close
close
Kelimenin Kök Hâli ve Türevleri
close

En'âm Sûresi 39. Ayet Meali

Türkçe Transcript
swap_vert close
Velleżîne keżżebû bi-âyâtinâ summun vebukmun fî-zzulumât(i)(k) men yeşe-i(A)llâhu yudlilhu vemen yeşe/ yec’alhu ‘alâ sirâtin mustekîm(in)
Abdulbaki Gölpınarlı
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklarda kalmış sağırlardır, körlerdir. Allah kimi isterse doğru yoldan saptırır ve kimi dilerse doğru yola sevk eder.
Abdullah-Ahmet Akgül
swap_vert close
Bizim ayetlerimizi yalan (gereksiz ve geçersiz) sayanlar, (küfür ve kötülük) karanlıkları içinde (kalmış) sağırlar ve dilsizlerdir. Allah, (müstahak olanlardan) kimi dilerse onu şaşırtıp saptırır, (layık olanlardan) kimi de dilerse onu dosdoğru yol üzerinde kılmaktadır.
Abdullah Parlıyan
swap_vert close
Mesajlarımızı yalanlayanlar, zifiri karanlığa gömülmüş sağırlar ve dilsizlerdir. Allah kimi dilerse, onu saptırır ve dilediğini de, dosdoğru yola yöneltir.
Ahmet Tekin
swap_vert close
Âyetlerimizi, Kur'ân'ımızı yalanlayanlar, inkâr ve cehalet karanlıkları içinde sağır ve dilsiz kesilenlerdir. Allah sünnetine, düzeninin yasalarına uygun olarak, iradesinin tecellisine tâbi, akıllı ve sorumlu kimselerin hak yoldan uzaklaşıp dalâleti, bozuk düzeni, helâki tercihlerine özgürlük tanır. Sünnetine, düzeninin yasalarına uygun olarak, iradesinin tecellisine tâbi, akıllı ve sorumlu kimseyi de doğru, muhkem, güvenli, mutedil yolda yürütür, görevlendirir, İslâmî hayatı yaşatır.
Ahmet Varol
swap_vert close
Ayetlerimizi yalanlayanlar karanlıklarda kalmış sağır ve dilsizlerdir. Allah dilediği kimseyi saptırır dilediği kimseyi de doğru yol üzere koyar.
Ali Bulaç
swap_vert close
Ayetlerimizi yalan sayanlar karanlıklar içinde sağırdırlar, dilsizdirler. Allah, kimi dilerse onu şaşırtıp-saptırır, kimi dilerse de onu dosdoğru yol üzerinde kılar.
Ali Fikri Yavuz
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlıyanlar, cehâlet ve küfür karanlığında kalmış bir takım sağırlar ve dilsizlerdir (Kur'an'ı dinlemezler ve hakkı söylemezler). Allah, dilediği kimseyi sapıtır, dilediğini de doğru yol üzerinde bulundurur.
Bahaeddin Sağlam
swap_vert close
Ayet ve mucizelerimizi inkâr edenler, karanlıkta kalıp görmeyen, sağır ve dilsizlerdir. Allah istediğini saptırır, istediğini de doğru yol üzere bırakır.
Bayraktar Bayraklı
swap_vert close
Bizim âyetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklara gömülmüş sağır ve dilsizlerdir. Allah, sapmayı dileyeni saptırır; doğru yola girmeyi dileyeni de doğru yola yöneltir.
Besim Atalay
swap_vert close
Bizim ayetlerimizi yalanlamış olanlar sağırdırlar, dilsizdirler, karanlıklardadır, Allahsa, saptırır istediğini, istediği kimseyi de doğru yola iletir
Cemal Külünkoğlu
swap_vert close
Mesajlarımızı yalanlayanlar, karanlıklar içinde kalmış (manen) sağır ve dilsizlerdir. Allah dilediği kimseyi (niyet ve eylemlerine göre) sapıklıkta bırakır, dilediği kimseyi de (iyi niyet ve eyleminden dolayı) doğru yola iletir.
