bk. Kur’ân-ı Kerim, 32/1-2.  

2.Kendilerine vahiyle bildirilen gerçeklere, gözleriyle göremeseler de inanırlar.  

[8] Takvâ kelimesinin geniş açıklaması için bk. KUR’ÂN TEFSÎRİ, I, 237-255; XIII, 16-17; XVI, 378-380.  

Bkz. 3/103, 5/16, 6/155, 10/57, 14/1Bu ayetten anlaşıldığına göre; Kur’an’dan istifade etmenin birinci şartı, “Muttaki” olmaktır. Yani Allah’a karşı gelmekten sakındığımız ve ona karşı sorumluluk bilinciyle yaşadığımız takdirde, Kur’an bizim için bir hidayet kaynağı olacaktır. Allah inancını ve sevgisini yüreğine sindiremeyen ve bu inancın gereklerini yerine getiremeyenlerinse onun kitabını hakkıyla algılaması söz konusu olamaz.“Muttakî”nin, “Allah’tan korkan ya da sakınan” şeklindeki alışılagelen tercümesi, bu kelimenin ifade etmek istediği manayı yeterli biçimde yansıtmaz. “İtteka” kelimesi: kişinin Allah’a karşı sorumluluk bilinciyle ve şuuruyla kendi varlığını biçimlendirme arzusunu ve O’nun direktiflerine uygun yaşama isteğini yansıtır. “Allah’tan korkmak” ifadesi: insanı baskı altına alarak onun Allah’a olan güvenini ahlaki değerinden ve anlamından yoksun bırakabilir. İnsan, korktuğu şeyden uzak durmak ister. Buna karşın insan, Allah’tan korkmak yerine ona karşı saygısızlık yapmaktan sakınmayı, onu sevmeyi ve ona karşı sorumluluk bilinciyle kendi varlığını biçimlendirmeyi düşünürse bu takdirde Allah’a daha yakın olur ki olması gereken de budur.   

1. Takva, korunmak, önlemek, saklamak demektir. Vahye içtenlikle uyarak, kötü, zararlı şeylere ve tehlikeye karşı korunmak, sakınmak ve kendisini güvene almak konusunda titizlik göstermek; zararlı şey ile korunacak şey arasına bir engel koymak" demektir. Takva, korku anlamına da gelmektedir; ancak bu Allah'ın sevmesinden yoksun kalmak, Allah'ı incitmekten endişe etme anlamında sevgiyi yitirme korkusudur. Takva sahibi olanlara muttakî denir. 2. Doğru yolu göstericidir. Hidayet, güzel, yumuşak bir şekilde yol göstermek; işaret etmek şeklinde yol göstermek, gerçeğe ve doğruya ulaşmak demektir. Örnek: 22:4; 76:3; 37:118. “Kendilerini doğru yola çıkardık.” 2:16;3:20: Eğer İslam'a girerlerse hidâyete ermiş olurlar.  

(2)“Kur’ân, şek ve şübhelere mahal değildir (yer vermez). Sizin şübheleriniz, ancak kalblerinizin hastalığından ve mizâcınızın sekāmetinden (bozukluğundan) ileri geliyor. Evet, gözleri hasta olanlar, güneşin ziyâsını inkâr ederler; ağızları acı olanlar, tatlı suya acıdır derler.” (İşârâtü’l-İ‘câz, 178)  

