Diğer sûrelerde de olduğu gibi, içinde bulunan telkin ve emirlerle Allah’ın gösterdiği yolda yürüyenlerin gerçek mutluluğa eren kimseler olacağını anlatır. Bu mutluluğa ermek için hep bu yola davet ve çağrı vardır. Bu eksen etrafında da sûre imanın temellerini belirler. Uymayanların akıbetlerini ve sıfatlarını anlatır. Bu konular anlatılırken de ayetlerde Adem ve İsrailoğullarından örnekler verilerek Hz. Muhammed’in getirdiği din olan İslâm’a uymak ilkeleri emredilir.Bu sûrede kulluğumuzun gerekleri olan namaz, oruç, hac, zekat ve cihad emirleri farz kılınırken içki, kumar, faiz yasaklanır. Günlük hayatın ahengini temin için sosyal, ekonomik, politik ve uluslararası mes’elelerin çözümü için gerekli kanun ve düzenlemeler belirlenir. Ayrıca nikah, evlenme, boşanma prensipleri belirtilerek; sosyal yardımlaşma sistemi olan infakın değeri ve mecburiyeti müslümanlara önemle işaret edilir.Kur’ân’ın en uzun sûresi olup, tek tek okunan harflerle başlayan sûrelerin de ilkidir.Kur’ân’daki bu sûreler; arapça alfabetik sıraya göre     الم2/1, 3/1, 29/1, 30/1, 31/1, 32/1,    الر 10/1, 11/1, 12/1, 15/1, 16/1,    المر 13/1,    المص 7/1,    حم 40/1, 41/1, 42/1, 43/1, 44/1, 45/1, 46/1,    ص 38/1,    طس 27/1,    طسم 26/1, 28/1,    طه 20/1,    عسق 42/2,    ق 50/1,  كهيعص 19/1,    ن 68/1,    يس 36/1, sûresinin başında bulunmaktadır. Bu harfler topluluğu, şu anlamlara gelebilir:a) Öğrenme harflerle başlar.b) İşte Kur’ân bu ve benzeri harflerden meydana gelmiştir. Buyurun benzerini yapabilirseniz aynı harfleri kullanarak siz de yapın.c) Allah ve Rasûlü arasında bir şifredir.d) Okuyanlara bir bildiridir: Yani dikkat edin şu anda Allah’tan size vahyedileni okumak üzeresiniz gibi.  

Hak Dini Kur’an Dili, /156; Tefsiru Ebissuud, I/23-24; et-Tefsîru’l-Kebîr, 2/18; en-Nüket ve’l-uyûn, 1/67; el-Câmi‘ li-ahkâmi’l-Kur’ân, 1/157-159.  

1.Kur`an-ı Kerim`in bazı sureleri bu şekilde yalnız başlarına bir anlam taşımayan harflerle başlamaktadır. Bu harflere hurufu mukataa denir. Bazı tefsir alimleri bu harflerin belli şeylere işaret niteliği taşıdığını söyleyerek birtakım açıklamalarda bulunmuşlardır. Ancak ilim adamları genellikle bu harflere herhangi bir anlam vermeme yanını tercih etmişlerdir.  

[Surenin temel konuları; vahiy gerçeğinin evrenselliği, Allah’a ve ahiret gününe imanın önemi, sosyal hayat ile ibadet hayatının düzenlenmesi, insanın yüce bir yaratık olduğu, ehl-i kitap olan Yahudi ve Hıristiyanların hatalarının düzeltilmesidir.Kur’anın indiği çağda Yahudi ve Hıristiyanların önemli etkinlikleri vardı. Bindörtyüz senedir devam da ediyor. Zaten Kur’an, evrensel olmayan hiçbir meseleyi kendine konu edinmemiştir. Tarihe mal olmuş, çağımız içinde izi kalmayan kölelik meselesi ise; başka bir boyutta işçi sınıfı olarak devam ediyor. Kölelik tarihe karıştığı gibi, işçilik de bir gün tarihe mal olacaktır. Fakat insanlık dünyasındaki diyalektik, ancak kıyamette kalkacaktır.]  

[6] Bakara sûresi hakkında genel bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, I, 159.[7] Bazı sûrelerin başındaki kesik harfler için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, I, 161-162.  