Bkz. 4/88 ve dipnot, 13/33, 39/23, 42/46  
Cemil Said
swap_vert close
Bizin âyâtımızı tekzîb idenler zulumâtda dolaşan sağır ve dilsizler gibidir. Alllah istediğini doğrı yola sevk ider.
Diyanet İşleri (Eski)
swap_vert close
Ayetlerimizi yalanlayanlar karanlıklarda kalmış sağır ve dilsizlerdir. Allah kimi dilerse onu saptırır ve kimi dilerse onu doğru yola koyar.
Diyanet İşleri (Yeni)
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklar içerisindeki birtakım sağırlar ve dilsizlerdir. Allah, kimi dilerse onu şaşırtır.[175] Kimi de dilerse onu dosdoğru yol üzere kılar.
İnsan, Allah’ı tanıyacak, iman ve İslâmla bağdaşacak fıtratta yaratılmıştır. Kişi bu fıtratı üzere yürümez; onu bozar, küfür ve sapıklığa kucak açarsa, Allah da onu şaşırtır.  
Kur'an Yolu (Diyanet İşleri)
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklar içinde kalmış sağırlar ve dilsizlerdir. Allah kimi dilerse onu şaşırtır; dilediği kimseyi de doğru yola iletir.
Diyanet Vakfı
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlayanlar karanlıklar içinde kalmış sağır ve dilsizlerdir. Allah kimi dilerse onu şaşırtır, dilediği kimseyi de doğru yola iletir.
Edip Yüksel
swap_vert close
Ayetlerimizi yalan diyenler karanlıklar içinde bulunan birer sağır ve dilsizdirler. ALLAH kimi dilerse saptırır, kimi de dilerse doğru yola koyar.
Elmalılı Hamdi Yazır
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklar içinde kalmış sağır ve dilsizlerdir. Allah dilediği kimseyi şaşırtır, dilediği kimseyi de doğru yola koyar.
Elmalılı Meali (Orijinal)
swap_vert close
Âyetlerimize yalan diyenler, bir takım sağırlar ve dilsizlerdir, zulmetler içindedirler, kimi dilerse Allah şaşırtır, kimi de dilerse bir tarikı müstekîm üzerinde bulundurur
Emrah Demiryent
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlayanlar, (küfür, inat ve cehalet) karanlıklar (ı) içinde olan, birtakım (manen) sağırlar ve dilsizlerdir. (Küfürde inat edip, hidâyete ulaşmak üzere gayret sarf etmediğinden dolayı) Allah dilediği kimseyi, (cüz’î irâdesi ile tercih ettiği) sapkınlık üzere bırakır, (hidâyete ulaşmak üzere gayret sarf ettiğinden dolayı da) dilediği kimseyi (lütfuyla) doğru yola iletir.
Erhan Aktaş
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlayan kimseler, karanlıklar¹ içinde kalmış, sağırlar ve dilsizlerdir. Allah dileyeni saptırır² dileyeni de dosdoğru yola iletir.³
1- Küfür, şirk, nifak… 2- Hak edeni, sapkınlıkta kalmak isteyeni. 3- Hak edeni, doğru yolu bulmak isteyeni.  
Hasan Basri Çantay
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlayanlar karanlıklarda (kalmış) sağırlar, dilsizlerdir. Allah kimi dilerse onu şaşırtır, kimi de dilerse onu doğru yol üstünde tutar.
Hayrat Neşriyat
swap_vert close
Hem âyetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklar içinde kalmış sağırlar ve dilsizlerdir. Allah kimi dilerse, onu (küfründeki inadı sebebiyle) dalâlete atar. Kimi de dilerse, onu(hikmetine binâen kendi lütfundan) dosdoğru bir yol üzere kılar.