(*) Not: Geleneksel rivayet ve inanışa göre Kur’an’ı Kerim Hz. Ebu Bekir döneminde derlenmiş ve kitap hâline getirilmiştir. Oysa bunu aktaran rivayet tamamen yanlış ve uydurmadır. Zira söz konusu geleneksel rivayet ve inanış, hem ilk dönemden başlayarak vahyin son bulmasına kadar inen ayetlerle Kur’an’ın hep kendisinden ‘’kitap’’ diye söz etmesiyle hem de Kur’an’ın Hz. peygamber döneminde kitap hailinde derlendiğine dair Arapça metinleri aşağıya alınan Buhari, Müslim, Ebu Davud ve El Beyhakî’nin rivayetleriyle çürütülmektedir. İşte söz konusu geleneksel uydurma rivayeti geçersiz kılan rivayetler şöyledir: 1- Ensar’dan dört kişi, Resûlullah döneminde, Kur’an’ın tamamını kitap halinde derlemişlerdi: Bunlar: Muaz bin Cebel, Ubey bin Ka’b, Zeyd bin Sabit ve Ebu Zeyd’dir. Bkz: (Buhari ve Müslim) 2-İbn Ebu Davud, Muhammed bin Ka’b el-Kurazi’den rivayetle sağlam bir senedle rivayet etmiştir: O şöyle demiştir: Kur’an, Resulullah zamanında Ensar’dan beş kişi tarafından bir kitapta derlenmiştir: Bunlar: Muaz bin Cebel, Ubade bin Sabit, Ubeyy bin Ka’b, Ebu’d-Derdâ’ ve Ebu Eyüp el-Ensari’dir. 3- El-Beyhaki ve İbn Ebî Dâvûd, Şa’bi’den rivayetle şöyle demiştir: Kur’an, Resulullah döneminde altı kişi tarafından bir kitapta derlenmiştir: Bunlar: Ubeyy, Zeyd, Muaz, Ebu’d-Derda’, Sa’id bin Ubeyd ve Ebu Zeyd’dir. İşte görüldüğü gibi her 3 rivayete göre de Resulullah döneminde Kur’an’ın tamamı derlenmiş ve bir kitap hâline getirilmiştir. Zaten birçok ayette Kur’an’ın kendisinden hep (الكتاب)’’kitap’’diye söz etmesi de bunu teyid etmektedir. Peki, ‘’kitap’’ne demektir? (الكتاب صحف جمعت بين دفتين - لغة واصطلاحاً : المصدر : "معنى كتاب". قاموس المعاني) Kitabın tanımı: ‘’Kitap, bir kenarından birleştirilerek dışına kapak takılmış, yani ciltlenmiş kâğıt, parşömen, vb. malzemeden üretilmiş üzeri baskılı sayfaların bir araya gelmesiyle oluşan okumalıktır.’’ Demek ki Hz. Peygambere ilk inen ayetlerden başlayarak vahyin son bulmasına kadar bütün ayetler kitap halinde yazıya dökülüyordu. Yani ‘’Kur’an ayetleri değişik nesneler üzerinde parça parça dağınık bir şekilde yazıldığı ve Hz. Ebu Bekir döneminde bir araya getirilip kitap haline getirildiği’’ şeklindeki geleneksel inanış ve rivayet yanlış ve uydurma olup hem Kur’an’ın birçok ayetleriyle çelişmektedir hem de Buhari, Müslim, Ebu Davud ve el -Beyhak’ının rivayetleriyle geçersiz kılınmaktadır. İşte ilk günden beri inen bütün ayetler Tûr sûresi- 2-3. ayetlerde de belirtildiği gibi (والطور وكتاب مسطور في رق منشور) İşte, ’’Tûr’a (Musa’nın vahiy aldığı kutsal Sina dağına), yayılmış ince deri sayfalara düzenle yazılmış kitaba (Kur’an’a)...kasem ederim’’ şeklindeki ayetlerden ilk günden beri Kur’an’ın, inceltilmiş deri sayfalarında kitap halinde bir düzen içinde yazıldığını öğreniyoruz. Yine Beyyine-2. ayette: (رسول من الله يتلو صحفا مطهرة)‘’Bu (delil); tertemiz sayfaları (sayfalarda yazılmakta bulunan Kur’an’ı) okuyan, Allah tarafından gönderilen bir elçidir.’’ şeklindeki ayetten de anlaşılıyor ki, Kur’an hep kitap halinde sayfalarda yazılıyordu ve Hz. Peygamber de o sayfalardan Kur’an’ı okuyordu. Bu ayet aynı zamanda Hz. Peygamberin okuma yazma bilmediğini söyleyen geleneksel rivayetlerin de uydurma ve yanlış olduğunu ayrıca göstermektedir. Çünkü Resulullah sayfalardan okuyorsa, demek ki geleneksel inanışın aksine Allah Resulu okuma yazma biliyordu, zira bazı ayetlerde geçen (الامي) ’’ûmmi’’ ifadesinin anlamı, okuma yazma bilmeyen demek değildir. Kur’an’daki ‘’ümmi’’ kelimesiyle önceki ilahi kitaplarla (Tevrat, İncil vs.) ilgilenmeyen ve bu kitapları okumayan, bunlardan aktarma yapmayan kimse ifade