En'âm Sûresi 75. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 3/190-191; 7/185; 10/101; 23/88; 34/9; 36/83.  

[118] Melekût kavramı hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, VI, 415-416.  

Bkz. 3/190-191, 7/185, 10/101, 21/51, 23/88, 34/9, 36/83  

Meâldeki “hükümranlık ve nizam” ifadesi, âyetteki “melekût” kelimesinin karşılığıdır. Melekût, Allah’a özgü hükümranlık demektir. “Melekûtu göstermek” de Yüce Allah’ın kâinata koyduğu, hissedilebilen veya hissedilemeyen muazzam nizamı ve tabiat kanunlarını araştırıp anlayabilecek, inceliklerini kavrayabilecek yeteneğin verilmesidir.  

 Melekût, izzet ve hükümranlık demektir. Yüce Allah, Hz. İbrahim’e göklerdeki hükümranlığını ve hükümranlığının azametini göstermiştir.  

Hz. İbrâhîm’in [aleyhisselâm], içinde yaşadığı toplum, inanç yönü ile sapkın bir hâldeydi. Kimileri insanı, kimileri putları, kimileri de yıldız, ay ve güneşi ilâh edinmişlerdi. İbrâhîm [aleyhisselâm], sapıtmış olan bu toplumu, bâtıl inançlarından vazgeçirmek amacı ile tefekkür ve delil yoluyla, onları hakka davet etmek istiyordu. Bu izahat aşağıda gelecek olan 76, 77, 78, 79 ve 80. âyet-i kerîmeler ile ilgilidir.  

1- Muhteşem düzenini, gerçek yüzünü. Melekût; Mülkiyet, kudret, hükümdarlık, büyüklük anlamlarında gerçek tasarruf gücü demektir.  

(*) Meâldeki “hükümranlık ve nizam” ifadesi, âyetteki “melekût” kelimesinin karşılığıdır. Melekût, Allah’a özgü hükümranlık demektir. “Melekûtu göstermek/öğretmek” de Yüce Allah’ın kâinata koyduğu, hissedilebilen veya hissedilemeyen muazzam nizamı ve tabiat kanunlarını araştırıp anlayabilecek, inceliklerini kavrayabilecek yeteneğin verilmesidir. (Diy. İşleri Meali (Yeni) 75. Ayet Açıklaması) Not: Buradaki rü’yet, gözle görmek değildir, çünkü Hz. İbrahim’in gözle görülmeyen arzın ve göklerin bütün melekütünü gözle görmesi mümkün değildir. Demek ki, buradaki rü’yet, (نُرِي) yüce Allah’ın vahiy veya ilham yolu ile ona arz ve göklerin melekütü hakkında gerekli bilgiyi vermesi ve ona öğretmesidir. Aşağıdaki tefsir metinlerine bakılabilir. ويجوز أن يكون المراد بالإراءة العلم بطريق الوحي. وقد حصلت هذه الإراءة في الماضي فحكاها القرآن بصيغة المضارع لاستحضار تلك الإراءة العجيبة (التحرير والتنوير) أي: عرفناه دلائل ربوبيته (الصراط المستقيم في تبيان القرآن الكريم)  

[1] Kavminin, babasının sapıklığını gösterdiğimiz gibi.[2] Yani güneş ile ay'ı, ağaç ile taşı yahut acayip ve bedayiini, yerde, göklerde ne varsa hiçbirinin ibadete lâyık olmadığını belli ettik.  

Bu surenin 76, 77 ve 78. ayetlerinin doğru anlaşılabilmesi için 74 ve 75. ayetlerinin göz önünde bulundurulması gerekir.  

1 Melekût: Yıldızlar, Ay, Güneş ile gökler ve Yerin yani bütün âlemin bir saltanata tâbi bir memleket olması ve bu memleketi idare eden ilahi kanunlar ve saltanat demektir.  

[1074] Îkân ile ilgili bkz: 2:4, not 9.  

[1] İbrâhîm 'aleyhisselâm el-Cezîre taraflarında icrâ-yı hükümet iden Nemrûd bin Ken'ân zamânında dünyâya gelmişdir. Merkûm o zamânın en büyük pâdişâhlarından olub iddi'â-yı ulûhiyet iderdi. Bir gice ru'yâsında bir yıldız doğdığını ve onun ziyâsı ile yıldızların ziyâsı sönüb dünyâyı gündüz gibi nûr kapladığını görmekle 'ulemâ ve kâhinleri da'vetle ta'bîrini sordı. Onlar, "Bir çocuk dünyâya gelecek, O senin ve memleketinin zevâline ve dîninin ibtâline sebeb olacakdır" didiler. Bunun üzerine Nemrûd erkeklerle kadınları ayırdı ve o sene doğan erkek çocukları kesdirmeğe başladı. Kadınların bulundığı yerde Nemrûd'un bir işi zuhûr itmekle onun içün bir adam göndermek lâzım geldi. İbrâhîm'in pederi Âzer en iyi ittibâ'ından oldığı cihetle o iş içün onı gönderdi ve sakın zevcenin yanına uğrama diye tenbîh itdi. Âzer şehre geldikde zevcesini ziyâret itmekle kadın hâmile kaldı. Vaz-'ı haml zamânı geldikde dağda bir mağaraya giderek doğurdı. Çocuğı orada bırakdı. Fırsat buldukca gidüb emzirirdi. Müşârunileyh yedi ve bir kavle göre onbir sene o mağarada dünyâdan bî haber olarak kaldı ve sonra bir gice mağaradan çıkub yıldızı gördi ve âtîdeki âyetlerde beyân olundığı vecihle mahlûkâtdan hâlika istidlâl iyledi.  

(11) Âlemleri kuşatan İlâhî rububiyet ve saltanatın tecellîlerini, sırlarını, kanunlarını.  

897 Now comes the story of Abraham. He lived among the Chaldeans, who had great knowledge of the stars and heavenly bodies. But he got beyond that physical world and saw the spiritual world behind. His ancestral idols meant nothing to him. That was the first step. But Allah took him many degrees higher. Allah showed him with certitude the spiritual glories behind the magnificent powers and laws of the physical universe.