İhsan Aktaş
swap_vert close
Mesajlarımızı yalanlamış olanlar, karanlıklar içinde kalmış (gerçekleri duymak istemeyen manen) birtakım sağırlar ve (gerçekleri söylemek istemeyen) dilsizlerdir. Allah (inkâr edip sapıklığı tercih etmesi sebebiyle) dilediği kimseyi sapıklıkta bırakır ve (iman edip hidayeti tercih etmesi sebebiyle de) dilediği kimseyi, doğru yola iletir.*
(*) Hidayet ve dalaletin, insanın iradesiyle gerçekleştiğine dair detaylı bir bilgi için aşağıdaki Arapça tefsir metinlerine bakılabilir. وقوله: {لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِي مَن يَشَآءُ) أي: يضل الله من آثر سبب الضلال، ويهدي من آثر سبب الذي به يهتدي؛ يهديه ذلك. وقوله: {لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِي مَن يَشَآءُ}. وقال قائلون: يضل الله من يشاء ويهدي من يشاء: هذا حكم الله؛ أن يضل المكذبين ويهدي المصدقين، لكن الوجه فيه ما ذكرنا بدءاً [أنه] يضل من آثر سبب الضلال؛ ويهدي من يشاء أ أي: من آثر سبب الاهتداء (أبو منصور الماتوريدي، تأويلات أهل السنة للقرآن، جـ. 7، صـ . 458.29) ء. (يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ} مَنْ يشاء الضلالة يضلُّه، ومَنْ يشاء الهداية يَهْديه ((تفسير الخطيب المكي) فجعل يشاء هنا ليست مرجع الضمير إلى الله، ولكن مرجع الضمير إلى كلمة (مَنْ)، مَنْ شاء الضلالة أضلَّه الله، ومَنْ شاء الهداية هَدَاه الله) ) من يشاء الهُدى يهديه الله سبحانه وتعالى، ومن يشاء الضلالة بمعنى أنه ينطلق في طريق الضلالة فلابدَّ من أن يصل إلى نهاية الطريق فيضلِّه الله لأن هذا طلبه، وهذه رغبته، وهذه إرادته، وهذا كَسْبُهُ ،( الدرس : 1 - سورة ابراهيم - تفسير الآيات 1 – 5 – موسوعة العلوم الاسلامية - الامام النابلوسي ) فمن أخذ بأسباب الهداية هداه الله جزاء لاختياره وكذلك من اختار طريق الضلال أضله الله جزاء لاختياره (ما معنى إن الله يهدي من يشاء ويضل من يشاء.؟)  
İlyas Yorulmaz
swap_vert close
Ayetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklar içinde kalmış sağır ve dilsizdirler. Kim (Allah’ın ayetlerini yalanlamaya devam etmeyi) dilerse, Allah da o’nu sapıklık içinde bırakır. Kim de (inanmayı) dilerse, Allah o’nun da doğru yola ulaşmasını sağlar.
İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu
swap_vert close
O kimseler ki belgelerimizi yalan saydılar, onlar karanlıkta kalmış olan sağırlar, dilsizlerdir. Allah kimi dilerse onu yoldan çıkarır, kimi de dilerse onu doğru yol üzerinde bulundurur.
İsmail Hakkı İzmirli
swap_vert close
Âyetlerimizi yalan sayanlar bir alay sağırlar, dilsizler, karanlıklarda kalanlardır [⁴]. Allah dilediğini yoldan çıkarır, dilediğini de doğru yolda tutar.
[4] Körlerdir, veya karanlıklarda kalan dinsizlerdir. Karanlıklar: Küfür, cehil, inat, taklit karanlıklarıdır.  
İsmail Yakıt
swap_vert close
Ayetlerimizi yalanlayanlar karanlıklar içinde kalmış sağır ve dilsizlerdir.¹³ Allah kimi dilerse onu saptırır, kimi de dilerse onu dosdoğru yola koyar.
13 Düşünce ve bilgi noksanlığı, kibir ve kuru inatçılık, inkârcılık ve taklitçilik gibi olumsuz tavırlar kişiyi nefsinin esiri yapar ve onda manevi bir körlük oluşturur ve bunun sonucu onda gerçeği görmesine engel karanlıklar oluşur. Böylece o kişiler; gerçeği, doğruyu görmez, duymaz, konuşmaz birer fert haline gelir. Bunun sonucu sapmayı da hak etmiş olurlar. Allah da saptırır.  
