Bakara Sûresi 226. Ayet Meali

Bkz. 2/232, 65/1-2  

Peygamberden sonra uydurulan hadis ve sünneti Kuran'a ortak koşanlar, erkeğin ağzından çıkan bir sözle kadının ebediyen boşanacağı gibi bir hükmü geçerli kılmışlar ve mezheplere göre değişen çelişkili "talak" (boşama) hükümleriyle, sayısız aileyi dağıtmışlardır. Ağzından kızgınlıkla veya kazara çıkan sözcükten pişman olup karısıyla tekrar evlenmenin yolunu arayanlar, kadılardan ve mollalardan para karşılığında fetvalar almak zorunda bırakılmıştır. Bak 2:229 ve 9:34-35.  

[3] Buna «ilâ'» derler.[4] Yemini bozarlarsa.  

146 Cahiliye dönemi yeminidir. Buna “îlâ” denir. Bir tür boşamadır. Ancak kadın bir başkasıyla evlenemez. İslamiyet’ten önce süresizdi. Kur’an ona dört ay bir süre getirdi.  

(Eşler arasındaki ilişkilerin her zaman için uyumlu olmadığı doğru ise de Allah, eziyet verici bir ilişkinin devam etmesine izin vermez. Bu nedenle Kur’an kadının haklarını savunarak eşlere, ayrılmaları için kanunen nikâhlı kaldıkları, fakat pratikte ayrı yaşayıp ilişkide bulunmadıkları dört ay gibi maksimum bir süre belirlemiştir. Bu tür bir ayrılığa İslâm hukukunda “ilâ” denir. Bu süre içinde karı koca ya barışmalı, ya da hoşlandıkları uygun kimselerle evlenebilmeleri için iyilikle ayrılmalıdırlar. Eski ve modern cahiliye döneminde olduğu gibi kadını bu şekilde süresiz bekletmek doğru değildir)  

[Îlâ,] Araplar arasında bilinen “evli bir erkeğin eşine yaklaşmamaya yemin etme geleneği”dir.  

1 İ’lâ: Yemin etmek anlamına gelir. Terim olarak ise; “ehil olan kocanın, nikâhlı karısıyla birlikte olmayacağına dâir, Allah adına yemin etmesi”, demektir. Peygamber (a.s)’ın “i’lâ” yaptığı bilinmektedir. (Buhari, Müslim) Hanefilere göre; bir koca, karısına: “Vallahi seninle temasta bulunmayacağım” derse, i’lâ yapmış olur. Şâyet dört ay içerisinde eşine dönerse, yeminini bozulduğu için keffaret verir ve nikâhları devam eder. Karısına bu süre içerisinde dönmezse eşler birbirlerinden boşanmış olurlar. Bu âyetle, cahiliyedeki bir-iki yıl olan i’lâ süresi, dört aya indirilmiştir.  

213 Yani, bu bekleme döneminde.  

[426] Cahiliyye Arapları, herhangi bir sebeple hanımlarına kızıp ona yaklaşmamaya yemin ederler, bu durum bir zamanla sınırlı olmadığından bazen yıllarca sürerdi. O kadın ne evli olan bir kadın gibi doğal ve insani ihtiyaçlarını giderebilir, ne de dul bir kadın gibi başka biriyle evlenebilirdi. Erkekler bu geleneği kadınlar üzerinde baskı kurmak için kullanıyorlar ve onları her açıdan mağdur ediyorlardı. İddetin illeti sadece hamileliğin anlaşılması değil, aynı zamanda kadının töhmetten korunmasıdır. [427] Zımnen: Bu süre sonunda kişi eşine dönmeme kararını değiştirmezse otomatik olarak eşinden ayrılmış olur. Ayrılma kararı erkeğin kadını bir hizmetçi, bir köle gibi kullandığı “belirsiz îlâ durumunu” daha fazla uzatmaktan elbette kadın için daha hayırlıdır.  

Cahiliye arap erkekleri, kadınları sıkıştırmak için yaklaşmamaya yemin eder ve süresiz olarak perişan vaziyette bırakırlardı. Buna îla denir. Kur’ân îlanın azamî süresini dört ay olarak sınırladı. Bu süre içinde birleşme kapılarını açtı: erkek keffâret vererek eşine dönebilir. Fakat dönmemeye kararlı ise, dört ay sonunda eşini serbest boşamak zorundadır.  

[4] Îlâ' lisân-ı şerî'atde zevcesine mukârenet itmemeğe idilen yemîne isim olmuşdur. İslâm'dan evvel îlâ'da zevcin dönmeğe hakkı kalmamakla berâber kadının da diğer birine varması mümkün olmaz ne kocalı ve ne kocasız bir halde kalırdı. Karılarını boşadıkdan sonra başka kocaya varmasını kıskananlar bu yemîni ider ve kadınları ızrâr iylerlerdi. Cenâb-ı Hak buna dört ay müddet ta'yîn buyurdı. Bu müddet zarfında zevcin (mücâma'atla) fi'ilen veyâhud sözümden döndüm diyerek kavlen rücû'a hakkı vardır. Eğer rücû' olmayarak müddet tamam olursa, Ebû Hanîfe'nin kavline göre son günün hitâmıyla berâber talâk kendiliğinden vâki' olur. Şâfi'î'nin kavline göre hitâm-ı müddetde zevce, talâkı ve yâhud rücû'ı taleb ider. Zevc bunlardan imtinâ' iderse hâkim talâkla hüküm iyler.  

[*] İlâ, bir erkeğin karısı ile cinsel ilişkiye girmemeye yemin etmesidir.  

(115) Yeminlerini bozup kefaret verirler ve tekrar eşlerine dönerler.