ediliyor. Detaylı bilgi için (الامي) ifadesinin geçtiği ayetlerin açıklamalarına bkz: İşte burada da görüldüğü gibi ilk günden beri Allah Resulü sayfalar/kitap hâlinde yazılan Kur’an’ı okuyordu. Demek ki Kur’an, vahyin ilk gününden başlayarak vahyin bitimine kadar hep sayfalarda/kitap halinde yazılıyordu ve vahyin son bulmasıyla Kur’an’ın bir kitapta derlenip yazılması da tamamlanmıştır. Yani Allah Resulü vefat etmeden önce Kur’an’ın tümü bir kitap halinde yazıya dökülmüştü. Bu nedenle Kur’an, Hz. Ebu Bekir döneminde bir kitap hâline getirildiğini söyleyen rivayetler ve geleneksel inanış yanlış ve uydurma olup Kur’an’ın ilgili ayetleriyle de çelişmektedir… Ama Hz. Ebu Bekir döneminde istinsah olayı, yani Hz. Peygamber döneminden kalan nüshanın ikiye çıkarılması söz konusu olabilir. Yine kitaptan maksat vahyin indiği ilk gününden bu ayetin indiği güne kadar inmiş ve kitap hâlinde yazıya dökülmüş olan Kur’an’a da denir. Çünkü yazıya dökülmüş olana da kitap denir. Bkz:) (التحرير والتنوير Ayrıca 2. ayette geçen (هدي للمتقين) şeklindeki cümlenin tefsiri ise şöyledir: Gerçi Kur’an insanların tümünün hidayet vesilesidir “insanlar için bir hidayettir.” Ama Kur’an’ın hidayetinden sadece ilahi söz karşısında ilgisiz kalmayanlar ve onu kabullenenler istifade edebilir. Bu nedenle burada bu şekildeki ifade kullanılmıştır. İşte bu kimseler Kur’an’ın delillerini ve burhanlarını işittikleri zaman Allah’a iman ediyor, namaz kılıyor ve sonraki ayetlerde işaret edilen hidayetin en yüce aşamasına nail olabiliyorlar. Bu nedenle ayette: “İşte onlar, Rablerinden gelen bir hidayet üzeredirler ve yoksullara infak ediyorlar ki kurtuluşa erenler de ancak onlardır.” O hâlde yolun başlangıcında hakkı kabul etmek için Kur’an’ı hidayeti kabule ortam sağlayan ve kendisinden iman ve salih amel hasıl olan genel bir takva gereklidir. İman ve salih amelin neticesi de Allah’ın felah ve kurtuluş diye tabir ettiği o yüce hedefe ulaşmaktır. Kur’an’ın diğer ayetlerinde de hep insanların geneline ikaz edilmektedir. Örneğin: “İnsanlar için uyarıcı” [Müddessir-36], “âlemler için uyarıcı” (Furkan-1] ayetleriyle karşılaşıyoruz. (Bakara Suresi’nin Tefsiri (1-9)-hajij) İşte Hz. Peygamber döneminde Kur’an’ın bir kitap hâlinde derlendiğine dair Buhari, Müslim ve diğerlerinin ilgili rivayetleri aşağıya alınmıştır. Yani Kur’an, Hz. peygamber döneminde, onun talimatı ve gözetimi altında bir kitap halinde yazılıp kayıt altına alınmıştır. وروى البخاري (3810) ومسلم (2465) عن أنس رضي الله عنه قال : " جَمَعَ الْقُرْآنَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَةٌ كُلُّهُمْ مِنْ الْأَنْصَارِ : مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ وَأُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَأَبُو زَيْد أخرج ابن أبي داود بسند حسنٍ ، عن محمد بن كعب القرظي ، قال : (جَمع القرآن على عهد رسول الله ـ صلى الله عليه وآله ـ خمسة من الأنصار : معاذ بن جبل ، وعبادة بن ثابت ، وأُبيّ بن كعب ، وأبو الدرداء ، وأبو أيوب الأنصاري) وأخرج البيهقي وابن أبي داود ، عن الشعبي ، قال : (جَمع القرآن في عهد النبي ـ ص ـ ستة : أُبيّ ، وزيد ، ومعاذ ، وأبو الدرداء ، وسعيد بن عبيد ، وأبو زيد) والهداية إن أخذت بمعنى الدلالة مطلقا فعامة أو بمعنى الدلالة الموصولة فخاصة وحينئذ يكون للمؤمنين قيد الأمرين (تفسير الألوسي) وهدى أي لنفوسكم من الضلالة ورحمة للمؤمنين أي لمن آمن به، بالنجاة من العذاب والارتقاء إلى درجات النعيم. (تفسير القاسمي)وإجمال ذلك - إن موعظة القرآن وشفاءه لما في الصدور من أمراض الكفر والنفاق وجميع الرذائل وهداه إلى الحق والفضائل موجّهات إلى أمة الدعوة وهم جميع الناس، والمؤمنون قد اختصّوا بما تثمره هذه الصفات الثلاث من الرحمة لأنهم هم الذين ينتفعون بها ( تفسير المراغي)  