Kadri Çelik
swap_vert close
Ayetlerimizi yalanlayanlar karanlıklarda kalmış sağır ve dilsizlerdir. Allah kimi dilerse onu saptırır ve kimi dilerse onu dosdoğru yol üzere kılar.
Mahmut Kısa
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklar içinde bocalayan sağır ve dilsiz insanlar misali, akıl ve vicdanlarını kat kat cehâlet, inat, kibir ve önyargı zincirleriyle prangaya vurmuş zavallı kimselerdir.Gerçek şu ki, Allah dilediğini saptırır, dilediğini doğru yola iletir. Bile bile yanlışta direten inatçı zâlimleri sapıklıkta bırakır, hakîkate ulaşmak isteyen samîmî kullarını ise doğru yola iletir. O’nun bu konudaki dileğini sizin tercih ve davranışlarınız belirleyecektir. Öyleyse, doğru yola iletilmeyi hak eden kullar olmak için gayret gösterin.Bunun için, ey Müslüman!
Mahmut Özdemir
swap_vert close
Bir de âyetlerimizi yalanlamış olanlar Karanlıklar’daki sağırlar ve dilsizlerdir. Allah, kimi dilerse, onu şaşırtıyor. Kimi de dilerse, onu doğru yol üzerinde tutuyor.
Mehmet Çakır
swap_vert close
Bizim sözlerimizi inkar edenler, başlarını kuma gömen sağırlar ve dilsizlerdir. Allah, dilediğini yalnızlığa mahkum eder. dilediğini de doğru yola iletir.
Mehmet Çoban
swap_vert close
Ayetlerimizi yalanlayanlar karanlıklar içinde kalmış; sağır ve dilsizlerdir. Rabbin ayetlerine karşı sağır dilsiz olanları şaşkınlıklarında bırakır. Ayetlerine karşı kulaklarını açıp gerçeklerimizi konuşanlara yardım eder. Onları doğru yola iletir. Kimseye zorla bir şey yaptırmayız!
Mehmet Okuyan
swap_vert close
Ayetlerimizi yalanlayanlar karanlıklar içinde kalmış sağır ve dilsizlerdir. [*] Allah dilediğini (layık olanı) saptırır; dilediğini (layık olanı) da doğru yola ulaştırır. [*]
Benzer mesajlar: Bakara 2:18, 171; Hûd 11:24 Benzer mesaj: A‘râf 7:155. Bu ayet imanın bir “alın yazısı” olmayıp irade ile tercihin sonucu olduğu gerçeğine aykırı değildir. Çünkü Yüce Allah’ın müdahalesi dileyene ve dilediğine yani layık olanadır. Zaten ayetin ilk kısmında, ayetleri yalanlayan ve karanlıklar içinde kalmayı tercih edenlerden söz edilmektedir. Bu ayetteki saptırma ve hidayet fiilleriyle ilgili ifadeler, sonuçta Yüce Allah’ın yarattığı şeyler olarak görülmelidir. Ancak konuyla ilgili diğer pek çok ayette yer alan bilgilere bakıldığında Yüce Allah’ın yarattığı hidayet ve sapkınlık, kulların tercihinin (iradesinin) ve Yüce Allah’ın layık görmesinin sonucudur. Benzer mesajlar: Âl-i İmrân 3:129; Mâide 5:18, 40; Ra‘d 13:27; İbrâhîm 14:4; Nahl 16:93; Hacc 22:16; Fâtır 35:8; Fetih 48:14; Teğâbun 64:11; Müddessir 74:31.  
Mehmet Türk
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlayanlar (küfür) karanlıkları içerisinde (bocalayan) sağırlar ve dilsizlerdir.¹ Allah kimi dilerse şaşırtır, kimi de dilerse doğru yola iletir.
