En'âm Sûresi 25. Ayet Meali

bk. Kur’an-ı Kerim, 17/46; 18/57; 31/7.  

Bkz. 17/46, 18/57, 31/7İnkârda inat ve ısrar etmek, kötülükleri alışkanlık haline getirmek insanların kalplerini manen köreltir ve onların gerçekleri görmesine ve doğruları anlamasına mâni olur. Bu tip insanların hidayete karşı arzu ve iradeleri kalmadığı için doğru yolu bulamazlar. Kur'an hislerle anlaşılmaz, duygusallıkla kavranmaz, bu sebeple bütün hitaplar insan aklına yapılır ve “aklını işletmeyenlerin üzerine pislik yağar” der. (Yunus 10/100) Nahil suresi 16/98. Ayette şöyle buyrulur: “Kur’an okuyacağın zaman, ilâhî rahmetin dışladığı her türlü kötü düşünceden, önyargıdan ve şeytanın ayartmalarından Allah’a sığın!”  

Konu ile ilgili olarak bakınız: İsrâ sûresi, âyet, 46.  

Hadis ve sünneti Kuran'a eş koşanlar, 19 mucizesini "Efsane" diye tanımlayarak bu ayetin kapsamına girmişlerdir. Bu mucizeyi inkar ettiklerini ifade edebilecek başka bir kelime mi bulamadılar? Allah, ikiyüzlüleri işte böyle ele verir (47:29).  

1- Dinliyormuş gibi yapan. 2- Küfürde kalmaya inat etmeleri ve bunu kararlılıkla sürdürmeleri nedeniyle. 3- Gösterge, kanıt.  

