Bakara Sûresi 248. Ayet Meali

Tevrat'ta, "Tâbut-ı Sekiyne" diye birçok yerlerde geçer (Meselâ bakınız: 15 v. d.)  

Otoritelerin çoğuna göre, Tabut; içinde Tevrat levhaları ile beraber Hz. Musa ve Harun’dan kalan bazı tarihi eşyaların ve hatıraların saklı bulunduğu bir sandıktır. İsrailoğulları, gönderilen peygamberler/elçilere karşı saygısızca davrandıkları için Allah bir ceza olarak bu sandığı düşmanları olan Câlut’un eline geçirmiştir. Daha sonra Tâlût hükümdar olunca Allah, bir lütuf olarak Tabut’u asıl sahiplerine yeniden iade etmiştir.  

Rivayete göre söz konusu sandık Tevrat’ın içinde bulunduğu sandıktır. İsrailoğullarının isyanı üzerine bu sandık ellerinden çıkmıştı.  

 Rivayete göre «Tabut» sandıktır. Hz. Musa onu savaşlarda ordunun önünde bulundurur, bu sayede askerleri güç ve moral kazanırlardı. Zamanla yahudiler zayıflayınca Tabut’u Câlût ellerinden almıştı. Tâlût’un hükümdarlığına itiraz ettiler ve «eğer sahiden hükümdarsa delil getirsin» dediler. Onlara «onun hükümdar olduğuna hüccet Tabut’un geri gelmesidir» denildi ve Tabut geri geldi.  

1- Teskin edici, dinginlik ve huzur verici şey. Sandığın içinde olanlara kavuşmanın verdiği mutluluk. 2- Kanıt.  

(3)Tabut, içinde Tevrât levhalarının asıl nüshasından parçalar, yine Tevrât’tan yazılmış bir parça ve Hz. Mûsâ (as)’ın Asâ’sı, elbisesi, ayakkabısı ve Hârûn (as)’ın sarığı bulunan bir sandıktır. Hz. Mûsâ (as), savaştığı zaman onu ordunun önünde götürürdü. Böylece İsrâiloğullarının kalbi huzur bulur ve savaştan kaçmazlardı. Hz. Mûsâ (as)’dan sonra bir savaşta tabut İsrâiloğullarından alınmıştı. Daha sonra melekler, tabutu gökle yer arasında taşıyarak geldiler ve herkesin gözü önünde Tâlût’un önüne bıraktılar. (Nesefî, c. 1, 249)  

(*) Yani melekler onlara görünmeksizin tabutu taşıyan hayvanı sürerlerdi. Rivayete göre sandıktır. İçinde peygamberlerden kalan değerli eser ve kalıntılar bulunuyordu. Hz. Musa onu savunma savaşlarında sancak olarak ordunun önünde bulundurur. Bu sayede askerleri hem güç hem de moral kazanırlardı. Zamanla Yahudiler zayıflayınca Calüt ellerinden almıştı. Talut, onlara hükümdar olarak tayin olunca ona itiraz ettiler ve eğer sahiden hükümdar ise delil getirsin dediler. İşte daha önce ellerinden alınan bu sandığı yüce Allah Talut’un hükümdarlığana bir belge olarak melekler aracılığıyla tekrar geri gönderiyor. وقال ابن عطية : والصحيح أن التابوت كانت فيه أشياء فاضلة من بقايا الأنبياء وآثارهم ، فكانت النفوس تسكن إلى ذلك وتأنس به وتقوى. (تفسير القرطبي) فمعنى حمل الملائكة التابوت هو تسييرهم بإذن الله البقرتين السائرتين بالعجلة التي عليها التابوت إلى محلة بني إسرائيل ، من غير أن يسبق لهما إلف ‘الله اعلم ‘ (تفسير ابن كثير ) ‘الله اعلم ‘’ وقال عبد الرزاق عن الثوري عن بعض أشياخه : جاءت به الملائكة تسوقه على عجلة على بقرة وقيل : على بقرتين بالسير إلى تلك الجهة (التحرير والتنوير- ابن أبي حاتم –أبو السعود)  

[7] Tabut Tevrat'ın sandığı idi. Musa Aleyhisselâmın asası ile elvah parçaları: Musa ve Harun Aleyhisselâmın asası ile bâzı elvah-ı Tevrat; Tevrat ve alem, Musa Aleyhisselâmın asası ve nalını ile Harun Aleyhisselâmın asası, sarığı bir ölçek kudret helvası ilâahir gibi şeyler. Yahut hanedan maksut değildir.[8] Yahut iman ettiğiniz takdirde.[9] Haber verilen şeyin doğruluğuna ait olmak üzere büyük bir alâmet.  