[3] Bürhanın parlaklığı, delâletinin aşikâr olması Allah tarafından nâzil olduğunda şüphe bırakmaz.[4] Mütteki Allah'tan, günahlardan sakınan kimsedir.  

2 “Lâ reybe fihi”: Olacağı veya olması kesin olan işler için söylenen bir ifadedir. Bu anlamda kesin gerçeği ifade etmektedir. Semantik olarak da bu anlam doğrudur. Çünkü Arapçada kesin olmayan veya kesinliğin dışındaki şeyler için genellikle şüphe kelimesi kullanılır. İslam düşüncesinde şüphenin dereceleri vardır. Şüphe, şek ve reyb gibi. Şüphe, Arapçada ş-b-h (şebihe) kökünden gelir. Bu kökün anlamı “benzemek” demektir. Arapçada bir şey hakkındaki ihtimal ikiden fazlaysa “şüphe” kelimesi kullanılır. Eğer ihtimal iki ise o zaman “şekk” kelimesi kullanılır. Çünkü şek “bir şeyin ikiye yarılması”dır. Yani iki ihtimali ihtiva eder. Hatta Kur’an’da Allah hakkında tartışmaya girenler için “Efillahi şekkun” (Allah hakkında şekkiniz mi var?) (İbrâhim, 14/10) denmektedir. Şüphe yerine şekk kullanılmaktadır. Çünkü Allah hakkında insan şüphe değil, şekk eder. Ya vardır ya yoktur gibi ontolojik anlamda bir ikilemde kalır. Reyb ise, şekk ve şüpheyle birlikte bunların dışında kalan her türlü kuşku, tereddüt, zan, endişe, tezat, çelişki, tutarsızlık vb. ne varsa hepsini içerir. Bunun olumsuz hali olan “Lâ reyb” ise “yakîn” anlamındadır. Bu da kesin gerçeğin ifadesidir. Kur’an bu tanımlamayı kendisi için de yapar (Hâkka, 69/38-52). Bu sebeple burada Kur’an için “Kesin gerçeğin tâ kendisidir” diye tercüme ettik. Geniş bilgi için bkz. “Kur’an’ı Anlamak” isimli kitabımızın ilgili bölümü. 3 Takva kelimesi Arapçada “vikâye” kökünden gelir. Kelime olarak, “sakınma, korunma” demektir. Takva sıfatını üzerinde taşıyanlara “muttaki” denir. Genellikle “Allah’tan korkanlar” diye tercüme etmişlerdir ama bu anlam semantik analizlere pek uymaz. Çünkü sakınan kişi bir gaye için sakınıyordur. Bu gaye kişiyi böyle bir fiile yöneltmiştir. Kişinin bu fiili onda bir sorumluluk bilinci oluşturur. Dolayısıyla bu kelimeyi Kur’an’da Allah’a izafe edildiğinde “Allah’a karşı sorumluluk bilinci”, veya sadece “sorumluluk bilinci” olarak tercüme etmek daha yerinde ve semantik analize daha uygun olur. Şurası unutulmamalıdır ki, insan Allah bilincine tam olarak vâkıf olmadığı zaman, ahlaki anlamda doğru ve yanlış arasında gerçek bir ayrım yapamaz. Nitekim kişinin kendini koruması için Allah bilincine ve O’na karşı sorumluluk bilincine sahip olması gerekir. Takva kavramının “Allah’a karşı sorumluluk bilinci” şeklinde çevirisinde bu kelimenin “Meâl-Tefsir”inde semantik anlamını yakalamış olan M. Esed’le hemfikiriz.  