(*) Kalblerine (akıl, duygu ve düşünme merkezi olan beyinlerine, beyin kortekslerine) ekinne /manevi işaretler ve kulaklarına ağırlık konulmadan önce de bunlar Allah’ın ayetlerinden yüz çevirip anlamak istememiş ve inanmamış bir gruptur. Yani akıl merkezi olan beyinlerine ekinneyi çektiren ve buna sebep olan kendileridir... Ayrıca bunlar inanmayanların tümü değil, kendilerine Allah’ın ayetleri defalarca hatırlatıldığı ve hakkıyle tebliğ aldıkları halde inanmamaya şartlanmış olan Ebu Cehil, Nadır Bin haris, Velid Bin Muğire ve Ubey bin Halef gibi birkaç müşrik liderleridir. Bu nedenle ayetin sonunda ‘’sen bu tip insanları doğru yola çağırsan da onlar doğru yola gelmezler’’ deniliyor. Yani onları dinleyip anlamaktan engelleyen ekinne/manevi işaretler/ değildir. Zira söz konusu ekinne akıl merkezi olan beyinlerine çekilmeden önce de onlar dinleyip anlamak ve inanmak istemiyorlardı. Bu ekinne, onların dinleyip anlamak istememelerinin sonucudur. Çünkü Yüce Allah zorla kimseyi inandırmak istemez, iman gönül işidir, gönülden olması lazım. Gönülden değilse buna iman denilemez. Yani onların akıl merkezi olan beyinlerine manevi işaretlerin konulması, onların idrak edip iman etmelerine de engel değildir. Bu nedenle bununla beyinleri kilitlenmez, sadece melekler âleminde tanınmaları için onların beyinlerine bu tür manevi işaretler konulur. Özetle, akletmemekte direnerek akleden beyni âtıl hâle getiren kimsenin akletme melekesine manevi bir işaret konulur. Hakikati işitmemekte direnen kimsenin işitme melekelerine de manevi bir işaret konulur. Bu şunun içindir. İman edenlere melekler diama dua ve istiğfarda bulunurlar, ama iman etmedikleri için akıl ve işitme melekelerine manevi işaret konulan bu tür kimselere melekler dua ve istiğfarda bulunmazlar. İşte bunun için akıl ve işitme melekelerine bu manevi işaret ve damga konulur. Çünkü onların bu melekelerine manevi işaret konulmazsa melekler gaybı bilmedikleri için onların imanlı olup olmadıklarını bilmezler. Bu yüzden bu ekinne, damga veya hatm, yani manevi işaretler sadece bunun için beyin kortekslerine vurulur. Yoksa haşa hakkı anlamasınlar veya imandan uzak kalsınlar diye değil. Eğer yüce Allah bunlara imansızlığın cezasını verecekse, onları imansız yapmakla değil, onlara maddi ve manevi bir azap veririr. Bakınız, eğer akıl melekesine bu tip hatm, damga veya ekinne vurulmuş biri varsa mutlaka Firavun da onlardan biridir. Peki, eğer Firavun’un akıl melekesi kilitlenmiş olsaydı, o zaman neden yüce Allah ona iki peygamber gönderiyor? Yani akıl etme meleksi kilitlenmiş olan birine peygamber göndermesinin ne anlamı var? Hem de sonunda Fıravun iman etti, ama zamanında değil, korkudan dolayı ve yeis halinde iman etti, eğer boğulmakla karşı karşıya gelmeden hemen önce gönülden iman etseydi, imanı kabul olur ve kurtulurdu. Eğer baştan onun akıl melekesi hatım, damga veya ekinne ile kilitlenmiş olsaydı, o yeis hâlinde bile iman edemezdi. Ama iman etti, fakat geç olmuştu. İşte Kur’an’ın neresinde iman etmemiş olanlar için bu tür ifadeler geçse de onların akıl melekeleri asla ve asla kilitlenmez, hakkı anlamaktan ve imandan alıkonulmaz. Ama maalesef birçok konuda olduğu gibi bu konuda da geleneksel inanış, tefsir ve mealler çok hatalıdır. Bunlar yüce Allah’ın merhametine, evrensel adaletine ve Kur’an’ın genel hükmüne da aykırıdır. Detay için hem Bakara-7. hem de aşağıdaki Açıklamalara bkz:.* آية الأنعام نزلت فى أبى جهل والنضر بن الحارث وشيبة بن ربيعة، وهم قلة؛ وجاء ضمير المفرد مناسبًا لعددهم القليل.إن من هؤلاء من يستمع إلى القرآن لا بهدف التفهم والهداية، ولكن بهدف تلمس أي سبيل للطعن في القرآن (بوابة الفجر: تفسير الشعراوي للآية 25 من سورة الأنعام ) ويحتمل أيضا أن يكون سمى الكفر الذي في قلوبهم كنا ، تشبيها ومجازا ، وإعراضهم عن تفهم القرآن وقرأ ، توسعا لأن مع الكفر والإعراض ، لا يحصل الإيمان والفهم ، كما لا يحصلان مع الكن والوقر ،( مجمع البيان في تفسير القرآن - الطبرسي) و{أن يفقهوه} في موضع المفعول من أجله تقديره عندهم كراهة أن يفقهوه (البحر المحيط). أي: ومن هؤلاء المشركين قوم يحملهم بعض الأوقات، بعض الدواعي إلى الاستماع لما تقول، ولكنه استماع خال من قصد الحق وأوعيته ...بل الأكثر من ذلك أنّهم عندما يأتون إِليك، لا يفتحون نوافذ قلوبهم أمام ما تقول، ولا يأتون - على الأقل - بهيئة الباحث عن الحقّ الذي يسعى للعثور على الحقيقة والتفكير فيها، بل يأتون بروح وفكر سلبيين، ولا هدف لهم سوى الجدل والإِعتراض: (حتى إِذا جاؤوك يجادلونك) أنّهم عند سماعهم كلامك الذي يستقى من ينابيع الوحي ويجري على لسانك الناطق بالحقّ، يبادرون إِلى إِتهامك بأنّ ما تقوله إِنّما هو خرافات اصطنعها أُناس غابرون: (يقول الذين كفروا إِن هذاأساطير الأولين).( تفسير الأمثل في كتاب الله المنزل » الأنعام ... والظاهر أن الغطاء والصمم هنا ليسا حقيقة بل ذلك من باب استعارة المحسوس للمعقول حتى يستقر في النفس، استعار الأكنة لصرف قلوبهم عن تدبر آيات الله، والثقل في الأذن لتركهم الإصغاء إلى سماعه ألا تراهم قالوا:{لا تسمعوا لهذا القرآن والغوا فيه } [فصلت: 26] فلما لم يتدبروا ولم يصغوا كانوا بمنزلة من على قلبه غطاء وفي أذنه وقر(البحر المحيط) وقال بعض العلماء: " يسير الأمور وفق حكمته العليا فمن يسلك سبيل الهداية يرشده وينير طريقه ويثيبه، ومن يقصد إلى الغواية ويسير فى طريقها تجيئه النذر تباعاً إنذارا بعد إنذار، فإن أيقظت النذر ضميره وتكشفت العماية عن قلبه فقد اهتدى وآمن بعد كفر. ومن لم تجد فيه النذر المتتابعة ولم توقظ له ضميرا ولم تبصره من عمى فقد وضع الله - تعالى - على قلبه غشاوة أي وسمه بعلامة - مخصوصة يستدل الملائكة برؤيتها علي أنه ليس في قلبه أيمان الخ (زهرة التفاسير) (مَا نَفْقَهُ } ما نفهم {كَثِيرًا مّمَّا تَقُولُ } لأنهم كانوا لا يلقون إليه أذهانهم رغبة عنه وكراهية له، كقوله: { وَجَعَلْنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَن يَفْقَهُوهُ } أو كانوا يفقهونه ولكنهم لم يقبلوه، فكأنهم لم يفقهوه. (تفسير الكشاف)  