1 Bk. (Bakara: 18, 171, Enfal: 22, İsra: 97)  
Muhammed Esed
swap_vert close
Mesajlarımızı yalanlayanlar, zifiri karanlığa gömülmüş sağırlar ve dilsizlerdir. Allah kimi dilerse onu saptırır; ve dilediğini de dosdoğru yola yöneltir. ³²
32 Bkz. 14:4, not 4.  
Mustafa Çavdar
swap_vert close
Bizim ayetlerimiz karşısında yalana sarılanlar, karanlıklar içinde kalmış sağır ve dilsizlerdir. Allah sapmayı dileyenin sapkınlığını onaylar, dileyeni ise dosdoğru yoluna yöneltir. 23/66, 40/63, 45/8, 46/26
Mustafa İslamoğlu
swap_vert close
Mesajlarımızı yalanlayanlar, karanlığa mahkûm olmuş sağırlar ve dilsizlerdir. Allah isteyip hak edeni/istediğini saptırıyor; keza isteyip hak edeni/istediğini de dosdoğru bir yola yöneltiyor.
Orhan Kuntman
swap_vert close
Ayetlerimizi yalan sayanlar (küfür) karanlıkları içinde kalmış sağır ve dilsizlerdir, (manevi işitme yeteneğinden yoksun kaldıkları için, hak kelâmını dinleyip ondan yararlanamazlar, "geçmişlerin masallarıdır" derler. Kalpleri, şirk, küfür ve nifak ile dolu olduğundan, dillerinden bunlar çıkar ve kendileri gibi halkı da doğru yoldan saptırmaya çalışırlar, Rableri yerine ilah edindikleri putlarının adını geveler dururlar) Allah, kimi dilerse onu (böyle) sapıklıkta bırakır, dilediği kulunu da doğru yola iletir.
Osman Fırat
swap_vert close
Bizim âyetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklar içinde kalmış sağır ve dilsizlerdir. Allâh dilediği kimseyi şaşırtır, dilediği kimseyi de doğru yola koyar.
Ömer Nasuhi Bilmen
swap_vert close
Ve o kimseler ki, Bizim âyetlerimizi yalanladılar. Zulmetler içinde kalmış birtakım sağır ve dilsizlerdir. Allah Teâlâ kimi dilerse şaşırtır, kimi de dilerse doğru bir yol üzerinde kılar.
Suat Yıldırım
swap_vert close
Âyetlerimizi yalan sayanlar, karanlıklar içinde olan birtakım sağırlar ve dilsizlerdir. Allah dilediğini saptırır, dilediğini de doğru yola koyar.
Süleyman Ateş
swap_vert close
Bizim ayetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklar içinde kalmış sağır ve dilsizlerdir. Allah dilediği kimseyi şaşırtır, dilediği kimseyi de doğru yola koyar.
Süleyman Tevfik
swap_vert close
Âyetlerimizi tekzîb idenler kat kat zulmetler içinde sağırlar ve dilsizlerdir. Allâh dilediğini yolundan şaşırtır. ve dilediğini doğrı yol üzerinde kılar.
Süleymaniye Vakfı
swap_vert close
Ayetlerimiz karşısında yalan yanlış şeylere sarılanlar, karanlığa gömülmüş sağırlar ve dilsizlerdir. Kim sapıklığı tercih ederse Allah onu sapık sayar. Kim de doğru yolu tercih ederse onu da doğru bir yola koyar.
Şaban Piriş
swap_vert close
Ayetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklar içinde kalmış sağır ve dilsizlerdir; Allah dilediğini sapıklıkta bırakır, dilediğini de dosdoğru yola yöneltir.
Ümit Şimşek
swap_vert close
Âyetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklar içindeki sağır ve dilsizlerdir. Allah dilediğini saptırır; dilediğini de dosdoğru bir yola koyar.
Yaşar Nuri Öztürk
swap_vert close
Bizim ayetlerimizi yalanlayanlar, karanlıklara gömülmüş sağır ve dilsizlerdir. Allah, dilediği/dileyen kişiyi şaşırtır, dilediğini/dileyeni de dosdoğru yol üzerine koyar.
Eski Anadolu Türkçesi
swap_vert close
daħı anlar kim yalan duttılar āyetlerümüzi śaġırlardur daħı dilsüzlerdür ķarañulıķ içinde. her kimi diler-ise Tañrı azdura anı daħı her kimi diler-ise eyleye anı yol üzere ŧoġru.
