Bakara Sûresi 29. Ayet Meali

38. Ahd-i Atıyk, Tekvin, 1. 26 ve devamı, 2-3. Bu kitapta aynen Kur’ân'daki gibi Âdem Peygamber yaratılır, yalnız cennete değil de doğu tarafında Aden'de kurulan bir bahçede konaklar. Her şeyden yiyip içmesine izin verilir, yalnız hayrı, şerri bilmek ağacından yememesi emrolunur ve yediğin gün ölürsün denir. Tanrı, Hz. Âdem'e bütün hayvanların adlarını koydurur. Yalnız olduğunu görüp ona bir uyku verir, eğe kemiklerinin birini alıp ondan Havva'yı yaratır. İkisi de çırçıplaktır, fakat utanmayı bilmezler. Kur’an'daki Şeytan yerine Ahd-i Atıyk'te hayvanların en zekisi olan yılan geçer. Yılan, bu ağaçtan yerseniz gözleriniz açılır, hayrı şerri tanır, Tanrılar gibi olursunuz diyerek önce Havva'yı kandırır, ağacın meyvesinden yedirir, sonra Adem de yer. Çıplak olduklarını anlarlar, utanıp incir ağacının yaprağıyla edep yerlerini örterler. Tanrı, yılana, sen karnının üstünde sürüneceksin, insanoğlu, topuğuyla başını ezecek der. Kadına, sen de doğururken zahmet çekeceksin der. Adem'e de rızkını güçlükle kazan deyip her üçünü de bahçeden çıkarır. Ahd-i Atıyk'te meleklerin Adem'e secde etmesi yoktur. Ahd-i Atıyk'teki hikayelerin çoğu, halk rivayetlerine girmiştir.  

bk. Kur’ân-ı Kerim, 41/9-12.  

Bkz. 41/12, 65/12, 67/3, 71/15-16Kur’an’daki “yedi gök” ifadesiyle ilgili kesin bir şey söylemek doğru olmaz. Zira vahyin geliş amacı; insanlığın manevi düzeyini yükseltmek ve böylelikle onun tekâmül etmesini sağlamaktır. Bu tip konularda dile getirilenler ancak ihtimal düzeyinde kalabilecek birkaç teoridir.Başka bir perspektiften bakarak hitap muhatap ilişkisi çerçevesinde değerlendirildiğinde ayet daha kolay anlaşılacaktır. Zira muhatapların kültüründe yedi, aynı zamanda çok fazla anlamında da kullanılırdı. Ayette ifade edilen yedi yer, yedi gök gibi kullanımları da bu şekilde düşündüğümüzde Rabbimizin büyüklüğünü ifade etmek anlamında yani “sizin bildiğiniz bilmediğiniz, yerlerin ve göklerin Rabbi sadece Allah’tır.” demek istenilmektedir.Kur’an’da yedi yerde doğrudan ve iki yerde dolaylı olarak “yedi gök” ten söz edilmiş olup (Bakara, 2/29; İsra, 17/44; Müminun, 23/86; Fussilet,141/2; Talak, 65/12; Mülk, 67/3; Nuh, 71/15) sadece bir yerde “yedi yer” den (Talak 65/12) bahsedilmiştir.  

1- Gökyüzüne egemen oldu, onu düzenledi.  

(4)Yedi kat semâ için, bakınız; (Lem‘alar, 12. Lem‘a, 67; İşârâtü’l-İ‘câz, 239)  