[3] Yani böyle çene çalarlar.  

5 İnkâr edenlerin Kur’an’ı art niyetle dinledikleri, ayetin devamından anlaşılmaktadır. Bundan dolayı ayette geçen “men yestemi’u ileyke” tabirini “seni (art niyetle) dinleyenler” şeklinde Türkçemize çevirdik. 6 Krş. En’âm, 6/45-46; Kehf, 18/57 ve Fussilet, 41/5. Bu ayetlerde onların bu hallerine kendi tutumları sebep olmaktadır.  

Benzer mesajlar: En‘âm 6:109, 111; A‘râf 7:146; Yûnus 10:33, 96; Hicr 15:13-15; İsrâ 17:93; Şu‘arâ 26:199; Sebe’ 34:31.  

1 Ekinne: Kimsenin bilmediği garib bilinmeyen ve kat kat örtüler demektir. 2 Esatir: (سَطَرَ) fiilinden türetilmiştir. (سَطْر) çoğulu, sütûr, sütûr’un çoğulu estâr, estârın çoğulu da esatîr’dır. Razî ve İbnu Abbas, (أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ) “esatîr’ül-evvelîn”i: “evvelkilerin satırlara dökerek yazdıkları şeyler” diye tefsir etmişlerdir. Bazıları da esatirin; hurafeler, batıl, uydurma, saçma, masal demek olduğunu söylemişlerdir. Fakat bu, tefsir değil, manadır. Latince “isturya, istuvar, historie” kelimeleri de her ne kadar “tarih” diye tercüme edilmekte ise de “esatir” kelimesiyle alâkalıdır. Esatir, öncekilerin yazdıkları şeyler, hurafeler, uydurma masallar, destanlar demektir. Yunanlılar buna “Mitoloji” derler. Yunanlılar, masallar, tarihî efsaneler yazmayı bir edebi sanat addetmişler ve bu suretle birçok tanrı ve eski kahraman hikâyeleri yazmışlardır. Bunları da bilginin kaynağı saymışlar, tarih, felsefe ve ilk dinler bunlardan çıkmıştır, demişlerdir. Birçokları da tarihin, felsefenin, ilmin, dinin birer masal demek olduğu vehmine kapılarak yeni yeni masallar uydurmakla yeni tarihler, yeni felsefeler, yeni dinler, ilimler icat olunabileceği vehmine düşmüşler. Dinin, hakkın bir hakikati olduğunu, ilkel din dediklerinin bile bir hak dinin bozulan bir şekli olduğunu anlamamışlardır. Hatta bunu Darwin nazariyesinin bıraktığı yerden alarak dinlerde de tekâmül olduğu yalanına çevirmişlerdir. Bunlar hak ve batılı ayırt etmeyerek tüm dinlere (أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ) “esatır’ül-evvelîn” ve “hurafeler” dermişlerdir. İşte bu âyet bize gösteriyor ki; “Kur’an, kesinlikle eskilerin masallarından başka bir şey değildir” diyen kâfirler de bunlardan ve bunların pirlerindendir. Kâfirler böyle demekle; “Kur’an ilâhî, bir kitap değil, bunun kaynağı eskiden yazılmış olan kitaplardır, Muhammed bunu eski kitaplardan yazdırıyor. Öyleyse bu bir mûcize olmayıp, boş satırlardan, hurafelerden ve masallardan ibarettir.” demek istiyorlar. Bu günkü kâfirlerin de İslâm’a karşı yegâne sözleri; hurafe demekten başka bir şey değildir. Hatta bazıları da: “bu dine hurafeler karışmış bunları ıslah etmeli” diyerek dindarlık kisvesi altında, dinsizlik yapmaktadırlar. (Özetle-Elmalılı) Bk. (Enfal: 31, Nahl: 24, Furkan: 5, Neml: 68, Ahkaf:17, Kalem:15, Mutaffifin:13,Mü’minûn: 83)  