158 Sandık/tabut bunun soyut ve somut yorumları vardır. Soyut yorumu, “gönül veya kalp huzuru” şeklinde yorumlanır. Somut yorumu ise “içinde Tevrat sayfalarının, Hz. Musa ve Hz. Harun’un asaları, üzerinde de melekler tarafından taşındığı izlenimi veren resimler olan sandık” olarak da yorumlanmıştır. Bazıları Hz. Musa’ya gelen on emrin korunduğu “ahit sandığı” olduğunu söyler. Savaş zamanları bu sandık onların maneviyatını artırırdı.  

[Tâbût], Hz. Musa’nın emanetlerinin bulunduğu sandıktır. Yüce Allah söz konusu toplumun yöneticilerine, Talut’un görevlendirilmesiyle ilgili delil olarak peygamberlerinin kendilerine o Tâbût’un gelmesini söylediğini ifade etmektedir. Burada sözü edilen [Tâbût], o dönemde bilinen ve itibar gören bir nesne olduğu için [et-tâbût] kelimesinin başında [eliflâm] takısı getirilmektedir. Anlaşılıyor ki [Tâbût]’un içinde o günkü muhatapları ikna edebilecek, konuyla ilgili anlaşmazlıkları bitirebilecek, hatta Talut’un görevlendirilmiş olduğuna dair bir bilgi mevcuttu. Eski kaynaklarımızdaki bilgilere göre ise bu sandığın içerisinde Tevrat’ın orijinal metinleri, Hz. Musa ile Hz. Harun’un şahsî eşyaları ve Hz. Musa’nın asası bulunuyordu (Taberî, [Câmi‘u’l-beyân], II, 606-617; Zemahşerî, [el-Keşşâf], I, 289).  

1 Sekîne: Sükûnet, vakar, sebat ve güven duygusu demektir. Hafifliğin ve telâşın zıddıdır. Kendisiyle insana güven duygusu gelen bir âyet veya bir alâmete de sekîne denilir. Meselâ bir ordu için sancak bir sekînedir. 2 Tabut: Sandık, demektir. Bu sandıkla ilgili rivâyetlerin tamamına yakını, İsrâiliyyat kaynaklı olduğu için güvenilmesi ve rivâyet edilmesi çok doğru değildir. Ancak İbnu Abbas’tan gelen bir rivâyete göre, içerisinde, “Tevrât’ın saklandığı bir sandık”, olduğu düşünülebilir.3 Bu âyette zikredilen, sekîne, Hz. Mûsa ve Hârûn ailelerinin geride bıraktıkları şeyler ve sandık; ne oldukları tam olarak bilinmeyen, Allah’ın o dönemde Tâlût’un hükümdarlığını ispat mahiyetinde gönderdiği birer mûcizedir. Konuyla ilgili rivâyet ve bilgilerin hemen hemen tümü, Yahûdî kaynaklıdır. Bu sebeple güvenilmesi, mümkün değildir. Ancak müfessirlerin olaya açıklık getireceğiz diye dipnotlarını ve izahlarını Tevrât olduğu iddiâ edilen kitaptaki ne olduğu belli olmayan rivâyetlerle doldurmaları ve Mevdudi gibi saygın birisinin de: “Kitab-ı Mukaddes, Tabut’un ayrıntıları konusunda Kur’an’dan farklıdır, fakat buna rağmen ondan çok şeyler öğrenmemiz mümkündür.” demesi, hayret vericidir. En doğrusunu Allah bilir.  

239 Lafzen, “ve Musa Ailesi’nin (âl) ve Harun Ailesi’nin geride bıraktıklarından kalanlar, meleklerce taşınan”. “Meleklerce taşınan” veya “meleklerin sağladığı” ifadeleri, bu iki peygamber tarafından bırakılan manevî mirasın ilahî kaynaklı tabiatına bir işarettir: “kalanlar” (bakıyye) ise, bu mirastaki “sürekli” ve “dayanıklı” olanı gösterir.240 Lafzen, “... size kalbin gelmesi olacaktır”. Geleneksel olarak tâbût kelimesinin -burada “kalp” olarak çevrilmiştir- çok süslü bir sandık veya çekmece olduğu söylenen Tevrat’taki On Emir Muhafaza Sandığı’nı (Ark of the Covenant) gösterdiği şeklinde yorumlanmıştır. Bu ikinci anlamı kabul eden müfessirlerin çoğunluğu tarafından yapılan açıklamalar çok çelişkilidir ve bu “sandık” çevresinde örülmüş bulunan Talmud efsanelerine dayanmaktadır. Ancak, en üst derecedeki birçok otorite, “tâbût”a, “kalp” veya “gönül” anlamı da yüklemektedirler: Beydâvî’nin bu ayet ile ilgili yorumunda teklif ettiği alternatiflerden birinde, Zemahşerî’nin (Keşşâf’ında değil de) Esâs’ında, İbnu’l-Esîr’in Nihâye’sinde, Râğıb’da ve Tâcu’l-‘Arûs’da (bu son dördünde tabeta maddesinde) böyle yorumlanmıştır: Bkz. ayrıca Lane I, 321 ve IV, 1394 (sekineh maddesi). Eğer tâbût’un yukarıda bu anlamda kullanıldığını kabul edersek, bu, İsrailoğulları’nın gelecekte kalplerini değiştireceklerine bir işaret olur (yukarıda 243. ayette genel terimlerle anlatılan değişiklik). Daha sonra tâbût’ta “iç huzuru”ndan bahsedilmesi karşısında, onun “kalp” olarak çevrilmesinin “sandık” olarak çevrilmesinden daha uygun olduğu anlaşılır.  