(* ) Not: Buradaki (خلق fiili yaratmış değil, plan ve takdir etmiştir anlamındadır. Ayrıca ayette bulunan (ثم)’’sümme’’sadece atıf edatı olup sonra anlamında olmadığından ve (اسْتَوَى) ’’isteva’’fiili de geçmiş zaman kipi olduğundan, bunun anlamı, daha önce ‘’semaya yönelmiş olup onu 7 sema olarak düzenlemiş olandır.’’ şeklindedir, sonra semaya yöneldi değil. Çünkü sümme, hem Hüd -3, hem المعجم: اللغة العربية المعاصرة) adlı lügatlarda, hem de (تفسير الأمثل في كتاب الله المنزل) ‘’Tefsirül emsel fi kitabillahil münezzel’’ adlı tefsirde de belirtildiği gibi tertip ve tehiri zaman için değil, sadece ‘’ve’’ harfi gibi atıf edatı olup mutlak zaman ve tertibi beyan içindir. Hüd-3. ayet şöyledir: (وَأَنِ اسْتَغْفِرُواْ رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُواْ إِلَيْهِ “ Ve Rabbinizden bağışlanma dileyesiniz ve O’na tövbe edesiniz ki …’’ şeklindedir. İşte görüldüğü üzere burada sümme sadece atıf edatı olup sonra anlamında değildir. Yani her yerde (ثم (‘’sümme‘’sonra‘’ anlamında kullanılmaz. Bu nedenle meallerde ‘’sonra göğe yöneldi’’ şeklindeki çevriler isabetli ve doğru değildir. Çünkü bir atıf edatının birkaç anlamı varsa, bulunduğu yerin konumuyla uyumlu olan anlamı seçilir. İşte burada uygun olan tertip ve tehri zaman gözetilmeksizin sadece ‘’ve’’ gibi atıf edatı olduğunu anlamak gerekir. Ayrıca genellikle “sonra”anlamında kullanılan “sümme” edatı; “ve o zaman, bir de, yine, bunula beraber, dahası, hatta, ayrıca” gibi anlamlarda da kullanılır. Biz de bu anlamlardan atıf edatı olan (و) anlamında olanı uygun bulduk. Ayrıca bu konuda bkz.: (قا موس الكل عربي تركي) Aslında kronolojik sıralamayı belirten (ثم) değil, (بعد) kelimesidir. Detaylı bilgi için Fussilet-41/11. ayetin açıklamasına bakılabilir… Peki Kur’an da geçen yedi sema ne demek? EVREN: İçten dışa doğru yedi farklı manyetik mekân kuşaklarını temsil eder. Buna göre dünya gezegeninden, ya da herhangi bir gezegenden semaya (göğe, uzaya) baktığınız zaman uzay sonsuzluğuna doğru sizi ‘’yedi manyetik sarmakta, çevirmektedir. Bunlar; dünyadan evrene bakıldığından; 1-Güneş sistemi ile birlikte temsil ettiğimiz uzay mekânı (yani birinci sema, gök). Yaklaşık olarak 6. 5 trilyon km’dir. 2-Galaksimizin temsil ettiği uzay mekânı (ikinci sema, gök) Bunun kutru ise, 30-100 bin ışık yılıdır. 3-Galaksi grubumuzun temsil ettiği uzay mekânı (üçüncü sema, gök). Bu üçüncü sema galaksi gurubumuzun seması 2 milyon ışık yılı. 4-Galaksi gruplarının ortaklaşa temsil ettiği evrenin merkez radio manyetik mekânı. (dördüncü sema, gök) . Evrenin iç çekirdeği sayılan galaksiler guruplarının toplu mekânı dördüncü sema 100 milyon ışık yılı çapındadır. 5-Kuasarların temsil ettiği evren mekânı (beşinci sema) 1 milyon ışık yılı mesafede. 6- Kaçan yıldızların temsil ettiği genleşen evren mekânı (altıncı sema, gök). 20-100 milyar ışık yılı mesafededir. 7-Bunun dışındaki evrenin sınırsız sonsuzluklarını temsil eden evren mekânıdır (yedinci sema, gök). Bu semalardan birinden diğerine intikal hem hız yetersizliği yüzünden hem de manyetik gerilimleri aşaması yönünden imkânsızdır. Bu semalara intikal için ışık hızını aşmak, maddi hüviyeti terk etmek gerekir. ‘’Ama en doğrusunu yüce Allah bilir’’ Kaynak: (Kur’an’ı Kerimden Ayetler ve İlmi Gerçekler.’’Dr. Haluk NURBAKI) Yine 7 Gök tarifi şöyle de yapılabilir: 1) Büyük Magellan (Macellan) Nebula’sı. 2) Duman (Nebula) Halkası (Saka takım yıldızı), 3) Spiral Galaksi (Başak takım yıldızı), 4) Andromeda Nebula’sı, 5) Güneş Sstemi, 6) Samanyolu, 7) Herkül Yıldızlar Kümesi. İşte Astronomlar bu yedi grup yıldızı bu adlarla anarlar: Ayrıca Kur’an bu 7 Grup Yıldıza yedi sema demiş olabilir. Bkz: Delilleriyle İslam Akaidi. Prof. Dr. M. Bulut) هنا الخلق أي التقدير وليس بمعنى أيجاد الشيء لكن قصده أنه سيوجدها هكذا بعد خلق السماء وبنائها و(ثم) ليس بالضرورة أن تدل على الترتيب الزمني والدليل قوله في سورة يونس {فإلينا مرجعهم ثم الله شهيد على ما يفعلون} ومعلوم ان الله يشهد على ما يفعلون قبل أن يرجعوا إليه (مراحل خلق الكون بين العلم والقرآن) فإن التعبير بـ ثم يدل على الترتيب البياني في الذكر ولا يدل على الترتيب الواقعي، فإن الآيات قد تدل على غيره،(وهرة التفاسير) 4 (ثم) حرف عطف يدل على مطلق الجمع دون قصد الترتيب أو التراخي :- {وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ} المعجم: الغني.) والسماء ليس المراد منها فردا من أفراد السموات ، وإنما المراد منها الأجرام العلوية الشاملة لجميع السموات ، فصح أن يعود عليها ضمير جمع الإِناث في قوله : ( فَسَوَّاهُنَّ ) ، وكذلك علماء البيان يزيدون أن اللفظ إذا أريد منه جنس ما وضع له صار في معنى الجمع = وعبر بسواهن للإِشعار بأنه - سبحانه - خلقهن في استقامة ، واستقامة الخلق هي انتظامه على وجه لا خلل فيه ولا اضطراب (الوسيط لطنطاوي) فقد قيل : إن ) ثم ) هاهنا إنما هي لعطف الخبر على الخبر ، لا لعطف الفعل على الفعل ،(ابن كثير) وقال في النازعات : أأنتم أشد خلقا أم السماء بناها فوصف خلقها ، ثم قال : والأرض بعد ذلك دحاها . فكان السماء على هذا خلقت قبل الأرض ، وقال تعالى الحمد لله الذي خلق السماوات والأرض وهذا قول قتادة : إن السماء خلقت أولا ، حكاه عنه الطبري .( القرطبى) وأرجح القولين هو أن السماء خلقت قبل الأرض لأن لفظ { بعد ذلك } أظهر في إفادة التأخر من قوله : { ثم استوى إلى السماء } ولأن أنظار علماء الهيئة ترى أن الأرض كرة انفصلت عن الشمس كبقية الكواكب السيارة من النظام الشمسي . وظاهر سفر التكوين يقتضي أن خلق السماوات متقدم على الأرض . وأحسب أن سلوك القرآن في هذه الآيات أسلوب الإجمال في هذا الغرض لقطع الخصومة بين أصحاب النظريتين (التحرير والتنوير)  