18 Allah’ın bu manevî körlüğe ve sağırlığa “sebep olma”sı konusunda bkz. 2:7 ve ilgili not, ayrıca 14:4 ile ilgili not 4.  

[1029] Lafzen: “ağırlık” (Krş: 10:42 ve 47:16). Âyette akleden kalbe örtülen örtü ve kulağa akıtılan kurşun Allah’a isnat ediliyor. Bir başka yerde ise “Sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler; artık onlar dönemezler!” (2:18) buyuruluyor. Bu iki âyeti birlikte okuduğumuzda şu sonuca ulaşırız: Akletmemekte direnerek akleden kalbi âtıl hâle getiren kimsenin akletme melekesi giderek ölür ve ölen aklın üzeri örtülür. Hakikati işitmemekte direnen kimsenin işitme melekeleri giderek dumura uğrar ve en sonunda kalbinin kulağı kurşun akıtılmış gibi sağırlaşır. Bu iki sonuç da Allah’ın yasası gereğidir. Onun için iki fiil de âyette bu sürecin kanununu koyan Allah’a isnat edilmiştir (Benzer bir yorum için bkz: Keşşâf). [1030] “Eskilerin masalları” ile ilgili bkz: 16:24, not 28.  

[1] Bir gün müşrikînden bir cemâ'at Rasûl-ü Ekren efendimizin Kur'ân okuduklarını dinleyorlardı. Aralarında bulunan Nadr "Muhammed'in söyledikleri benim size hikâye iylediğim akvâm-ı mâzîye efsâneleri gibi şeylerdir" didi. Orada hazır bulunan Ebû Süfyân "Ben onun söylediklerinin ba'zısını hakdır zan iderim" dimekle Ebû Cehil: "Yâ Ebû Süfyân! Sakın Muhammedin söylediklerini ikrâr itme. Onı ikrâr ve tasdîkden ise ölmek bize daha ehvendir" diye haykırdı. O zamân bu âyet-i kerîme nâzil oldı.  

[*] Kur'an duygusallıkla kavranmaz, bu sebeple bütün vurgular insan aklına yapılmaktadır.  

(3) Gözlerine çekilen perde ile kulaklarına koyulan ağırlıklar, 2:7’nin dipnotunda da değinildiği gibi, onların inkârlarının sebebi değil, sonucudur. İnanmamakta direttikleri ve inanmaya niyetlerinin olmadığını açığa vurdukları için, bu sonucu onlar istemiş, Allah da istediklerini vermiş ve böylece her türlü delili karşılarında görseler de yine inanmayacak hale gelmişlerdir. Nitekim 41:5’te, onların “Bizi çağırdığın şeye karşı kalplerimiz örtülü; kulaklarımızda ağırlık, aramızda perde var. Artık ne yapacaksan yap; biz de yapacağız” dedikleri bildirilmiştir. Bundan da anlaşılıyor ki, söz konusu engeller inkârcıların kendi tercihleridir. Onlar istemiş, Allah da yaratmıştır. Bir başka deyişle, onlar bunu isteyip dururken, Allah onların isteklerine aykırı bir şekilde imanı onlara kabul ettirmemiştir.  

852-A lt =The Qur'an.