceği belli olsun diye bu dünya alemini ve amellerinin mükafat veya cezasını vermek için de ahiret alemini yarattı) (Müşrikler Rabblerinin, alemleri boş bir eğlence için yarattığı zannma kapılmakla da kalmadılar, O’na -haşa- beşeri bir hüviyet atfederek, Rablerine eş ve evlat isnat etmekten çekinmediler de, kendileri gibi Rablerinin de maddi varlıklardan zevklendiği kanısına vardılar. Böylece Onu noksan sıfatlarla nitelendirmeye yeltendiler, oysa, O, noksan sıfatlardan münezzehtir, yücelerin Yücesidir)  

Yüce Allah kâinatı dolduran kudret, hikmet ve sanat mûcizelerini insanlar inceleyip onların Yaratıcısını tanısınlar, onlardaki menfaatlerini elde etsinler, onların ebedî cennetteki asıllarına delâletlerini anlasınlar ve bir de burada yaptıkları işlerin, iyilikler için mükâfat, kötülükler için ceza olarak karşılığını alsınlar, böylece hak yerini bulsun diye yarattığını burada beyan buyuruyor.  

[*] Boşuna diye anlam verdiğimiz kelime لَاعِبِينَ/lâibîn'dir. Kökü olan لَعِباً ولَعْب/la'b ve laib, doğru bir hedefi olmadan yapılan iştir. (Müfredat)  

2676 The Hindu doctrine of Lila, that alt things were created for sport, is here negatived. But more: with Allah we must not associate any ideas but those of Truth. Righteousness, Mercy, Justice, and the other attributes implied in His Beautiful Names. He does not jest nor play with His creatures (Cf. 51:56).