[5] Bütün halkın idrak edemeyeceği bütün serair ve hafayayi bilir, ilmi bütün malûmata şamildir.  

17 Arapçada yaygın bir kullanım olarak “sonra” anlamına gelen “summe” edatının “ayrıca, dahası da, daha da gibi anlamları da” vardır. Bu ayette “ayrıca,” anlamı tercih edilmiştir.  

Göklerin “yedi kat” oluşuyla ilgili bkz. Bakara 2:29; İsrâ 17:44; Mü’minûn 23:86; Fussilet 41:12; Talâk 65:12; Mülk 67:3; Nûh 71:15. Bununla birlikte “yedi yol” (Mü’minûn 23:17) ve “yedi güçlü yapı” (Nebe’ 78:12) ifadeleri de bulunmaktadır. ,Bu ayet Fussilet 41:9-12. ayetlerle okunmalıdır.  

20 Semâ terimi, başka bir şey üzerine çadır gibi serilmiş herhangi bir şey için kullanılır. Bu nedenle, yer üzerinde kubbe gibi yükselen ve onun adeta çatısını oluşturan görülebilir göklere “semâ” adı verilir. Ve terimin Kur’an’daki asıl anlamı da budur. Daha geniş anlamda ise “kozmik sistem” çağrışımına sahiptir. “Yedi gök” ibaresine gelince, Arapça kullanımında -diğer Semitik dillerde de olduğu gibi- “yedi”nin çoğu kez “birkaç/birçok” kelimesiyle eşanlamlı olduğu unutulmamalıdır (bkz. Lisân’ul-‘Arab). Tıpkı, “yetmiş” veya “yediyüz”ün de, genellikle, “çok” yahut “pek çok” anlamına geldiği gibi (Tâcu’l-‘Arûs). “Her semâ, kendi altında bulunana nisbetle bir semâ’dır” (Râğıb) şeklindeki dilbilimsel tanım ile birlikte ele alındığında, “yedi gök” ifadesinin, kozmik sistemlerin çokluğunun bir işareti olduğu daha iyi anlaşılır. Bu cümlenin başındaki sümme’yi neden “ve” diye çevirdiğimin izahı için bkz. sure 7, not 43’ün ilk kısmı.  