Kök itibariyle [v-k-y] kökünden gelen ve “geçişli” fiil olarak “korumak” anlamına gelen [vekâ] kelimesi, [ittekâ] şeklinde beş harfli kalıpta “geçişsiz” fiil olarak “korunmak”, “sorumluluğunu bilmek”, “sorumlu davranmak”, “hassas ve bilinçli olmak” demektir. Buradan hareketle [et-takvâ/takvâ] kelimesi de “korunmak”, “sorumlu davranmak”, “duyarlı olmak” gibi anlamlar içermektedir. “Korunmak” anlamındaki [takvâ] kelimesi, “kötülüklerden korunabilme özelliği”dir. Kelimenin bütün bu anlam alanını içine alacak şekilde düşünürsek [takvâ]yı “duyarlı olmak”, [muttakî]yi de “duyarlı kişi” olarak tercüme edebiliriz. Şems 91:8’de de ifade edildiği gibi, [takvâ] bir taraftan [fücûr] denen kötülüklere karşı insanın korunabilmesini ifade etmekte, diğer taraftan iyilik yapabilmenin insandaki potansiyelini harekete geçirmeye işaret etmektedir.  

1 Rayb: Şüphe, kuşku, zan, töhmet ve çelişki demektir. Âyetin bu bölümü: “Bu, çelişkisiz tek kitaptır.” şeklinde de tercüme edilebilir.2 Yeryüzünde “kitap” denilince ancak bu kitap yani “Kur’an-ı Kerim” anlaşılır. Bu sebeple Peygamberimizin hadislerinin toplandığı kitaplara bile “kitap” denilmez, “sünnet” denilir. Müslümanlara göre kitap: “Peygamberimiz Muhammed (a.s)’a Allah tarafından, Cebrail vasıtasıyla, vahiy yoluyla indirilen ve bize tevatüren ulaşan, Allah kelamıdır.”3 Aslında bu kitap, bütün insanlık için hidâyet kaynağı olarak indirilmiştir. Fakat hidâyetten istifadenin ilk şartı, Allah’tan hakkıyla sakınmayı istemektir.4 Bu âyet; (فِيهِ)’deki (ه) zamirinin mercii (اَلْكِتَابُ) olarak düşünülürse, “Allah’a karşı hata etmekten sakınanlara dosdoğru yolu göstermek üzere (indirilen) bu kitapta hiçbir şüphe yoktur.” şeklinde de tercüme edilebilir. Yukarıdaki meal, (فِيهِ) cümle başlangıcı düşünülerek yapılmıştır.  

2 Muttakî’nin “Allah’tan korkan” şeklindeki alışılagelen çevirisi, bu ibarenin olumlu içeriğini yeterli biçimde yansıtmaz -yani, O’nun her zaman ve her yerde hazır olduğunun farkında olmayı ve kişinin bu farkında oluşun ışığı altında kendi varlığını biçimlendirme arzusunu... Öte yandan, bazı çevirmenlerce benimsenen “kötülükten sakınan” veya “sorumluluğu konusunda dikkatli olan” şeklindeki çeviri ise, İlahî sorumluluk bilinci kavramının sadece belirli bir yönünü yansıtır.  