[457] Tabut’un ne olduğu konusu tartışmalıdır. Tabut konusunda biri mecazi diğeri lafzî olmak üzere iki tür yorum yapılmıştır: 1) Mecazi anlam: Tabut mecazen “kalp” veya “gönül” anlamında kullanılmıştır. Râğıb, “Tabut, kalbe-gönle bir atıftır, ‘gönül huzurundan’ maksat da ondaki ilimdir. Bu nedenle kalp “ilmin çantası, hikmetin evi ve tabutu olarak isimlendirilmiştir” açıklamasını yapar (Müfredât). Eski Ahid’de aynı kıssanın anlatıldığı yerde geçen şu satırlar bu yorumu destekler: “Saul (Tâlût) Samuil’in yanından gitmek için döndüğü gibi Allah ona başka bir kalp verdi” (I. Samuel, 10:9). 2) Lafzî anlam: Tabut, İsrailoğullarının nebilerinden kalan ‘kutsal emanetleri’ içinde sakladıkları ve uğur getirdiğine inandıkları “sandık”tır. Savaş zamanlarında yanlarında taşıdıkları bu sandığa düşmanları tarafından bir müddet el konulmuştur. Burada sandığın tekrar kendi ellerine geçeceği müjdelenmektedir ki, vakıa da öyle olmuştur. Bu sandığı ‘kutsiyyetine binaen krallar ve önderler taşırdı.  

[1] Tâbût, Âdem zamânından kalub peygamberden peygambere intikâl iderek Mûsâ alyeyhisselama kadar gelmiş bir sandık idi ki Cenâb-ı Mûsâ onun içine enbiyâ-yı sâlifenin ba'zı eşyâsıyla berâber Tevrat'ı koyar ve her nereye gitse berâber götürürdi. Sandık benî İsrâîl kâfilesinin önünde gider onun durması ile İsrâîlliler durur onun yürümesiyle yürürlerdi. Benî İsrâîl'de bu sandık fevkal'âde mukaddes sayılırdı. Mûsâ aleyhisselemın vefâtından bir müddet sonra Benî İsrâîl 'Amâlika tâifesinin tecâvüzüne uğrayarak yerlerinden çıkarılmış, evlâd ve 'ıyâlleri esîr idilmişdi. O sırada 'Amâlika sandığı da alub götürmüşlerdi. Benî İsrâîl harb itmek içün bir pâdişâh istedikleri zamân İşmûîl 'aleyhisselâm onlara Tâlût'ı melik olmak üzere haber virmişdi. Tâlût benî İsrâîl'in mu'teber bir 'âilesinden olmadığı gibi zengîn de değildi. Benî İsrâîl bunı kabûl itmek istemediler. Onun üzerine İşmûîl Tâlût'ın hükümdârlığına 'alâmet 'Amâlika'nın alub götürdiği sandığı size getirmesidir didi.  

[*] On emrin yazılı olduğu levhaların muhafaza edildiği sandık. (Abdurrahman KÜÇÜK, Ahid Sandığı, DİA)  

281 Ark of the Covenant: Tabut: a chest of acacia wood covered and lined with pure gold, about 5 ft. x 3ft x 3 ft. See Exod. 25:10-22. It was to contain the "testimony of Allah", or the Ten Commandments engraved on stone, with relics of Moses and Aaron. Its Gold lid was to be the "Mercy Seat." This was a sacred possession to Israel . It was lost to the enemy in the early part of Samuel's ministry: see n. 278 to 2:246. When it came back, it remained in a village for twenty years, and was apparently taken to the capital when kingship was instituted. It thus became a symbol of unity and authority. (R). 282 Security: sakinah = safety, tranquillity, peace. Later Jewish writings use the same word for a symbol of Allah's Glory in the Tabernacle or tent in which the Ark was kept, or in the Temple when it was built by Solomon. (Cf. 9:26 ). 283 Carried by angels : these words refer to the Tabut or Ark. (R).