En'âm Sûresi 59. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 6/38; 10/61; 11/6; 16/89; 39/63; 42/12.  

[116] Gayb ve miftah kavramları hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, VI, 367-371.  

“Gaybın anahtarları O’nun katındadır”, yani yaratılmış varlıkların idrakini aşan daha açılmamış, vücuda gelmemiş, bilmediğiniz ve bilmeyi çok istediğiniz nice şeyler vardır ki bütün bunlar ancak Allah’ın bilgi hazinesindedir. Onları ondan başka kimse bilmez. İnsanın yaşadıkları ve yaşamak istedikleri de bu kapsamdadır. İnsan hayata geçirdiklerini ne için yaşamıştır? Neleri amaçlar ve amaçladıklarının ne kadarında muvaffak olur, hikmeti nedir bilemeyiz.Hadiselerin arka planında insan idrakini aşan fakat Allah’ın bilgisi dâhilinde olan nice hikmetler bulunmaktadır. İnsanlar her şeyi kendi beşerî güçleriyle yargıladıkları için yanılmaları çok kolay olmaktadır. İnsanın hayırlı zannedip günlerce peşinden koştuğu ve enerji tükettiği nice şeyler vardır ki şer, şer olarak düşünüp uzak durduğu ve kötü gördüğü nice şeyler de vardır ki hayır olabilmektedir (Bakara, 2/216). Nitekim İfk Hadisesinin anlatıldığı Nur suresinin 24/11. ayetinde “(kötü zannettiğiniz ve huzursuz olduğunuz) bu olayı kendiniz için kötü bir şey sanmayın! Tersine belki sizin için hayırdır!” buyrularak bizim idrakimizi aşan meselelerde hakkımızda neyin hayır, neyin şer olacağını ancak Allah’ın bileceğine vurgu yapılmaktadır.  

 Göklerde ve yerde insan ilminin keşf edip insanlığın istifadesine sunamadığı nice hazineler vardır ki Allah bunları bilir, zamanı geldiğinde, dilediğini insanlığın istifadesine sunar, dilediğini de kendi ilminde saklı tutar. İşte gaybın anahtarlarından maksat bunlar olmalıdır.  

Bak 39:42.  

1- Yaratılmış varlıların idrakini aşan, görülmeyen, bilinmez olan, gizli, geleceğe dair bilgiler, duyularla kavranamayan şeyler.  

(1)“Bir kavle (görüşe) göre, Kitâb-ı Mübîn Kur’ândan ibârettir. Yaş ve kuru herşey içinde bulunduğunu, şu âyet-i kerîme beyân ediyor. Öyle mi? Evet, herşey içinde bulunur. Fakat, herkes herşeyi içinde göremez. Zîrâ muhtelif derecelerde bulunur. Bazen çekirdekleri, bazen nüveleri, bazen icmâlleri (özleri), bazen düsturları, bazen alâmetleri; ya sarâhaten (açıkça), ya işâreten, ya remzen (daha zayıf işâretle), ya ibhâmen (kapalı bırakarak), ya ihtar (hatırlatma) tarzında bulunurlar.” (Zülfikār, 25. Söz, 78)“Herşeyin mikdâr-ı muntazaması (intizamlı ölçüsü), kaderi vâzıhan (açıkça) gösteriyor. Evet hangi zîhayâta (canlıya) bakılsa görünüyor ki, gāyet hikmetli ve san‘atlı bir kalıbdan çıkmış gibi, bir mikdar, bir şekil var ki, o mikdârı, o sûreti, o şekli almak, ya hârika ve nihâyet derecede eğri büğrü maddî bir kalıb bulunmakla olur veyâhut kaderden gelen mevzûn (ölçülü), ilmî bir kalıb-ı ma‘nevî ile kudret-i ezeliye o sûreti, o şekli biçip giydiriyor.” (Tılsımlar, 26. Söz, 85-86)  

(*) 57 - 59. âyetlerde, müşriklerin, güya Hz. Peygamberi zor durumda bırakmak ve âciz olduğunu göstermek için “Eğer iddialarında doğru isen, hadi şu bizi tehdit ettiğin azap ve musibetleri başımıza getir de görelim!” gibi sözler sarfetmelerine karşılık, Resûlullah’ta tanrısal bir güç bulunmadığı, onun böyle bir iddia da taşımadığı, azap ve musibet gibi hususlardaki hükmün yalnız Allah’a ait olduğu bildirilmiştir. Hz. Peygamber’in, Kur’an’daki bu açıklamaları, yani Allah’ın kendisine tanıdığı yetki ve görevin ötesinde ilâhî güçler taşımadığını, gaybı da bilmediğini-kendilerini olduğundan daha kudretli göstermeye çalışan sahte önderlerin aksine hiçbir komplekse kapılmadan tam bir dürüstlük ve içtenlikle insanlara bildirmesi, onun nübüvvetinin en belirgin delillerinden biridir. Kaynak: (Kur’an Yolu Tefsiri). Not: Bu ayette henüz yeraltı katmanlarının keşfedilmediği bir dönemde, yani 1400 sene önce arzın bu karanlık katmanlarına işaret edilmiştir. (الله اعلم) Ama rakamsal bir sayı verilmemiş. و{في ظلمات الأرض} صفة لــ{حبّة}، أي ولا حبّة من بذور النبت مظروفة في طبقات الأرض إلى أبعد عمق يمكن (التحرير والتنوير)  

[6] Dua ederek sizden kurtulurdum.[7] Levh-i Mahfuz'da veya İlm-i Bari'de demektir. Yahut mâna böyledir: Yerin karanlıklarında hiçbir tane, bir kuru, bir yaş yoktur ki onu bilmesin, hepsi de apaçık Kitapta bulunmasın.  

