Burûc Sûresi 1. Ayet Meali

(*) Veya burçlar sahibi göğe andolsun.  

[740] Bürûc sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 15.[741] Yemin edilen üç varlık hakkında bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, XXI, 17-20.  

"Buruc" kelimesi Burc'un çoğulu olup yıldız kümeleri, yani galaksiler demektir. Yıldızlara tapanların burçlara yakıştırdığı paranormal güçlere olan inanç, dünyanın birçok ülkesinde insanlar arasında hala taraftar bulmaktadır. Günlük astroloji falları en modern gazetelerde bile görülebilir. Astrolojiyi dinsel semboller ve öğretilerle karıştırarak saf insanları sömüren şarlatanlar, kendilerine inananları genel ifadelerle kandırmakta bir hayli başarılıdır. Astrolojiyi bir bilim diye sunanların mumlarını söndürmek için şöyle bir deneyi önerebilirsiniz: Doğum günleri hakkında bilgi sahibi olamıyacakları 6 kişi seçmeli, onlara karakterleri ile ilgili beş-altı soru sorma imkanı verilmeli ve cevaplara dayanarak onların burçlarının, yani doğdukları ayların bilinmesi istenmeli. Her burç belli bir karakteri ve kaderi temsil ediyorsa, belli karakter ve kaderlerden kişilerin burçlarını bulmak da mümkün olmalıdır. Ayrıca, Kuran'daki yeminlerin fonksiyonu için bak 89:5.  

(*) Buruc; uzayda bulunan galaksiler, takımyıldızlar demektir. Yevmi-l mev’ud ise, gerçekleşmesi vaad edilen kıyamet günü demektir. Şahid ve meşhud konusunda ise birçok yorum vardır. Bizce bunlardan en doğrusu şudur: ‘’Şahid’’ varlık delilleriyle yaratıcının varlığına, birliğine ve kudretine tanıklık eden bütün varlık âlemidir/kâinattır. Meşhud ise, varlık âlemi tarafından kendi varlığına, birliğine ve kudretine tanıklık edilen yüce yaratıcı olan Allah’ın zatıdır. Yani burada yüce Allah hem kendi zatına hem de kendi eseri olan kâinata kasem ederek Kendi kudretine ve eşsiz-ortaksız oluşuna “bütün varlık âlemini/kâinatı/kanıt, delil ve tanık olarak göstermektedir. Bkz: (مفاتيح الغيب ، التفسير الكبير) (er- Razi tefsiri) (الله اعلم) Ayrıca, Sûrede sözü edilen “ashâbü’l-uhdûd”, İslâmiyet’ ten önceki bir devirde müminleri dinlerinden döndürmek için ateş dolu hendeklere atarak işkence eden kimseleri ifade eder. Ashâbü’l-uhdûd ile ilgili farklı rivayetler olmasına rağmen en meşhur rivayete göre Yemen’de geçmiş bir olaya temas edilir. Yahudi kral Zûnuvas ve adamları, Yahudiliği kabul etmeyen Necran Hıristiyanlarını, Hendek içinde yakılmış bir ateşe atarak yakarlar ve yanmakta olan insanları seyrederler. Bu şekilde işkence ile yakılıp öldürülen kimseler inançları uğrunda ölmüşlerdir. Ayrıca 4. ayette geçen (قتل) ‘’kutile’’ise, edilgen geçmiş fiil kipidir, (لعن) ’’luine’’anlamında olup (rahmetten) dışlanmışlardır, yani haber cümlesidir. Bunun inşa cümlesi ve beddua ile hiçbir alakası yoktur. Bu nedenle bazı meallerde (kahrolsun, kahrolası veya canı çıksın!) gibi ifadeler çok yanlıştır. وقال آخرون: عُنِي بذلك: والسماء ذات النجوم، وقالوا: نجومها: بروجها.(تفسير الطبري) وقال الحسن وقتادة : البروج النجوم ، وسميت بذلك لظهورها . وارتفاعها (تفسير القرطبي) ورابعها: أن يكون الشاهد هو جميع الممكنات والمحدثات، والمشهود عليه واجب الوجود، وهذا احتمال ذكرته أنا وأخذته من قول الأصوليين هذا الاستدلال بالشاهد على الغائب، وعلى هذا التقدير يكون القسم واقعاً بالخلق والخالق، والصنع والصانع (مفاتيح الغيب ، التفسير الكبير - ) وقيل: الشاهد الخلق يشهدون لله عزّ وجلّ بالوحدانية، والمشهود له بالوحدانية هو الله سبحانه، (فتح القدير) القول العاشر: الشاهد جميع المخلوقات والمشهود به وجود خالقها وإثبات صفاته (التسهيل لعلوم التنزيل) وأولي التأويلين بقوله: ( قُتِلَ أَصْحَابُ الأخْدُودِ ) : لُعِنَ أصحاب الأخدود الذين ألقوا المؤمنين والمؤمنات في الأخدود.( جامع البيان في تفسير القرآن - الطبري) أى : وحق السماء ذات البروج ، وحق اليوم الموعود ، وحق الشاهد والمشهود ، لقد قتل ولعن أصحاب الأخدود ، وطردوا من رحمة الله بسبب كفرهم وبغيهم (تفسير الوسيط – تفسير البغوي – ابن كثير – القرطوبي - معنى قُتِلَ في القرآن الكريم) {قُتِلَ أَصْحَـٰبُ ٱلأُخْدُودِ } أي لعن (مدارك التنزيل وحقائق التأويل)  

