Bakara Sûresi 65. Ayet Meali

Mücalid, kalplerinin çarpıldığını söyler (Mecma'ül-Beyan 1, 56).  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 5/60; 7/163-166.  

10.Bu ayette kastedilenler cumartesi günü balık avlama yasağını çiğneyenlerdir. Bu topluluktan ve onların maymuna çevrilmeleri olayından A`raf suresi 163-166. ayetlerinde ayrıntılı olarak söz edilmektedir.  

(*) Allah onları ya maddeten veya manen maymunlar yaptı. Buna mesh denilir.  

[23] Sebt/Cumartesi yasağı hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, VII, 372-373.  

Bkz. 4/47, 154 ve Cumartesi yasağıyla ilgili dipnot, 7/163, 166 ve “Aşağılık maymunlar olun” la ilgili dipnotu, 16/124  

Hz.Mûsâ’nın dinine göre, cumartesi günü çalışmayıp ibadetle meşgul olmak bir esastı. İsrailoğullarının bu esası çiğnemeleri ile ilgili olarak ayrıca bakınız: Nisâ sûresi, âyet, 47-54; A’râf sûresi, âyet, 163; Nahl sûresi, âyet, 124.  

* “Aşağılık maymunlar olun!” buyurmuştuk; Allah Teâlâ, kendilerine yasak edilen şeyleri, ısrarla yapmaya devam eden yahûdîlerin, azaba müstahak olmaları sebebiyle, aşağılık maymunlar olmalarını takdir etti ve onları o hale çevirdi manasındadır. Hülâsa; Allah Teâlâ’nın tekvîn sıfatı, âyet-i kerîmede, “Aşağılık maymunlar olun!” emri ile ifade edilmiştir.  

1- Kişilik ve davranış yönünden “maymunlar gibi olun.”  

(2)İsrâiloğullarına, Cumartesi gününe hürmet etmeleri ve o günü sâdece ibâdetle geçirmeleri emredilmişti. Ayrıca o gün balık avlamaları da haram kılınmıştı. Fakat onlar, Allah’ın bu emirlerine muhâlefet etmekle haddi aşmışlardı. (Nesefî, c. 1, 96)  

(*) Mücahid gibi diğer bir kısım alimlere göre, bu cismanî değil, ruhanî, yani akılsız, hayvanî duygular taşıyan bir surete çevrilmişlerdir. Ayrıca Müfessir Ata’nın da dediği gibi bunlar şekil ve surat olarak değil, karakter, iştah ve doyumsuzluk açısından aç gözlü maymunlar gibi oldular. ’’ En doğrusunu Allah bilir’’ Aşağıdaki tefsir metinlerinde de geçtiği gibi bunlar beden ve suret olarak değil, ruh, akıl, huy ve karakterleriyle açgözlü maymunlar gibi oldular… Bkz: İbn Kesir, el-Alüsi, Tefsirul Beydavi, Ebu Suud Tefsiri, Zühretü-Tefasir, et-Tahrir vet-Tenvir, Tefsirü’l- Meraği ve Tefsirü’l-Menar… وقوله : ( كونوا قردة خاسئين ) قال ابن أبي حاتم : حدثنا أبي ، حدثنا أبو حذيفة ، حدثنا شبل ، عن ابن أبي نجيح ، عن مجاهد : ( فقلنا لهم كونوا قردة خاسئين ) قال : مسخت قلوبهم ، ولم يمسخوا قردة ، وإنما هو مثل ضربه الله ( كمثل الحمار يحمل أسفارا ) [ الجمعة :5 (تفسير ابن كثير ) وعن مجاهد أنه مسخت قلوبهم لا أبدانهم فلم يوفقوا لفهم الحق (تفسير (الألوسي - تفسير البيضاوي- تفسير أبي السعود - زهرة التفاسير - غرائب القرآن و رغائب الفرقان)) ويحتمل أن يكون بتصيير عقولهم كعقول القردة مع بقاء الهيكل الإنساني ..... وليس الآية صريحة في المسخ . ومعنى كونهم قردة أنهم لما لم يتلقوا الشريعة بفهم مقاصدها ومعانيها وأخذوا بصورة الألفاظ فقد أشبهوا العجماوات في وقوفها عند المحسوسات فلم يتميزوا عن العجماوات إلا بالشكل الإنساني وهذه القردة تشاركهم في هذا الشبه وهذا معنى قول مجاهد هو مسخ قلوب لا مسخ ذوات (التحرير والتنوير) (تحليل كلمة قِرَدَةً من سورة الأعراف آية 166 ) وقيل: بل جعل أخلاقهم وإن لم تكن صورتهم كصورتها)قال الأستاذ الإمام: والآية ليست نصا في رأى الجمهور ولم يبق إلا النقل، ولو صح ما كان في الآية عبرة ولا موعظة للعصاة، لأنهم يعلمون بالمشاهدة أن الله لا يمسخ كل عاص فيخرجه عن نوع الإنسان، إذ ليس ذلك من سنته في خلقه، وإنما العبرة الكبرى في العلم بأن من سنن الله في الذين خلوا من قبل - أن من يفسق عن أمره ويتنكّب الصراط الذي شرعه له ينزله عن مرتبة الإنسان ويلحقه بعجماوات الحيوان، وسنة الله واحدة، فهو يعامل القرون الحاضرة بمثل ما عامل به القرون الخالية ا ه (قال ابن كثير: والصحيح أن المسخ معنوي كما قال مجاهد لا صوري كما قال غيره (تفسير المراغي )  

[3] Cümle başındaki kasem lamına İşarettir.[4] Veya, «şereften uzak olunuz» demektir. Bunların kalpleri maymuna çevrilmişdi.  