20 Burada kastedilen Kitap, Allah’ın ilmidir. Bir diğer tabirle “Levh-i Mahfûz”dur.  

Bu ayet Bakara 2:33 ve Neml 27:65. ayetlerle birlikte okunmalıdır. Buradaki amaç zerreden kürreye her ne varsa, her şeyin Yüce Allah’ın bilgisinde olduğunu, hiçbir şeyin O’nun bilgisinin dışında kalmayacağını, her şeyin O’nun yasalarında ve bilgi sisteminde olduğunu bildirmektir. Benzer mesajlar: Ra‘d 13:8-10; Lokmân 31:16; Mücâdele 58:7; Mülk 67:13-14.  

1 Mefteh: “Mim”in fethiyle ism-i mekân, açılacak yer demektir. “Mim”in kesriyle de “miftâh” ism-i alet olup anahtar demektir. Yani daha açılmamış, vücuda gelmemiş, bizim ilmimizin ulaşmadığı o kadar ğayb hazineleri vardır ki bütün bunların kapıları veya anahtarları ancak Allah’ın nezdindedir. Onları ondan başka kimse bilmez. O bütün bu ğayb’ları bildiği gibi hazırdaki bütün mevcudâtı da bütün teferruatına varıncaya kadar bilir. Meselâ karada ve denizde ne varsa hepsini bildiği gibi bir ağaçtan düşen yaprağı bile bilir. Arzda yaş ve kuru hiç bir şey yoktur ki Allah’ın indinde bir kitâb-ı mübîn’de (levh-i mahfuz’da) yazılı olmasın. Ğaib ve şahid, büyük ve küçük her şey bütün tafsilatı ile gayet açık ve beliğ bir kitaptadır. Yani ilm-i ilâhîde veya “Levh-i mahfuz”dadır. 2 Yani mecâzen, “her şey” demektir.3 Bu kitap, levh-i mahfuz veya Allah’ın ezelî ve ebedî ilmi demektir. Bazıları bu kitabın, Kur’an-ı Kerim olduğunu zannetmişlerse de bu doğru değildir. Zîrâ Kur’an’da yaş ve kuru her şey yoktur. Zâten Kur’an’ın kendisi de Allah’ın takdir buyurduğu kadarıyla levh-i mahfuz’dan indirilmiştir. Konuyla ilgili olarak Bk. (Yûnus: 61, Hûd: 6, Neml: 75, Sebe’: 3)  

49 Lafzen, “taze veya kurutulmuş”.  

[1059] Mefâtîh ile ilgili bkz: 28:76, not 87. [1060] “Net-brüt” diye de anlaşılabilir. Zımnen: Her şey O’nun yasasına dahildir. [1061] Lafzen: “kitapta”. Buradaki kitâb ile, Allah’ın ilmi ya da Korunmuş Levha’nın (Levh-i Mahfuz) kastedildiği söylenmiştir (Taberî). Fakat “apaçık” vasfını taşıdığı göz önüne alınırsa, bu yorumların isabetli olmadığı sonucuna varılır (38. âyetin notuna bkz).  

Âyetteki mefatih, miftah’ın çoğulu olarak anahtar, meftah’ın çoğulu olarak hazine mânasına gelir. Burada geçen gayb hazineleri veya anahtarlarını Hz. Peygamber, 31,34 âyeti ile şöyle açıklamıştır: “Gayb hazineleri beştir: Kıyamet hakkındaki bilgi, Allah’ın nezdindedir. Yağmuru dilediği yere dilediği mikdar indiren O’dur. Rahimlerin ihtiva ettiği çocukların istikballerini bilen O’dur. Hiç kimse yarın yapacağı şeyleri bilemez. Hiç kimse nerede öleceğini bilemez. Her şeyi hakkıyla bilen, her şeyden haberdar olan Allah’tır.” Âyetin sonunda geçen kitab: Levh-i Mahfuz veya ilm-i ilahîdir. Kur’ân’ın üslubu, ilahî hakikatleri ekseriya müşahhas üslupla anlatır. Bu âyetin ilm-i ilahîyi anlatımı buna dair misaller ihtiva eder. Mücerret üslupla “Allah’ın ezelî ilminin dışında hiçbir şey olmaz.” gibi bir ifade yerine burada buyurulduğu gibi çok canlı, uçsuz bucaksız bir manzara içine giriyoruz. Mesela “O’nun haberi olmadan bir tek yaprak bile düşmez.” cümlesi, muhatabı dünya genişliğinde bir ormana yerleştiriyor. Her taraf yemyeşil. Sayılara sığmayacak kadar yaprak, yaprak, yaprak... Bunlardan birinin sessizce düşmesi bile O’nun izni dışında olmaz” anlatımıyla varlıkta olan biten herşeyin Allah’ın izni ile olduğu pek etkili tarzda anlatılmaktadır.  

[*] Gayb kelimesinin açıklaması için Bkz:Al-i İmran 3/44 ve dipnotu  

879 Mafatih: Plural of either miftah - a key, or miftah = a treasure. Both meanings are implied, and I have accordingly put them both in my translation. 880 This is the mystic Record, the archetypal Plan, the Eternal Law, according to which everything seen and unseen is ordered and regulated. The simplest things in Nature are subject to His Law. The fresh and the withered, the living and the lifeless-nothing is outside the Plan of His Creation (Cf. 11:6 and 57:4). (R).