Bakara Sûresi 204. Ayet Meali

204.İbnu Cerir`in Suddi`den rivayet ettiğine göre bu ayeti kerime el-Ahnes bin Şerik hakkında indirilmiştir. O Resulullah (a.s.)`a gelerek ona karşı Müslüman olduğunu açıkladı. Onun Müslüman olması da Resulullah (a.s.)`ın hoşuna gitti. Bu kişi daha sonra çıktığında Müslümanlara ait bir ekin tarlasının ve develerin yanından geçti. Ekini yaktı, develeri de kesti. Bunun üzerine Yüce Allah bu âyeti kerimeyi indirdi.  

Bkz. 63/4  

1- İçinde sakladığı yalana.  

(*) Yukarıda biri yalnız dünyayı isteyen, diğeri de hem dünyanın hem de âhiretin iyiliklerini isteyen iki insan tipinden söz edilmişti. Bu âyetlerde yine iki tip insan başka açılardan tanıtılmaktadır. Bunlardan biri güzel sözlü fakat kötü niyetli, bozguncu ve yıkıcıdır; diğeri de “kendisini Allah’ın hoşnutluğuna adamış” olup –âyette zikredilmemekle birlikte– sözün gelişinden açıkça anlaşılmaktadır ki, ötekinin taşıdığı kötü niteliklerden arınmıştır. Razi’nin de belirttiği gibi Allah Teâlâ bir topluluğu, bazı kötü niteliklerini göstererek yerdiğinde, bundan o kişilerin zatını değil niteliklerini yerdiği anlamı çıkar. Şu halde kim bu kötü nitelikleri taşıyorsa yergiyi de hak ediyor demektir (V, 197-198). Böylece bu âyetler Hz. Peygamber dönemindeki belli bir veya birkaç münafık hakkında inmiş olsa bile münafıklık, riyakârlık, bozgunculuk, tahripçilik gibi kötü huy ve davranışlar konusunda bütün insanlar için bir uyarı ve caydırıcılık değeri taşımaktadır… Kaynak: (Kur’an Yolu Tefsiri Cilt: 1 Sayfa: 321-323) Âyetin son cümlesi olan (وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ) ve huve eleddu’l-hısâm üzerinde tartışılmıştır. Buradaki hısâm’ı İbn Abbas ve Katâde “tartışmacı” olarak anlamışlardır. Buna “düşmanlık, gizli düşmanlık, yalancılık” anlamı verenler de olmuştur (Taberî). Tercihimiz hem tipik münafık tavrına hem de âyetin bağlamına daha uygundur. Zımnen: Yalanların en tehlikelisi Allah’ı şahit tutarak söylenendir. (M. İslamoğlu Meali 204. Ayet Açıklaması)  

[5] Meselâ Allah bilir ki ben doğru söylüyorum der. Yahut iman ettiğine yemin eder.[6] Yahut çekişmesi pek yamandır.[5] Bitip tükenmez bir surette, tükenmesinden korkulmaz bir surette, istihkakları olmadığı halde bol bol.[6] Âdem ile Îdris Aleyhisselâm arasında hak bir dindeydi, yahut bâtıl bir dindeydi, yahut hepsi akl-ı şeri'atı tutmuşlardı.  

187 Lafzen, “insanlar arasında kimisi (veya “öylesi”) vardır ki”. Bazı müfessirlerin yaptığı gibi, bu ayetin belli bir kişiye -Hz. Peygamber’in bir çağdaşına- atıfta bulunduğunu farzetmek için geçerli bir sebep olmadığından, en güvenilir otoriteler yukarıdaki pasajın genel bir anlam taşıdığı görüşünü benimsemişlerdir (karş. Râzî). Sözün gelişinden de açıkça anlaşılacağı gibi, bu ifade, 2:200-201’de, çatışan iki davranış tarzına yapılan atfın daha ayrıntılı bir açıklamasıdır: Tek kaygısı bu dünya hayatı olan kişinin tavrı ile öteki dünyayı da düşünen, hatta onu mevcut hayatından daha fazla düşünen kişinin tavrı arasındaki farklılığın açıklaması.188 Lafzen, “bir çatışmadaki tarafların en yamanı”. Zeccâc’a göre (Râzî’nin nakliyle) burada, bir tartışmada daima en parlak ve çoğu zaman yanıltıcı delillerle karşısındakini alt edebilen kişiye işaret edilmektedir. Açıktır ki bu pasaj, insan toplumunun ve insanın yeryüzündeki konumunun ıslahı konusunda dikkate ve hatta takdire şayan görüşlere sahip olan, ama aynı zamanda “batınî/gizemli” (esoteric) mülahazalar olarak gördükleri -ölümden sonraki hayata inanmak gibi- düşünce ve inançlar aracılığıyla doğruya ulaşmayı reddeden ve tamamen bu dünya meşgalesine kapılmalarını görünürde sağlam delillerle ve kendi ahlakî hedeflerinin değerini vurgulayarak (“kalbindekilere Allah’ı şahit tutarak”) haklı çıkarmaya çalışan insanlara işaret etmektedir. Ayrıca, yukarıdaki pasajda tanımlanan zihniyet ile 2:8-12’de ele alınan tavır arasında kaçınılmaz yakınlık vardır.  

[399] Âyetin son cümlesi olan ve huve eleddu’l-hısâm üzerinde tartışılmıştır. Buradaki hısâm’ı İbn Abbas ve Katâde “tartışmacı” olarak anlamışlardır. Buna “düşmanlık, gizli düşmanlık, yalancılık” anlamı verenler de olmuştur (Taberî). Tercihimiz hem tipik münafık tavrına, hem de âyetin bağlamına daha uygundur. [400] Zımnen: Yalanların en tehlikelisi Allah’ı şahit tutarak söylenendir.  

[2] Bu âyet-i kerîme münâfıklardan "Ahnes bin Şerîf es-Sakafî" hakkında nâzil olmuşdur. Benî Zühre ruesâsından olan merkûm güzel yüzli ve tatlı sözli bir adam olub huzûr-u risâlete gelir ve izhâr-ı İslâm iderdi. Yalan yere yemîn idüb kendi fikrince Rasûl 'aleyhisselâmı kandırmağa çalışırdı.  

227 The two contrasted types of men mentioned in 2:200 and 201 are here further particularised: the glib hypocrite who appears worldly-wise but plans harm, contrasted with the sincere believer who is prepared to suffer martyrdom for his faith. The Commentators give names of people who exemplified these types. The mischief-maker has a smooth tongue and indulges in plausible talk with many oaths. He appears to be worldly-wise, and though you may despise him for his worldliness, you may not realise his frauds. Behind your back he is an implacable enemy. He stirs up quarrels, and causes all sorts of mischief to you or your friends. He can never win Allah's love, and we are warned against his tricks.