En'âm Sûresi 78. Ayet Meali

1- 76, 77, 78. Ayetlerde, İbrahim Nebi'nin, aklını kullanarak, muhakeme ve mukayese yaparak Allah'ı idrak ettiği şeklindeki” yorumlar doğru değildir. Bu ayetlerde, İbrahim Nebi'nin kendi kavminin inanç sisteminde çok önemsenen, tapınma nesneleri olarak görülen ve bunlar üzerinden gizemli bir inanç sistemi oluşturulmuş olan yapıyı; yıldızlara, Ay'a ve Güneş'e tapınmayı, ironik bir dille eleştirisi ifade edilmektedir. Yoksa önce yıldızlara, sonra Ay'a ve ardından da Güneş'e; bunlar yok olunca da bunlardan hareketle Allah'ı bulması söz konusu değildir. Burada ironi olarak, neden aklınızı kullanmıyorsunuz, yok olup gidenlerden Rabb olur mu denmekte; insanlar, doğru düşünmeye yönlendirilmek istenmektedir.  

(*) 76, 77, 78. ayetlerde Allah’ın nebisi İbrahim’in, aklını kullanarak, muhakeme ve mukayese yaparak Allah’ı idrak ettiği şeklindeki” yorumlar doğru değildir. Bu ayetlerde, İbrahim Nebi’nin kendi kavminin inanç sisteminde çok önemsenen, tapınma nesneleri olarak görülen ve bunlar üzerinden gizemli bir inanç sistemi oluşturulmuş olan yapıyı; gezegenlere, yıldızlara, Ay’a ve Güneş’e tapınmayı, ironik bir dille eleştirisi ifade edilmektedir. Yoksa önce gezegenlere, sonra Ay’a ve ardından da Güneş’e; bunlar yok olunca da, bunlardan hareketle Allah’ı bulması söz konusu değildir. Burada ironi olarak, neden aklınızı kullanmıyorsunuz, yok olup gidenlerden Rabb olur mu denmekte; insanlar, doğru düşünmeye yönlendirilmek istenmektedir. (E. Aktaş Meali Enam -78. Ayet Açıklaması)  

En‘âm 6:76-78 arasındaki üç ayet, En‘âm 6:74, 75 ve Enbiyâ 21:51. ayetler ışığında anlaşılmalıdır. Hz. İbrahim, gezegene, aya veya güneşe tapıyor değildir. Bunlara tapan kavmini gerçek ile yüzleştirmek için bu şekilde bir tebliğ metodu uyguladığı görülmektedir. Dolayısıyla “bu benim rabbim” anlamına gelen ifadelerin, “bu muymuş benim rabbim!” şeklinde anlaşılması gerekir.  

[1077] Kuşeyri Hz. İbrahim’in tevhide yürüyüşü sırasındaki üç durak olan yıldız, ay ve güneş sembollerini İslâm’ın üç bilgi sistemine tatbik eder: 1) Akıl temeli üzerine kurulu Burhan Bilgi Sistemi. 2) Vahiy temeli üzerine kurulu Beyan Bilgi Sistemi. 3) Sezgi temeli üzerine kurulu İrfan Bilgi Sistemi (Risâle, Kahire, 1991, s. 287).  

900 The next stage in the allegory is the sun. You are in the open light of Day. Now you have the right clue. You see the biggest object in the heavens. But is it the biggest? There are thousands of stars in the universe bigger than the sun. And every day the sun appears and disappears from your sight. Such is not God who created you and all these wonderful works of His. What folly to worship creatures, when we might turn to the true God? Let us abjure all these follies and proclaim the one true God.