Satıraltı Meal (1534)
swap_vert close
Daḫı ol kişiler ki yalanladılar bizüm āyetlerümüzi, ṣaġırlardur dilsüzler‐dür, ḳarañuluḳ içinde ḳalmışlardur. Kimi dilese Tañrı Ta‘ālā azdurur, daḫıkimi dilese doġru yol üstine eyler.
Bunyadov-Memmedeliyev
swap_vert close
Ayələrimizi təkzib edənlər zülmət içində (küfr və cəhalətdə) qalmış karlar və lallardır. Allah istədiyini (haqq yoldan) azdırar, istədiyini isə düz yola yönəldər.
M. Pickthall (English)
swap_vert close
Those who deny our revelations are deaf and dumb in darkness. Whom Allah will He sendeth astray, and whom He will He placeth on a straight path.
Yusuf Ali (English)
swap_vert close
Those who reject our sings are deaf and dumb-(860) in the midst of darkness profound: whom Allah willeth, He leaveth to wander: whom He willeth, He placeth on the way that is straight.
860 The limited free will of man makes a little difference. If he sees the Signs but shuts his ears to the true Message, and refuses (like a dumb thing) to speak out the Message which all Nature proclaims, then according to the Plan (of his limited free will) he must suffer and wander, just as, in the opposite case, he will receive race and salvation.  
Muhammed Hüseyin (R.A.)
play_arrow bookmark save_alt more_vert
  • content_copyÂyeti Kopyala
  • linkLinki Kopyala
  • photo_cameraGörüntü Oluştur
  • videocamVideo Oluştur
وَالَّذ۪ينَ
ve o kim- seler ki
كَذَّبُوا
yalanla- dılar
بِاٰيَاتِنَا
âyetlerimizi
صُمٌّ
sağır- lardır
وَبُكْمٌ
ve dilsiz- lerdir
فِي الظُّلُمَاتِۜ
karanlıklar içinde
مَنْ
kimi
يَشَاِ
dilerse
اللّٰهُ
Allah
يُضْلِلْهُۜ
onu dalâle- te bırakır
وَمَنْ
ve kimi
يَشَاْ
dilerse
يَجْعَلْهُ
onu kılar
عَلٰى
üzere
صِرَاطٍ
bir yol
مُسْتَق۪يمٍ
doğru
Âyetlerimizi yalanlayanlar karanlıklar içinde kalmış sağır ve dilsizlerdir. Allah kimi dilerse onu (âyetlerini dinlemediği için) dalâlette bırakır, kimi de dilerse onu (âyetlerine iman ettiği için) doğru yola iletir.
الَّذ۪ي
İsim
الَّذ۪ي
O kimse ki, o şey ki, o zat ki, o ki
كَذَّبَ
Fiil-II
ك ذ ب
Yalanladı, yalan saydı
ءَايَة
İsim
ا ي ي
Âyet, mucize, alamet, işaret, nişane, ibret, delil
اَصَمٌّ
İsim
ص م م
Sağır
اَبْكَم
İsim
ب ك م
Dilsiz
فِى
Bulunma hâl eki
فِى
İçinde, -de, -da
ظُلُمَات
İsim
ظ ل م
Karanlıklar
مَن
Şart edatı
مَن
Kim, kimdir, kimse
شَاءَ
Fiil-I
ش ي ا
Diledi, istedi
اَللَّه
Özel isim
ا ل ه
Allah
اَضَلَّ
Fiil-IV
ض ل ل
Dalâlette bıraktı, dalâlete düşürdü, saptırdı, dalâlete sürükledi, boşa çıkardı
مَن
Şart edatı
مَن
Kim, kimdir, kimse
شَاءَ
Fiil-I
ش ي ا
Diledi, istedi
جَعَلَ
Fiil-I
ج ع ل
Kıldı, yaptı, verdi, var etti, yarattı, uğrattı
عَلَى
Zamir
عَلَى
Üzerinde, hakkında, karşı, dolayı, -a, -e
صِرَاطٌ
İsim
ص ر ط
Yön, yol, usul, eğri büğrü olmayan düz yol
مُسْتَقِيم
Etken fiil-X
ق و م
Dosdoğru, kusursuz