Duhân Sûresi 37. Ayet Meali

Tubba’, Himyerli bir hükümdardır. Tebaası çok olduğu için bu adla anılmıştır.  

[Not: Tübba’ Kavmi; Kuzey Yemen’de ve Himyer kabilesinde MÖ 300-110 arası hüküm süren ve peygamberlerini yalanladıkları, güç ve konforla gururlandıkları için helak edilen bir kavimdir. Meşhur Sebe’ Melikesi de bu kabiledendir.]  

(*) Yemen’de büyük bir medeniyet kuran bir kavim.. Tübbe, Yemen sultanı demektir.  

[544] Tübba’ halkı hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XVII, 418-419.  

“Tübba’”, bütün Güney Arabistan’ı (Yemen’i) yüzyıllarca yönetmiş ve sonuçta M. S. 4. yüzyılda Habeşliler tarafından devrilmiş olan güçlü Himyer krallarına takılan bir addır. Babadan oğula intikal eden hükümdarlık uzun yıllar devam ettiği için onlara “Himyeri Devleti” denmiştir. Himyeri Devleti, Mekke ve çevresindekilerden her bakımdan çok daha güçlüydü. Onlar da küfür ve isyanları sebebiyle helâk edilmiştir.  

“Tübba”, Yemen hükümdarlarına verilen addır.  

 Tübba’, Yemen hükümdarlarına verilen isimdir. Peygamberimizden rivayet edildiğine göre, bu hükümdar iyi bir insandı, fakat kavmi yoldan çıkmıştı. Âyette, Tübba’ ve diğer kavimlere göre Kureyş’in, güç, kuvvet ve sayı itibariyle daha zayıf olduğu hatırlatılmıştır.  

Âyet-i kerîmedeki soru, tehdit manası taşıyan istifhâm-ı inkârîdir. İstifhâm-ı inkârî üslûbunun bir özelliği de muhatabın soruyu cevaplamasından çok konuyu anlamasının istenmesidir. Soru sormak yoluyla, muhatabın yanlış davranışını yine muhatabın kendisine sorgulatmak gayesiyle kullanılır.  

1- Daha güçlü, üstün. 2- Tûbba, Yemen krallarına verilen isimdir.  

(*) Tubba Yemen ya da Himyer hükümdarları için kullanılan bir sıfattır. Onlar, Sebe kavminin bir boyu idiler. Ad kavminden farklı bir kavim olan Tubba kavmi, M.Ö. 115’te Sebe ülkesinde iktidara gelmiş ve M.S. 300’e kadar da iktidarı elinde tutmuştur. Tubba (kavim) – Vikipedi) Tübba’ Kavmi; Kuzey Yemen’de ve Himyer kabilesinde MÖ 300-110 arası hüküm süren ve hak davetçileri olan elçilerini yalanladıkları, güç ve konforla azgınlaşıp gururlandıkları için helak edilen bir kavimdir.  

[8] Yemen padişahlarına Tübba' denirdi. Cahiliyet zamanında Tübba', İslâm zamanında halife makamındaydı. Kavmi putperest, kendisi ise Tevrat'a inanmış bir muvahhitdi. İsmi Ebu Kerb Es'at idi.  

13 Tubba, Güney Arabistan’ı yüzyıllar boyu yönetmiş ve 4. yüzyıldan itibaren Habeşliler tarafından yıkılmış Yemen’deki Himyer krallarına verilen addır. Burada kastedilen Tubba ise, Hicaz bölgesi dâhil, bütün Arabistan’ı ele geçiren ve Hîre şehrinin kurucusu Ebu Kerîb Es’ad adlı biridir. Hz. Peygamber, bu kişinin iyi bir insan ama kavminin yoldan çıkmış olduğunu söylemiştir.  

(Tubba Yemen hükümdarlarının lakabıdır. Tubba kavmi ise Arap yarımadasında hüküm süren bazı Himyer krallarının soydaşlarıdır.)  

[Tübba‘] kelimesi, Yemen krallarının unvanıdır. [Kavmu tübba‘ın] ifadesi ise bu kralların yönetiminde yaşayan halk demektir. Çevredeki devletçikleri kendilerine bağladığı için bu adı aldıkları ifade edilmektedir.  