52 Maymunlar taklitçidir. Taklitte, akıl, irade, sorgulama, neden ve niçin yoktur. Aklını kullanmayanlar da zaten günün birinde rezil olmaya mahkumdur. Burada anlatılmak istenen ahlakî durumdur. Krş. A’râf, 7/163, 165-166.  

(İsrail oğullarından Cumartesi gününe uymaları istenmişti. Fakat İsrail oğulları dinî ve ahlâkî yönden bozulunca bu yasağı açıkça işlemeye ve Cumartesi günü iş yapmaya başladılar. Cezanın ne olduğu konusunda görüş ayrılıkları vardır. Bazıları onların fiziksel olarak maymuna çevrildikleri görüşündedirler; bazıları ise onların o zamandan itibaren maymun gibi davranmaya başladıklarını söylerler. Fakat Kur’an’ın ifadesi, bunun fiziksel bir değişme olduğuna işaret eder.)  

Benzer mesajlar: Nisâ 4:47, 154; A‘râf 7:163; Nahl 16:124. İsrailoğulları, cumartesi günleri hiçbir işle ilgilenmeyip sadece ibadetle emrolunmuşlardı. Bölgedeki balıklar cumartesi günü (Allah’ın imtihanı olarak) açıktan açığa sürüler halinde kıyıya geliyorlardı. İsrailoğulları balıkların kıyıya akın akın gelmelerine imrenerek hırslarına mağlup olmuşlar, bu yasağı dinlemeyip cumartesi günlerinde de avlanmaya devam etmişlerdi. Böylece ilahi bir emre itibar etmeyip onu çiğnemişler, “Cumartesi Yasağı”nı ihlal etmişlerdi Buradaki mesajın, şeklen ve bedenen değil de manevi ve mecaz olarak bir dönüşüm olduğu kanaatindeyiz. Benzer mesajlar: Mâide 5:60; A‘râf 7:166.  

1 Bazı müfessirler, bu “birer aşağılık maymunlar olun!” ifâdesini “maymun gibi olun, maymun karakterli olun, maymundan beter olun” şekillerinde anlamışlarsa da müfessirlerin çoğunluğuna ve ibarenin zahirine göre bu, gerçek anlamında kullanılmıştır. Bk. (Maide: 60, A’raf: 163-166)  

[130] Onların Cumartesi yasağını ihlâl etme yöntemlerinden biri, A’râf 163’ün de desteklediği gibi şöyle gerçekleşiyordu: Kutsal tatil başlamadan en büyük geçim kaynakları olan ağlarını suya atıyorlar, yasak bitiminde ise çekiyorlar ve böylece hem yasağa sözde uymuş oluyorlar hem de işlerinden kalmamış oluyorlardı. [131] Lafzen: “Alçak maymunlar olun”. Alçaklık vasfının maymuna değil bu sözü hak edenlere olması daha münasiptir. Burada yapılan lânet makamında bir tazirdir ve bunun dilimizdeki en güzel karşılığı da budur. Allahu a’lem.  

[2] Benî İsrâîl cum'airtesi günleri umûr-u dünyâ ile uğraşmamağa me'mûr oldukları halde Dâvud 'aleyhisselâm zamânında deniz kenarında sâkin bir kavim cum'airtesi günleri balıkların kesretle sâhile gelmekde oldukları cihetle bunları kaçırmamak içün kenarda havuzlar kazdılar ve suyı oraya akıtdılar. Su ile berâber havuzlara gelen balıkları pazar güni toplarlardı ve bir takımları da cum'a güni ağ atarak pazar güni çekerlerdi. Bu sûretle hîle yaparak cum'airtesi gününün hürmetine tecâvüz iylediklerinden dolayı Cenâb-ı Hak onları maymun şekline sokdı. Maymun olarak üç gün yaşadıkdan sonra telef oldılar.  

[*] Eyle Yahudileri, Cumartesi yasağını sürekli çiğnedikleri için aşağılık maymunlar gibi olmuşlardı.  

(36) Cumartesi günü balık avlamaları yasaklandığı halde buna uymayan belde ahalisi. 7:163-166’ya bakınız.(37) Bir kısım yorumculara göre söz konusu ahali gerçekten maymuna çevrilmiş; diğerlerine göre de, insanlığa yakışır bir tarafları kalmadığı için, onların aşağılık durumları bu şekilde anlatılmıştır.  

79 The punishment for breach of the Sabbath under the Mosaic law was death. "Every one that defileth it (the Sabbath) shall surely be put to death: for whosoever doeth any work therein, that soul shall be cut off from among his people": (Exod, 31:14). There must have been a Jewish tradition about a whole fishing community in a seaside town, which persisted in breaking the Sabbath and were turned into apes: ( Cf. 7:163-166).