En'âm Sûresi 36. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 36/70.  

Bkz. 36/70  

1- Samimi olanlar ve gerçeği bilmek isteyenler. 2- Kulak vermeyenler, gerçeğe kulakları kapalı olanlar.  

(1)“Bak, mükerrer (tekrarla) va‘d ediyor ve şiddetli tehdîd ediyor ki: ‘Sizleri oradan alıp, makarr-ı saltanatıma (saltanat merkezime) getireceğim ve mutî‘leri (itâat edenleri) mes‘ûd, âsîleri mahbûs (haps)edeceğim! O muvakkat (geçici) yeri harâb edip, müebbed (ebedî) sarayları, zindanları hâvî (hapishânesi olan) diğer bir memleket kuracağım!’ Hem o va‘d ettiği şeyler, O’na gāyet rahattır. Raiyetine (emri altındakilere) gāyet mühimdir. Va‘dinde hulf (sözünde durmama) ise, izzet-i iktidârına gāyet zıddır. (...) Mâdem va‘d etmiş, yapacaktır! Hâlbuki îfâsı (yapması) O’na çok rahat ve bize ve herşeye ve O’na ve saltanatına pek çok lâzımdır. Demek bir mahkeme-i kübrâ, bir saâdet-i uzmâ (en büyük bir saâdet)vardır.” (Zülfikār, 10. Söz, 7-8)  

(*) Burada (موتي)‘’mevta’’kelimesi kinaye olup vicdan, zihin ve duyguları manen ölmüş/körelmiş olanlar, yani inkârcılar demektir. Bunun anlamı bedenen ölmüş olanlar değil. ba’s ise, kalben, ruhen ve vicdanen ölmüş olanları diriltmektir. Aşağıdaki tefsir metinlerine bkz: (إِنَّمَا يَسْتَجِيبُ ) لك ويؤمن بك (الّذينَ يَسْمَعُونَ ) ويعقلون (وَالْمَوْتَى) هم الّذينَ لا يسمعون لقولك ولا يؤمنون بك (يَبْعَثُهُمُ اللّهُ ) من أجسامهم إلى عالم البرزخ بالموت ، يُريد بالموتى الّذينَ لم ينقادوا للحقّ ولم يستعملوا عقولهم بل ساروا على تقليد آبائهم (ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ ) يعني إلى حُكمهِ يرجعون فيعاقبهم على كفرهم وتكبّرهم وعنادهم (حقائق التأويل في الوحي والتنزيل) .والموتى يبعثهم الله وهم الكفار ; عن الحسن ومجاهد ; أي : هم بمنزلة الموتى في أنهم لا يقبلون ولا يصغون إلى حجة (تفسير القرطبي) وقوله ( والموتى يبعثهم الله ) يعني : بذلك الكفار ; لأنهم موتى القلوب ، فشبههم الله بأموات الأجساد فقال : ( والموتى يبعثهم الله ثم إليه يرجعون ) وهذا من باب التهكم بهم ، والازدراء عليهم (تفسير ابن كثير) والموتى يبعثهم الله تعريضا بأن هؤلاء كالأموات لا ترجى منهم استجابة ...والموتى استعارة لمن لا ينتفعون بعقولهم ومواهبهم في أهم الأشياء (التحرير والتنوير – فتح القدير)  

10 Burada manevi ölüm söz konusudur. Nitekim bu sûrenin 122. ayetinde de “(Manen) ölü iken kendisini dirilttiğimiz ve kendisine insanlar arasında yürüyebileceği/gideceği yolu bulması için bir ışık [nûr] verdiğimiz kimse, karanlıklar içinde kalıp oradan hiç çıkamayan kimse gibi olur mu?” denmektedir.  

27 Lafzen, “döndürüleceklerdir”. Klasik müfessirlerin büyük kısmı (mesela Taberî, Zemahşerî, Râzî ve onların dayandıkları daha eski otoriteler) bu ayeti, benim çevirimin de dayandığı mecazî bir anlam çerçevesinde yorumlamışlardır. Kur’an dilinde çok sık görüldüğü gibi, onun dolaylı anlamı ancak parantez içi eklemeler ile yansıtılabilir.  

[1038] Allah’ın gör dediği yerden bakınca, “Ölü kim-diri kim?” sorusunun cevabı değişiyor.  

(Nitekim Fatır suresinin 22. ayetinde "Dirilerle ölüler bir olmaz, Allah dilediğine hakk'ı işittirir! Sen kabirlerdeki ölülere benzeyen kafirlere (ne kadar uğraşsan) söz işittiremezsin!" buyrulmuştur.)  

857 There is a double meaning here. (1) If people listen to truth sincerely and earnestly, they must believe; even if the spiritual faculty is dead. Allah will by His grace revive it and they will come to Him, if they really try earnestly to understand. (2) The sincere will believe; but those whose hearts are dead will not listen, yet they cannot escape being brought to the Judgement Seat before Him.