1 Tübba‘: Eski Yemen krallarının ünvanı ve Kur’an’da günahkârlıkları ve elçileri yalanlamaları yüzünden helâk edildiği bildirilen bir kavmin adıdır. Tübba‘ adı Kur’ân-ı Kerîm’de (Duhân: 37 ve Kāf: 14.) ayetlerde geçmektedir. Firavun; Mısır, Kisrâ; İran, Kayser; Bizans ve Necâşî; Habeş krallarının ünvanı olduğu gibi, Tübba‘ da; Yemen (Himyer) krallarının ünvanıdır. Yemenlilerin aslını oluşturan Kahtânîler, Cürhüm ve Ya‘rub olmak üzere iki kola ayrılmış, Ya‘rub b. Kahtân bölgede ilk devleti tesis etmiş, Ya‘rub’un soyundan gelen Sebe’ de bölgede birliği yeniden sağlayıp Sebe’ Devleti’ni kurmuştur. Bu dönemde kendilerine tübba‘ adı verilen Himyerî kralları Güneybatı Arabistan’ın tamamına hâkim olmuştur. Hz. Peygamber’den: “Tübba’a küfretmeyin, zira o Müslüman olmuştur, Es‘ad el-Himyerî’ye küfretmeyin, zira o Kâbe’ye ilk örtü giydirendir” meâlinde hadisler nakledilmiştir. (Müsned) Kur’an’da tübba‘ halkının cezalandırılmasıyla ilgili bilgiler Sebe’ kavminin helâkine dair olabileceği gibi Himyerîler Devleti’nin Tübba’lar döneminin sonunda Ebrehe’nin Kâbe’yi yıkma teşebbüsünün sonuçsuz bırakılması ve onun Mekke’ye gelen ordusunun helâk edilmesine ait de olabilir.2 Hz. Aişe’ye göre, “Tübba’ salih bir adamın ismi idi” Peygamber Efendimizden de: “Tübba’a sövmeyin, çünkü o, Müslüman olmuştu.” buyurduğu rivâyet edilmiştir. Zâten âyette de Tübba’ değil, toplumu kötülenmektedir. Bazılarına göre de; “Yemen krallarına, Tübba’ denilirdi. Bu şahsın Müslüman olduğu, hattâ nebi bile olduğu hakkında muhtelif rivâyetler de mevcuttur. (Kurtubî)  

20 “Tubbe‘” adı, bütün Güney Arabistan’ı yüzyıllar boyu yönetmiş ve sonuçta M.S. 4. yüzyılda Habeşliler tarafından devrilmiş olan güçlü Himyer krallarına takılan bir addır. Bunlar, Kur’an’ın başka bir yerinde (50:14), yeniden dirilme ve Allah’ın yargılaması hakikatini inkar eden bir topluluk olarak zikredilmiştir.  

[4454] Tubba‘, Güney Arabistan’da güçlü ve görkemli bir uygarlık kurmuş olan Himyer krallarına veya devletine verilen isimdir. Etraftaki tüm devletçikleri kendilerine ‘bağladıkları’ için Tubba‘ adını almışlardır. Başlangıcı Milat öncesine kadar giden Tubba‘ devletine, MS. 4. yüzyılda Habeşliler son vermiştir. Kur’an, muhataplarının hafızasında hatırası canlı olan Tubba‘ uygarlığını bir “ibret” olarak sunmaktadır. Taberî gibi kaynaklarımız Tubba’ halkının sonradan müslüman olduğunu zikrederler.  

Kayser, Kisra, Firavun sırasıyla: Roma, İran, Mısır hükümdarlarının lakapları olduğu gibi Yemen (Himyer) hükümdarlarına da Tübba’ denirdi. M.Ö. 115 - M.S. 300 arasında Sebe ülkesinde hükümran olmuşlardır.  

Tubba', Yemen hükümdarlarının unvânıdır. Hz. peygamber'den aktarıldığına göre bu hükümdar iyi bir insanmış. Fakat kavmi yoldan çıkmış.  

[1] Yemen'de gâyet kuvvetli ve galabalık bir kavim idi.  

4715 Tubba' is understood to be a title or family name of Himyar kings in Yemen , of the tribe of Hamdan. The Himyar were an ancient race. At one time they seem to have extended their hegemony over all Arabia and perhaps beyond, to the East African Coast . Their earliest religion seems to have been Sabianism, or the worship of the heavenly bodies. They seem at different times, later on, to have professed the Jewish and the Christian religion. Among the Embassies sent by the Prophet in A.H. 9-10 was one to the Himyar of Yemen, which led to their coming into Islam. This was of course much later than the date of this Surah. 4716 In prehistoric time the Himyar and Yemen seem to have played a large part in Arabia and even beyond: see last note. But when they were intoxicated with power, they fell into sin, and gradually they ceased to count, not only in Arabia but even in Yemen .