En'âm Sûresi 107. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 13/40; 88/21-22.  

Bkz. 13/40, 88/21-22Âyetteki “ma”, olumsuz anlamındaki “ma’i nafiye” değildir. Bu “ma” Allah'ın takdirini değil, gücünü ifade etmek için kullanılmıştır. Yani Allah onlara seçme hakkı vermeseydi de onları mü’min olmaya mecbur etseydi onlar müşrik olmazlardı.Fakat Allah, akıllarını kullanarak kendi özgür iradeleriyle iman etmelerini istiyor.  

1- İstediklerini seçme hakkı vermeseydi. Müşrik olmayı tercih edenlere, tercih hakkı vermeyip, onları mü'min olmaya mecbur bıraksaydı onlar müşrik olamazlardı. Âyetteki “ma”, “ma'yı nafiye” (olumsuz ma) anlamında değildir. Bu “ma” Allah'ın takdirini değil, gücünü ifade etmektedir.  

(*) Allah dilemiş olsaydı, insana özgür bir irade vermeyerek onu inanmaya ve şirkten kaçınmaya zorlayabilirdi, ama o insana özgür bir irade vererek, iman, hidayet ve şirk konusunda insanı iradesinin tercihiyle başbaşa bırakmıştır. Yani iman ve şirk kişinin tercihiyle gerçekleşir. ولو أراد الله أن يعبدوه وحده لقهرهم على ذلك بقوته وقدرته، ولكنه تركهم لاختيارهم، وما جعلناك رقيباً على أعمالهم، وما أنت بمكلف أن تقوم عنهم بتدبير شئونهم وإصلاح أمرهم (المنتخب في تفسير القرآن الكريم) ومن هنا يظهر أن لا حاجة إلى حمل قوله: {ولو شاء الله ما أشركوا} على الإِيمان الاضطراري، وأن المراد أن لو شاء الله أن يتركوا الشرك قهراً وإجباراً لاضطرهم إلى ذلك وذلك أن الذي تقدم من أن المراد تعلق المشيئة الإِلهية على تركهم الشرك اختياراً كما تعلقت بذلك في المؤمنين سواء هو الأوفق بكمال القدرة، والأنسب بتسلية النبي صلى الله عليه وآله وسلم وتطييب قلبه (الميزان في تفسير القرآن) وقالت المعتزلة: لو شاء ربك لأعجزهم وقهرهم؛ حتى لا يقدروا على معصية الله والكفر به فآمنوا واهتدوا( تأويلات أهل السنة – المامريدي ((وَلَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكُوا) أي ولو شاء الله ألا يشركوا لما أشركوا بأن يخلق البشر مؤمنين طائعين بالفطرة كالملائكة، لكنه خلقهم مستعدين للإيمان والكفر، والتوحيد والشرك، والطاعة والفسق، ومضت سنته بأن يكونوا مختارين في أعمالهم وفى كسبهم لعلومهم وأعمالهم، وجعل منها الخير والشر، وإن كانت غرائزهم وفطرهم كلها خيرا.(تفسير المراغي  

[7] Onların işi sana bırakılmamıştır ki imana cebredesin.  

32 Allah insanı inanç ile inkâr arasında özgür bırakmıştır. Kul tercihini iman veya küfür cihetinde kullanır. Allah ona göre, ona mü’min veya kâfir olmanın yolunu açar. Yoksa kişinin özgür iradesine müdahale etmez. Sünnetullaha aykırı olur. “Allah isterse ortak koşmazlardı” ayeti “Kudretullah”ı ifade eden bir ayettir. Allah’ın gücünün her şeye yettiğinin resmidir. O, sünnetullah gereği, yolu gösterir ve kişiyi özgür bırakır. 33 Krş. Gâşiye, 88/21  

Benzer mesajlar: Mâide 5:48; En‘âm 6:35, 149; Yûnus 10:99; Hûd 11:118-119; Ra‘d 13:31; Nahl 16:9, 93; Secde 32:13; Şûrâ 42:8.  

1 Yani, Allah dileseydi, onları da zorla Müslüman yapardı. Ama Allah, böyle yapmaz. Çünkü bu, insanın yaratılış sebebi olan imtihana, uygun düşmez.  

91 Yani, hiç kimse, başka birini, Allah ona rehberliğini lütfetmedikçe inandırma gücüne sahip değildir.  

[1099] Zımnen: Eğer Allah onların dilemesi için irade verip sonucu onların tercihine bırakmak yerine onları kendi tercihine mecbur kılsaydı, onlar isteseler de şirk koşamazlardı. Fakat Allah bunu tercih etmedi. Bunu da açıkça kitabında şöyle ifade etti: “Eğer Rabbin isteseydi, yeryüzünde kim varsa hepsi de kesinkes iman ederdi. Şimdi sen insanları mü’min oluncaya kadar zorlayacak mısın?” (10:99) Bu ibarenin eliptik karakteri göz ardı edildiğinde, Kur’an’ı kendi kendisiyle çelişir göstermek işten bile değildir. Zira 148. âyette müşriklerin ağzından “Eğer Allah dileseydi biz şirk koşmazdık” ifadesi yerilerek nakledilir. [1100] Olumsuzluk edatının haberi ba ile gelirse, olumsuzlanan işin istenilse dahi yapılmasının imkân ve/veya ihtimalinin yokluğuna delâlet eder. Bir eylemi fiille reddetmek onu öznenin zâtından değil sıfatından nefyetmektir. Fakat ism-i faille nefyetmek onu öznenin zâtından nefyederek imkân ve ihtimali dışlamaktır. Dolayısıyla “sen onları korumakla yükümlü değilsin” anlamının, “istesen de koruyamazsın” anlamını içerdiği kabul edilmelidir.  

935 Allah's Plan is to use the human will to cooperate in understanding Him and His relations to us. This is the answer to an objector who might say: "If He is All- Powerful, why does sin or evil exist in the world? Can He not destroy it?" He can, but His Plan is different, and in any case it is not for a Teacher to force anyone to accept the truths which he is inspired to preach and proclaim.