Duhâ Sûresi 11. Ayet Meali

[772] Duhâ sûresinden çıkarılacak genel ilkeler için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 199.  

1- Gönderdiği vahyi. 2- Anlat.  

(*) Şükürle ilgili bu özel görevler örnek olarak sıralandıktan sonra sûre bu konuda “Rabbinin lütuflarını şükranla an” şeklindeki genel ve kuşatıcı bir buyrukla tamamlanmıştır. Bazı müfessirler buradaki “nimet” kelimesini “Kur’an, peygamberlik, bu sûrede Resûlullah’a lutfedildiği bildirilen şeyler” gibi değişik mânalarla açıklamışlarsa da bunu, Resûlullah’ın hayatı boyunca mazhar olduğu maddî ve mânevî bütün lütuflar, nimetler olarak anlamak sûrenin amacına ve âyetlerin akışına daha uygun düşmektedir. Şunu da belirtmek gerekir ki, Hz. Peygamber’in hayat hikâyesi onun eşsiz ahlâkını açıkça göstermektedir ve bu âyetlerde söz konusu edilen uyarılara onun herhangi bir davranışı sebep olmuş değildir. Kur’an’ın irşad ve eğitimde kullandığı üslûp gereği burada onun şahsında bütün insanlığa hitap edilmektedir. Kaynak: (Kur’an Yolu Tefsiri Cilt:5 Sayfa:639-640)  

7 “İnsanlara teşekkür etmeyen, Allah’a şükretmiş olmaz.” (Ebu Davud, Edeb, 11; Tirmizî, Birr, 35). Kendisine nimet verilen kimse o nimeti başkalarına söylerse, şükrünü yerine getirmiş olacağına dair rivayetler vardır. (Bkz. Ebu Davud, Edeb, 11)  

1 Sâil (السَّائِلُ): “dilenci ve soru soran,” anlamına gelir. Azarlama emri; kovmamayı gerektirdiği için, dilenciyi, azarlamanın yasaklanmış olması, istemede ısrar etmediği durumdadır. Eğer istemede ısrar eder de yumuşak bir şekilde reddetmek fayda vermezse o vakit azarlamada bir sakınca yoktur. Hasan el-Basri’ye göre, “sail”den maksat, mal isteyen değil, “ilim ve din ile ilgili soru soran” demektir ve ilim soran kimseye ilmi olan kimsenin cevap vermemesi kesinlikle yasaktır. Bir hadis-i şerifte: “Kendisine bir ilim sorulup da onu gizleyen kimseye, ateşten bir gem vurulur” buyrulmuştur. Mutlak manada “sâil” lafzı, dilenci manasında asıl olmakla beraber “dileyen, dilenen” veya hangi suretle olursa olsun “isteyen, soran,” mutlak olarak da “talep eden” manasını taşır. (Elmalılı)2 Bu sûreden itibaren “Nas sûresinin” sonuna kadar her sûrenin bitiminde “tekbir” almak sünnettir.  

5 Zımnen, “kendi sıkıntından daha çok”.  

[5784] Bir şeyin dilde olması, hem onun gönülde ve zihinde olmasını gerektirir hem de olduğuna delâlet eder. Tahdîs-i nimet, nimeti yâd etmek, onu dile getirmektir. Bu ise şükrün bir parçasıdır. Buradaki nimet ilk olarak İslâm ve onun son tezahürü olan Kur’an vahyidir: “..ve size olan nimetimi tamamladım” (5:3).  

(Nitekim Resulullah s.a.s. bu surenin inişinde "Allahü Ekber" demiştir. Ve bundan sonra her sürenin inişinde de tekrarlamıştır.)  

(2) Muhammed Hamidullah, Müslümanların Mevlidi, yani Peygamberimizin doğumunu kutlarken bu âyete dayandıklarını söyledikten sonra sorar: “Hangi İlâhî nimet bundan daha büyük olabilir?”  

6187 Besides the petitioners, who ask for help, there is the case of those who do not ask but are nevertheless poor-poor but contented in worldly goods, or poor in knowledge or resources and not even knowing that they are poor. If you are bountifully endowed by Allah, your duty is to make that Bounty spread far and wide. Proclaim it and share it, as the Prophet always did. Spiritually we all belong to one of these three classes in one sense or another-orphans, petitioners, and victims of poverty. We all receive Allah's grace and guidance in some degree or other. We all owe it as a duty to our fellow-men to be kind and helpful to those less endowed in any respect than ourselves.