Duhân Sûresi 29. Ayet Meali

(1)“Şu âyet, mefhûm-ı muvâfık (doğrudan ifâde ettiği ma‘nâ) ile şöyle fermân ediyor: ‘Ehl-i dalâletin ölmesiyle, semâvât ve zemin (gökler ve yer) onların üstünde ağlamıyorlar.’ Ve mefhûm-ı muhâlif (karşı ma‘nâ)ile delâlet ediyor ki: ‘Ehl-i îmânın dünyadan gitmesiyle, semâvât ve zemin, onların üstünde ağlıyor.’ Yani, ehl-i dalâlet (kâfirler), mâdem semâvât ve arzın vazîfelerini inkâr ediyor. Ma‘nâlarını bilmiyor. Onların kıymetlerini iskāt ediyor (düşürüyor). Sâni‘lerini (yaratıcılarını) tanımıyorlar. Onlara karşı bir hakāret, bir adâvet(düşmanlık) ediyorlar. Elbette semâvât ve zemin, onlara ağlamak değil, belki onlara nefrin, yani bedduâ ederler ve onların gebermesiyle memnûn olurlar. Mefhûm-ı muhâlif ile der: ‘Semâvât ve arz, ehl-i îmânın ölmesiyle ağlarlar.’ Zîrâ ehl-i îman ise; çünki semâvât ve arzın vazîfelerini bilir. Hakīkī hakīkatlerini tasdîk ediyor. Ve onların ifâde ettikleri ma‘nâları îmân ile anlıyor. ‘Ne kadar güzel yapılmışlar, ne kadar güzel hizmet ediyorlar!’ diyor.” (Sözler, 32. Söz, 300-301)  

(*) Bu da şu ayete benzer: ( (واسأل القرية التي كنا فيها ) أي : أهل القرية وهي مصر Mealen: [İstersen olay sırasında] bulunduğumuz şehre (şehir halkına) ve birlikte yolculuk yaptığımız kervancılara sor: [göreceksin ki] biz gerçekten doğru söylüyoruz!” (Yusuf suresi-82) Ayrıca şöyle bir örnek daha verilebilir. ‘’Ankara ve Atina anlaştı’’ yani Ankara ve Atina’yı yönetenler anlaştı. Bu ayete de bunlara benzer bir anlatım vardır. Yani Arz ve semadan maksat sakinleridir, semanın sakinleri melekler ve yerin sakinleri insanlardır. Yani Firauvun ve oligarşisinin helâklerine kimse üzülüp ağlamadı.  

[4] Âdete göre varit olmuştur veya onları yer, gök ahalisi aldırmadı.  

Burada sözü edilen mesaj bir mecazdır ve kastedilen Firavun’un tarafını tercih edenlerin aslında herhangi bir değer ifade etmediğini açıklamaktır.  

1 Burada; “zikr’ül-mahal iradet’ül-hal” yoluyla mecâz vardır. “Göğün ve yerin ağlaması” demek; “göktekilerin ve yerdekilerin ağlaması” demektir. Yani, “onların helâkine ne melekler ağladı ne de insanlar ağladı. Hattâ belki onların helâkiyle sevindiler.” anlamına gelir. Ayrıca; “birisinin ölümüne göğün ve yerin ağlaması,” bu “ölümün büyüklüğünü” anlatmak için de kullanılır. Bu ifâde, bu toplumun helâkinin önemsiz bir şey olduğuna da bir işaret olabilir.  

13 Yani, “günahlarından tevbe etmeleri için”.  

[4449] Zımnen: Firavunlaşan her zorba, kendisini yerin göğün vazgeçemeyeceği biri zanneder.  

Hasan el-Basrî (r.a.) mirasçı toplumun İsrailoğulları olduğunu söyler. Katâde ise der ki: “Bunlar, Firavun hanedanlarından sonraki toplumlardır. Zira İsrailoğullarının tekrar Mısır’a döndüklerine dair bilgi yoktur.”  

Kötü insanlar oldukları için onlara hiç acıyan olmadı. Mûsâ'nın ardından denize girdiler, boğulup gittiler.  

(3) Firavun ile ordusu için “Gök ve yer onlara ağlamadı” buyurulması, başkaları için her ikisinin de ağlayabileceğini hatıra getirmektedir. Nitekim hadis-i şerifte şöyle buyurulmuştur: “Herbir mü’min için iki kapı vardır. Bunların birinden onun yaptığı işler yükselir, diğerinden de onun rızkı iner. O mü’min öldüğünde ikisi de onun arkasından ağlar.” Peygamberimiz, bunu söyledikten sonra yukarıdaki âyeti okumuştur. (Tirmizî, Tefsir 44:2.) Şu kadar var ki, göklerin ve yerin Allah’ı tesbih ettiğini bildirdikten sonra “Lâkin siz onların tesbihi anlamazsınız” buyuran âyetin (17:44) ifadesi dikkate alınacak olursa, âyet ve hadiste geçen “ağlama” fiilinin de bizim bildiğimizden farklı bir niteliğe sahip olduğu anlaşılır.  

4710 They died, "unwept, unhonoured, and unsung". They were too inordinate to be given another chance. Pharaoh had claimed to be their supreme god; and they had followed him!