Duhân Sûresi 15. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 6/28; 7/88-89; 10/98; 23/75.  

 Hz. Peygamber’in duasıyla kıtlık kaldırıldıktan sonra, inkârlarına dönmüşlerdir. Başka bir yoruma göre de, kıyamet kopmadan önce etrafı kaplayan dumanı kâfirler görünce, Allah’a sığınıp dua edecekler, Allah kısa bir süre için dumanı kaldıracak, fakat onlar buna rağmen tekrar küfre döneceklerdir.  

(*) Lafzen, “kaldıracağız”. Bu, açıkçası, içinde yaşanılan anda -yani, Son Saat’in gelmesinden önce- söylenmektedir ki günahkârlara pişmanlıklarını ifade etmeleri için bir fırsat verilmiş olsun. (M. Esed. Ayet Açıklaması) Yani Kıyamet kopmadan önce etrafı kaplayan dumanı inkârcılar görünce, Allah’a sığınıp dua edecekler, Allah da kısa bir süre için dumanı kaldıracak, fakat durum ne olursa olsun hesap vermek üzere yine Allah’ın huzuruna döneceklerdir. Ayrıca ‘’... Ama siz yine (eski halinize) döneceksiniz.’’ şeklindeki mealler pek isabetli görülmüyor. Çünkü 1) 16. ayetin başında bulunan (يوم)’’yevme’’ kelimesi mansup ve zaman zarfı olup 15. ayetteki (عائدون) ‘’aidüne’’ ye tealluk etmesi/ yani onunla bağlantılı olması daha uygundur. Bağlantısını yaptığımız zaman ayet şöyle olur. (انكم عائدون يوم نبطش البطشة الكبري)’’ inneküm aidüne yevme nebtışu-l beşte-l kübra’’ Yani ‘’Şüphesiz ki, büyük bir yakalayışla (suçluları) yakalayacağımız günde (kıyamette) siz (bize) döneceksiniz’’ şeklinde olur. 2) İnsanlar o büyük olayı/kıyamet alametini görecekler ve iman edecekler, ama azap kalkınca yine eski hallerine (inkâra) dönecekler’’ şeklindeki açıklama pek de mantıklı değildir. 3) ‘’yevme’’ (يوم) kelimesinin ‘’(عائدون)’’ aidüne’’ye tealluk eden mansup ve zaman zarfı olduğunu gösteren Kur’an îrabiyle ilgili aşağıdaki metin ve bazı tefsirlerdeki görüşlere bakılabilir. (إنّكم عائدون) لا محلّ لها تعليل للاستئناف المتقدّم 16- (يوم) ظرف زمان منصوب متعلّق ب (عائدون) :المصدر : (فصل: سورة الدخان - نداء الإيمان وجملة: (إنّكم عائدون) لا محلّ لها تعليل للاستئناف المتقدّم 16- (يوم) ظرف زمان منصوب متعلّق ب (عائدون) : المصدر : موسوعة إعراب القرآن الكريم : إعراب سورة الدخان). حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة { إنَّا كاشِفُوا العَذَابِ قَلِيلاً } يعني الدخان - وقيل المعنى: إنكم عائدون إلينا بالبعث، والنشور- ( فتح القدير) وقيل: معنى {إِنَّكُمْ عَآئِدُونَ} إلينا؛ أي مبعوثون بعد الموت. وقيل: المعنى «إِنَّكُمْ عَائِدُونَ» إلى نار جهنم إن لم تؤمنوا. (الجامع لاحكام القرآن) حدثنا ابن عبد الأعلى، قال: ثنا ابن ثور، عن معمر، عن قتادة{ إنَّكُمْ عائِدُونَ } إلى عذاب الله (جامع البيان في تفسير القرآن - الطبري) الغيب وقيل المعنى: إنكم عائدون إلينا بالبعث، والنشور،(فتح القدير)  

9 Lafzen, “kaldıracağız”. Bu, açıkçası, içinde yaşanılan anda -yani, Son Saat’in gelmesinden önce- söylenmektedir ki günahkarlara pişmanlıklarını ifade etmeleri için bir fırsat verilmiş olsun.  

[4440] Krş: “ama eğer siz (günaha) dönerseniz, Biz de (cezaya) döneriz” (17:8).  

12. âyetin açıklamasında bildirildiği üzere Hz. Peygamber’den dua rica etmeleri üzerine o da dua etti. Cenab-ı Allah kıtlığı kaldırdıktan sonra, şükür yerine tekrar inkârlarına döndüler.  

4699 Allah gives every chance to all His creatures, however rebellious. He gives them a little trial, perhaps personal, perhaps economic, to see if that would bring them to their bearings, and train their will in the right direction. Some are thus reclaimed, and some do not learn. Perhaps, for the latter, He gives them a chance by removing the trial; some are reclaimed, and some still remain obdurate. And so, in His wisdom, He allows His grace to work, again and again, until, at the last, Judgement must seize the last and irreclaimable remnant "with a mighty onslaught". Such working of Allah's Providence is clearly visible in the story of Quraysh. It is a pity that the economic conditions of Makkah have not been studied in detail in any of the standard biographies of the Prophet. The so-called biographies by non- Muslims, e.g., Muir's Life, do not even mention any Makkan famine or its reactions on Quraysh mind!