Duhân Sûresi 34. Ayet Meali

1- Müşrikler.  

(*) İki anlama da gelebilir: ya “onları diriltin de dirilişe inanalım”; ya da “babalarımızı geri getirin de onlardan iman edilecek bir âhiret olup olmadığını öğrenelim” (C. Külünkoğlu Meali 36. Ayet Açıklaması) Yani, “atalarımızı yeniden hayata döndürün ve bir öteki dünyanın var olduğuna tanıklık yapmalarını sağlayın.” Bu müstehzî talep, inkârcıların 43: 22 ve 23’de zikredilen şu sözleriyle aynı mahiyettedir: “Biz atalarımızı bir inanç üzerinde bulduk ve ancak onların izinden giderek doğru yolu buluruz’’… (M. Esed. Meali 36. Ayet Açıklaması)  

[7] Mekke müşrikleri.  

17 Görünüşte “bu insanlar” ile İsrailoğulları kasdedilmiş olmasına rağmen, atıf, ayetin devamında ifade edilen görüşleri benimseyen bütün toplulukları ve özellikle de Muhammed (s)’in müşrik çağdaşlarını kapsayan daha genel bir anlam taşımaktadır. Bununla birlikte, bu pasaj ile İsrailoğulları’nın karşı karşıya bulundukları “sınav”a yapılan önceki atıf arasında ince bir bağlantı bulunmaktadır. Çünkü İkinci Mâbed’in yıkılmasına ve Roma İmparatoru Titus tarafından dağıtılmalarına kadar geçen zamanda, Sadukîler olarak bilinen Yahudiler arasındaki din adamları aristokrasisinin, yeniden dirilme, öteki dünyadaki ilahî yargılanma ve hayat sürme kavramlarını açıkça inkar ettikleri ve tamamen materyalist bir hayat görüşünü savundukları, tarihî bir gerçektir.  

[4452] Burada âhireti inkâr eden Sadukiyen Yahudiliğe bir îmâ varsa da, doğrudan kastedilen müşrikler olsa gerektir. Bu âyetle, 16. âyetin ardından ara verilen ana konuya geri dönülmüş oldu. 18-33. âyetlerde dile getirilen tarihî kıssa, ilk muhataplara ibret almaları amacıyla sunulmuştu.  

(Onları yeniden hayata kavuşturun bakalım) derler. (Dünya tekrar gelip yaşamak yeri değildir, tekrar dirilmeleri ancak kıyamet gününde olacaktır ve yaptıkları her şeyin hesabını vereceklerdir. Böyle giderse onlar da ataları gibi, kıyametten evvel de dünyada azaba uğrayacaklardır)  

Burada “İlk ölüm” var diye, daha başka ölümlerin geleceği düşünülmemelidir. Mesela: “Falancanın ilk çocuğu dünyaya geldi” denildiğinde, o kişinin bir çocuğu daha dünyaya geleceği değil, sadece o şahsın daha önce çocuğu olmayıp ilk çocuğunun dünyaya geldiği anlaşılır.  

4714 The cases of the Egyptians and the Israelites having been cited as great nations which fell through inordinate vanity and wrongdoing, the case is now pressed home against the Quraysh leaders in their arrogance to the Prophet himself. They deny Revelation; they deny a future life, as the Sadducees did among the Jews before them; they persecute the Prophet of Allah, and those who believe in him: and they mockingly demand that their ancestors should be brought back to life, if it is true that there is a future life. They are reminded that better men than they lived in their own country of Arabia , men who had knowledge of Allah's revelation under the earliest Dispensation. See next note. They perished because of their unbelief and wrongdoing. What chance have they unless they turn and repent?