[50] “Yedi gök” bilinen ve bilinmeyen birbirinden farklı tüm kozmik sistemleri kapsayan bir ifade. Yedi rakamı çeşitlilikten ve çok katmanlılıktan kinayedir (Krş: 15:44, not 34). Yedi gök “yer” ile birlikte anıldığında “bütün bir kâinat” anlamına gelir.  

Yeryüzünde mevcut her şeyden insanlar için bir faydalanma yönü vardır. Bu faydalanma şekli bazısında müsbet, bazısında menfi bir durumdadır. Hepsinin faydalı olması, her birinin, her şekilde ve herkes için faydalı olması demek olmaz. Bir kısmında zararlı olma durumu da vardır. Haram kılınan şeyler ile başkalarına ait kazanılmış şahsî mallar dışında dünyadaki her şey mübahtır. Buna Fıkıh ilminde ibahe-i asliyye denir ki, dayandığı başlıca naslardan biri bu âyet-i kerimedir. “Canlar, ırz ve namusun dışında, varlıkta aslolan, mübah olmadır. Özel bir haram delili bulunmadıkça, mübah ile amel olunur,” şeklindeki fıkıh kaidesi bu âyetten alınmıştır. Yalnız akıllara kalsaydı kimi hep mübah der, kimi hep haram der, kimi de şaşırır kalırdı. Nitekim vahiy aydınlığından uzak yerlerde böyle olmuş ve olmaktadır. Burada şuna dikkat etmek gerekir ki bu serbestlik, insanların tümüne eşit olarak yapılmış, insanlar insan için yaratılmamış ve birbirlerine mübah kılınmamıştır. Bunun için insanların canları, ırzları birbirlerine mübah değildir. Hatta bir insan kendi canını, ırzını bile dilediği gibi kullanmaya izinli değildir. İnsanlar, kendileri için değil Allah’a kulluk için yaratılmışlardır. Yedi gök: Müfessirlerin çoğuna göre dünyanın üstünde bütün yıldızların süslediği maddî âlemin hepsi bir gök olup, yedi semanın birincisidir. Ve bunun ötesinde bundan başka altı sema daha vardır. “Biz yere yakın semayı yıldızlarla süsledik.” [37,6] âyeti de bu mânada açıktır.  

[1] Ba'zıları bu iki âyet-i kerîme ile bütün insânlara, ba'zıları yalnız mü'minlere ve ba'zıları da Yahûd'a hitâb buyurılıyor dimişlerdir. Bütün insânlara hitâb oldığı kavli doğrı ve kuvvetlidir.  

[*] Dünya, iki günde yaratıldı; gıda ölçülerinin tamamlanması için süre dört güne çıkarıldı. Son iki günde de gökler yaratıldı (Bkz. Fussilet 41/9-12). Tabiata canlılık veren Güneş ışınları (duhâ) ortaya çıkıp gece ile gündüz oluşunca da yeryüzü bitkilerle donatıldı. (Naziât 79/27-33)Kur'ân'a göre gün, bize göre bin yıl (Secde 32/5), elli bin yıl (Meâric 70/4) olabileceği için buradaki gün, evre anlamındadır.  

(17) “Yedi” sözcüğünün kesin bir rakamı ifade edip etmediği konusunda ihtilâf edilmiştir. Çünkü yedi, yedi yüz gibi deyimler, çokluk ifade etmek üzere de kullanılmaktadır. Rakam olarak alınacak olursa, semâ’dan dünya semâsının kastedilmesi halinde atmosfer tabakaları, uzayın kastedilmesi halinde de gezegenlerden başlayan ve Güneş Sistemine, Samanyoluna, galaksi kümelerine ve daha ötelerine uzanan çeşitli tabakalar anlaşılabilir. Her ne olursa olsun, âyet, bizim hayal sınırlarımızı bile aşan bir yaratılış alanından söz etmekte, bunu Allah’ın herşeyi kuşatan ilmine bağlamakta, Onun sınırsız ilmi ve kudretiyle yarattığı nimetlerin odak noktasında da insanı göstererek, bizim üzerimizdeki İlâhî lütufların büyüklüğünü hatırlatmaktadır.