[12] “Kuşku”nun (rayb) niteliği konusunda iki ihtimal var: 1) Kur’an’ın işleviyle ilgilidir ve “Muttakiler için hidayet olduğunda şüphe yok” anlamına gelir. 2) Kur’an’ın mahiyetiyle ilgilidir ve bu sûrenin 23. âyetindeki meydan okuma buna bir karşılıktır. Bizce kuşku vahyin kaynağına yöneliktir. Bu ise yalnız vahyin muhatabı olan Allah Rasûlü’ne değil, aynı zamanda vahyin sahibi olan Allah’a da bir iftiradır (Rayb için bkz: 9:110, not 140. Şekk ile farkı için bkz: 34:54, not 70). [13] Takvâ tek bir sözcükle karşılanamayacak merkezi bir kavramdır (İlk geçtiği 91:8’in 8 nolu notuna bkz). Japon âlim T. İzutsu’nun takvânın anlamına dair yaptığı semantik kazı, kendisini “sorumluluk” kavramına ulaştırmıştı. Bu isabetli yorum, daha sonraki çalışmalarda benimsendi. Biz takvâyı, Allah’a izafetle kullanıldığında “Allah’a karşı sorumluluk bilinci” ile, yalın olarak kullanıldığında “sorumluluk bilinci” ile karşıladık. Bazen de orijinal hâliyle bıraktık. Bunu sadece cümlenin akışı ve dil estetiği açısından değil, kavramın bağlama göre değişen vurguları sebebiyle tercih ettik. Aslında takvâ ilâhî fıtratın bilinçteki tezahürüdür. Kişi kendine emanet edilen fıtratını ne kadar korursa takvâya da o kadar yakın olur. Bu yüzdendir ki takvâ adında somutlaşan sorumluluk bilinci, emanet ve borçluluk bilincini içerir. Kişide emanet üzerine titreme hissi bir seviyeyi aşınca, bu emanetin sahibine borçluluk duygusunu tetikler. Bu da doğrudan alacaklının kimliğini meraka yöneltir. Nihayet merak arayışa arayış da bir seviyeyi aşınca hidayete götürür. “Muttakiler için hidayettir”in açıklaması işte budur. [14] “Muttakiler için hidayettir” anlamındaki huden li’l-muttakîni “hidayete erenler için takvâ kaynağıdır” anlamına gelen takven li’l-muhtedîn gibi anlamamak gerekir. İbarede “hidayet, takvânın değil, takvâ hidayetin altyapısı olarak sunulmaktadır. Yani takvâ hidayetin sebebi, hidayet takvânın sonucudur. Bunu anlamak için “Kitap nedir iman nedir bilmeyen” (42:52) Allah Rasûlü’nün “muhteşem bir ahlâk üzere” (68:4) oluşunu hatırlamak gerekir. Hidayetten önceki takvâ “sorumluluk ahlâkı”dır (Krş: 90:17, not 16). Temelde “sorumlu davranış” mânasına gelen ‘sâlih amel’, işte böyle bir ahlâktan neşet eder.  

el-Kitab: “Yazılı şey” demektir. Böylece kitap adı verilerek zımnen Kur’ân vahiylerinin yazı ile tesbit edilmesi emredilmektedir. Kur’ân o kitaptır ki kitap denilince, hatıra onun geldiği en mükemmel kitaptır ve diğer bütün kitaplar onun mânasını açıklamak görevindedirler. Takvâ: Korunma, sakınma demektir. İnsanın, başta küfür ve şirk olarak kendisine zarar veren her türlü kötülükten, haram ve isyandan korunarak, ta nihayette cehennem azabından da korunmasını sağlayan değer sistemidir. Muttakî ise, takvâ sıfatını taşıyan kimsedir.  

Müttekîn kelimesi vikâye kökünden gelir. Vikâye korumak, müttekî korunan, takvâ sâhibi demektir. Aynı kökten gelen takvâ, Arap dilinde canlı bir varlığın, dışarıdan gelecek tehlikeli bir güce karşı kendini korumasını ifâde eder. Bu kelime, daha önce de Arapçada kullanılıyordu. Fakat Kur'ân sistemi içine girince önemli bir anlam kazandı. Kur'ân'da takvâ, herhangibir tehlikeden değil, Allah'ın azâbından ve insanı bu azâba sürükleyecek günâhlardan korunma anlamını kazanmıştır. Daha sonra inen âyetlerde takvâ, sâf dîndarlık anlamına gelmektedir.  

[*] Âdem aleyhisselamdan beri her nebîye verilen Kitap budur (En'âm 6/83-90) . Ufak tefek farklılıklar dışında önceki kitapların aynısıdır. (Bakara 2/106) ve Arapça Kur'ân haline getirilmiştir. Aslı, Allah katındaki Ana Kitap'tadır. (Zuhruf 43/3-4) [2] Müttakî, kendi doğal yapısını koruyan kişidir. Müttekinin zıddı tağut yani sınırları aşan kişidir.  

(2) Korunanlar. Yani, Allah’ın buyruklarına ve yasaklarına uygun davranan ve böylece kendi eylemlerinin kötü sonuçlarından kendilerini korumuş olanlar. Yahut, güçlü bir himaye altına girerek korunup sakınmış olanlar.  

26 Taqwa , and the verbs and nouns connected with the root, signify: (1) the fear of Allah, which, according to the writer of Proverbs 1:7 in the Old Testament, is the beginning of Wisdom; (2) restraint, or guarding one's tongue, hand, and heart from evil; (3) hence righteousness, piety, good conduct. All these ideas are implied: in the translation, only one or other of these ideas can be indicated, according to the context. See also 47:17; and 74:56, n. 5808.