[1] Mekke'de nazil olmuş (22) âyettir.  

(Mekke’de nazil olmuştur ve 22 ayettir. “Bürûc”, burc kelimesinin çoğuludur. Surede burçları olan gökyüzüne, kıyamet gününe ve o güne tanıklık edecek olanlarla, yine o gün müşahede edilecek olaylara yemin edildikten sonra Yemen’de geçmiş bir olaya temas edilir. Yahudi Zûnuvas ve adamları, Yahudiliği kabul etmeyen Necran Hıristiyanlarını, Hendek içinde yakılmış bir ateşe atarak yakarlar ve yanmakta olan insanları seyrederler. Bu şekilde işkence ile yakılıp öldürülen kimseler inançları uğrunda ölmüşlerdir.)  

Mekke döneminin başlarında, kâfirlerin müminlere baskı ve eziyetlerinin başladığı bir dönemde indirilmiştir. Adını, birinci ayetinde geçen ve evrendeki mükemmel sisteme işâret eden “Burûc: Burçlar, yörüngeler, galaksiler” kelimesinden almıştır. 22 ayettir.  

1 Burç: Bakanların gözüne çarpacak kadar yüksek köşk, şehir surlarının, kalelerin yüksek yerleri demektir. (Bk. Nisâ: 78) Gökyüzündeki yıldız takımlarından her birine de burç denilir ve bunlar on iki tanedir. Fal için kullanılan on iki burç ise tamamen itibarîdir. Bu âyette Allah, burçların fal yönüne değil, yaratılış yönüne yemin etmektedir. Burçları fal için kullanmak ise haramdır. Bk. (Hicr: 16, Furkan: 61)  

[5650] Nisâ 77 ışığında: Ölüm gelip o zalim ‘burjuvaziyi’ sağlam kale ve burçlarında buldu ve huzur-ı ilâhîye çıkardı.  

[*] Burç (بُرج), Arapçada köşk ve kale anlamına gelir (Mekâyîs s.239). Köşkler gibi güzel ve parlak olan oniki yıldız kümesine de burç denir. Bunlar; Koç, Boğa, İkizler, Yengeç, Aslan, Başak, Terazi, Akrep, Yay, Oğlak, Kova ve Balık diye adlandırılmışlardır. Allah Teâlâ şöyle buyurur: "Biz gerçekten gökte burçlar oluşturduk ve onları, seyredenler için süsledik." (Hicr 15/16) Burçlar, ayın konak yerleri gibidir, bir yılda hepsini dolaşır. Allah Teâlâ şöyle buyurur: "Güneşi aydınlatıcı, ayı da aydınlık yapan odur. Aya konak yerleri belirlemiştir ki, yılların sayısını ve hesabı bilesiniz. Allah onları gerçek varlıklar olarak yaratmıştır. O bilen bir toplum için ayetlerini ayrıntılı olarak açıklar." (Yunus 10/5)  

(1) Burçlar için 15:16’nın açıklamasına bakınız.  

6051 Here is an appeal to three symbols in verses 1 -3, and the substantive proposition is in verses 4-8, a denunciation of wicked persecutors of the votaries of Allah, persecutors who burnt righteous men for their Faith. The three Symbols are: (1) the Glorious Sky, with the broad belt of the Constellations marking the twelve Signs of the Zodiac; (2) the Day of Judgement, when all evil will be punished; and (3) certain Persons that will be witnesses, and certain Persons or things that will be t he subjects of the witness. See the notes following. 6052 See n. 1950 to 15:16. The Stars of the Zodiac as well as of other Constellations are like the eyes of the Night. It may be that crimes are committed in the darkness of night (literally or metaphorically). But countless eyes (metaphorically) are watching all the time, and every author of evil will be brought to book.