Bakara Sûresi 236. Ayet Meali

51.Yani bu şekilde boşadığınız kadınlara belirli bir mehir vermeniz gerekmez.  

Âyette geçen “Farîza” terimi; nikâh akdinden önce evlenecek olan çiftler tarafından üzerinde anlaşmaya varılan mehri gösterir. İslam hukukunda mehir, erkeğin evlenirken kadına verdiği veya vermeyi taahhüt ettiği altın, para, mal veya menfaat taahhüdüdür. Mehir kadının mal varlığına dâhil olur ve kadın bu mehirle dilediği tasarrufta bulunabilir. Bu durumda erkeğin üzerine vacip olan mehir, kadına verilen değeri ifade eder ve kadın için sosyal bir garanti niteliği taşır.  

Müt’a, yararlandırmak ve yararlanılan şey demektir. Terim olarak ise mehir belirlenmeksizin kıyılan nikâhtan sonra, cinsel ilişki ve “halvet”te bulunmadan boşanan kadına, boşayan tarafından verilmesi gereken, giyim eşyası, mal, ya da bunların karşılığıdır. Müt’anın miktarını, bununla yükümlü kimsenin malî durumu belirler.  

Mehir, erkeğin kadına ödemesi gereken ekonomik bir güvencedir. Evlilik anlaşmasının gerekli olan bedelidir. Kadın, evlenmekle daha büyük bir risk alır. Çocuk sahibi olup da boşanmış kadınlar genelde boşanmış erkeklerden daha çok sıkıntı çeker. Kuran, kadının ayrılma veya boşanma durumunda belli bir süre geçimini sağlayabilecek bir imkana sahip olmasini ister. Böylece, kadınlar sokakta kalma korkusuyla kocalarının işkencesine katlanmazlar. Nikahtan önce iki taraf arasında tartışılarak karara bağlanan mehrin, başlık parası ile hiç bir ilgisi yoktur. Mehir, kadının hakkıdır.  

1- Evlilik sözleşmesinde erkeğin eşine verdiği bedel. 2- Nikah akdi yapmadığınız. Evlilik kararı almadığınız.  

(2)Kendilerine temâs edilmeden ve mehir ta‘yîn edilmeden boşanan kadınlara mahrûmiyetlerini telâfî edip, gönüllerini almak için bir hediye vermek, yani bir şekilde faydalandırmak vâcibdir. Fıkıhta beyân edildiği üzere, bunun en azı bir kat elbise veya bunların bedelidir. Bir kat elbise ise, bir baş örtüsü, bir entâri ve bir çarşaftan ibârettir. (Kurtubî, c. 2/3, 200)  

(*) Mehir boşama hakkı elinde bulunan koca bakımından bir “boşama engeli ve müeyyidesi”, kadın için de bir maddî teminattır, yeni bir evlilik yapıncaya veya maişet imkânı buluncaya kadar bir süre hayatını idame ettirme vasıtasıdır. Kadının mehri hak edebilmesi ve boşandığında iddetin gerekli olabilmesi için ya kocasıyla cinsel ilişkide bulunmaya bir engel bulunmayacak ölçüde ve şartlarda başbaşa kalmış (halvet olmuş) olmaları ya da fiilen cinsel ilişkide bulunmaları gerekir. Bu iki şart gerçekleşmeden boşama vuku bulmuş ise bakılır: Eğer daha önceden bir mehir üzerinde anlaşma yapılmamışsa kocanın malî bir yükümlülüğü yoktur. Ancak koca boşadığı eşinin gönlünü almak, onunla iyi duygular içinde ayrılmayı sağlamak için bütçesine uygun ikramlarda (müt‘a, metâ) bulunmalıdır. Boşama hediyesinin miktarı belirlenmemiş ancak iki ölçü konulmuştur: Kudret ve mâruf. Her koca malî gücüyle mütenasip ve toplumda cârî âdetlere ve uygulamalara göre kadına lâyık bir hediye vermelidir. :(Kur’an Yolu Tefsiri Cilt: 1 S: 375)  

[12] Yahut değmediğiniz veya mehrilerini takdir etmediğiniz müddette; veya değmemiş veya mehrilerini takdir etmemiş iseniz; veya meğer ki, mehri takdir etmiş olasınız; veya mehri takdir edinceye kadar.[13] Yahut mehr-i misil, mehr-i müsemma, nısf-ı mehir gibi el hakkı yoktur.[14] Bir entari, bir de baş örtüsü.[15] Hoşnutluk ile, şer'in, mürüvvetin güzel gördüğü veçhile.  

1 Evlilik, zifaf veya sahih halvetten önce kocanın isteğiyle sona ermişse, kadın mihrin yarısını alabilir. (Bakara: 237) Bu ayet hükmüne göre, kadının yarı mihir almasının şartları şunlardır: a) Mihir daha önceden tespit edilmiş olacak. b) Koca, karısını zifaftan önce boşamış olacak. c) Kadın mihir hakkından vazgeçmemiş bulunacak. Bu çeşit ayrılıkta kadına iddet gerekmez. Bu durumlarda evlilik yine zifaftan önce ve kocanın fiiliyle olur, fakat verilecek mihir miktarı belirlenmemiş olursa kadına “mut’a” denen bir “teselli hediyesi” vermek gerekir. (Bakara: 236) (Mut’a: Kocanın, mal, elbise veya yiyecek olarak boşanmış hanımına verdiği şeylere denir.) Nikâhlanan koca karısını zifaftan önce boşarsa veya boşanma zifaftan önce kadının isteğiyle olursa, kadına mihir verilmez.2 Muhsin: İyilik yapan, güzel hareket eden, her ne kadar Allah’ı görmese de Allah’ın kendisini gördüğünü hiç aklından çıkarmadan Allah’ın iyi dediği şeyleri yapan kişi demektir.  

224 Farîza terimi, nikah akdinden önce gelin ile damat tarafından üzerinde anlaşmaya varılan bedeli (çoğunlukla mehr olarak da adlandırılır) gösterir. Bu bedelin tutarı iki âkid tarafın ihtiyarına bırakıldığı halde (ki bu, bazan küçük bir hediyeden fazla birşey bile olmayabilir), onun yerine getirilmesi İslamî evlilik akdinin aslî unsurunu oluşturur. Bu kuralın istisnaları için bkz. 33:50 ve ilgili not 58.225 Lafzen, “iyilik yapanların” -yani Allah’ın iradesine uygun hareket etmeye kararlı olan herkesin.  

[441] Farîda, erkeğin kadına evlilik sözleşmesi sırasında vermek zorunda olduğu sosyal güvenceyi ifade eder. İslâm fıkhında “mehr” olarak adlandırılan bu uygulamanın “kişinin yapmak zorunda olduğu ilâhî emir” anlamına gelen farida şeklinde adlandırılmış olması anlamlıdır.  

[2] Bir kimse nikâh bedelinin mikdârını ta'yîn itmeden aldığı kadını, zifâfdan evvel 'inde'l îcâb boşar ve terk ider ise kendi kudretine göre kadına bir mikdâr para veyâ mal virerek onı müstefîd itmek îcâb ider. Nikâh bedeli mu'ayyen değildir diyerek öylece eli boş bırakmak câiz değildir.  

[1] Mehir, evlenen erkeğin, eşine vermek zorunda olduğu maldır. Miktarını eşler, karşılıklı anlaşma ile belirlerler. [2] Bakara 237'de kesinleşmiş mehrin yarısının verilmesi emredildiğine göre, "marufa uygun" yararlandırma, erkeğin imkânları dikkate alınarak belirlenen emsal mehrin yarısı olur.