“Huruf-i mukattaa” (kesik harfler, ayrılmış münferit harfler) veya "Heca Harfleri" adı verilen bu harflerin muhtemel anlamları ile ilgili pek çok yorum yapılmıştır. Kur'an'daki 114 sûrenin 29’u bu harflerle başlamaktadır. Bu harfler, bulundukları 19 surenin başında birer ayet olarak gösterilmişlerdir. Kur'an'ın tamamında ise 19'u sûre başlarında olmak üzere, 20 yerde başlı başına birer ayet olarak gelirler. Bu harflerin tamamı vokallerle (sesli harflerle) harekelerle seslendirilirken, sadece yirmi dokuz sûre başında yer alan bu on dört harf yer aldıkları sûre başlarında üstün, esre, ötre gibi vokallerle seslendirilmez, sadece isimleriyle okunur. Yani bu harfler, yazılışta bir kelime gibi yazılsa da okunuşta birer birer söyleme şekli ile örneğin; Elif-Lam-Mim diye üç kelime gibi okunurlar. 28 harfli Arap alfabesinin tam yarısı (on dört harfi) müstakil olarak Kur’an sûrelerinin başında da yer alır. Bu harflere çok farklı anlamlar yüklenmiş olsa da hiçbirinin doğruluğu ortak kabul görmemiştir. Bu harflerin Allah ile Resulü arasında bir şifre olduğu görüşü ise Kur'an'da anlaşılmayan hiçbir ayetin olamayacağını açıkça ortaya koyan (Yusuf 12/1, Hicr 15/1, Nur 24/34, 46, Şuara 26/2, Neml 27/1) âyetlerine ters düşmektedir. Evrende birtakım kanunlar, nasıl ki insanın araştırmasıyla üzerinde derinden düşünmesiyle ve uzun yıllar hatta asırlar süren incelemeleriyle ortaya çıkarılabiliyorsa ayetlerin bazılarında da hikmetine binaen aynı durum söz konusu olabilir.   

Kur’an-ı Kerim’de yirmi dokuz sûrenin başında yer alan bu gibi harflere “Hurûf-i mukattaa” veya “Mukatta’ât” (Arap alfabesindeki adlarıyla, tek tek okunan harfler) denir. Anlamlarını kesin olarak bilmediğimiz bu harfler üzerinde tefsir bilginleri çeşitli görüşler belirtmişlerdir. Bunlar arasında, bu harflerin; başında bulunduğu sûrenin adı, ya da Allah Teâlâ ile Hz.Peygamber arasında birer şifre olduğu görüşleri ağırlık kazanmıştır.  

Bu başlangıç harfleri, 14 yüzyıl, Allah tarafından korunan bir sır olarak kaldı. Binlerce müslüman ve oryantalist bilgin onların anlamını çözmek için boşuna çaba harcadı. Yüce Allah, bu harflerin gizeminin deşifresini belli bir yere, belli bir zamana ve belli bir kişiye sakladı. Şimdi biz bu başlangıç harflerini, 74. Surede sözü edilen 19 kodu üzerine kurulu matematiksel yapısının önemli bir parçası olarak tanıyoruz. Bu ve daha birçok gizemin açığa çıkması, Kuran'da vadedilen yepyeni bir çağın başladığını, İslam'da rönesans ve reformun gerçekleşeceğini göstermektedir. 19 kodu üzerine kurulu matematiksel sistemin deşifre edildiği tarih ilginçtir. 19 sayısının yanına bu sayının sözedildiği surenin numarası olan 74'ü koyduğunuz vakit 1974 sayısını elde edersiniz. Bu sayı, Dr. Reşad Halife tarafından matematiksel mucizenin keşfedildiği yıldır. 19 sayısını 74 ile çarptığınızda elde edeceğiniz 1406 sayısı ise Kuran'ın indiği tarih ile mucizenin keşfedildiği tarih arasındaki kameri yılların sayısına denktir. Başlangıç harflerinin, matematiksel yapı içindeki olağanüstü rolü üzerinde düşünülürse, yedi surenin ilk ayetlerinde yer alan "Bunlar bu hikmetli Kitabın mucizeleridir" ifadesinin sürekli Başlangıç Harflerinden sonra gelmesinin anlamı rahatlıkla anlaşılır. (Ornekler icin "Üzerinde 19 Var" adlı kitabımıza bakabilirsiniz.) A.L.M. harflerinin amacı 2. ayette bildirilir. Bu üç harf 3, 29, 30, 31 ve 32. surelerin başında da bulunur ve başlarında bulundukları surelerdeki tekrar sayılarıyla Kuran'daki matematiksel sistemin bir paçasıdır. Bu harflerin ikinci anlamları için 15:87 ayetine bakınız.  

(1)“Sûrelerin başlarındaki hurûf-ı mukatta‘a (Elif, Lâm, Mîm gibi tek tek yazılan harfler) İlâhî bir şifredir. Hâs abdine (husûsî kulu Hz. Muhammed Aleyhissalâtü Vesselâm’a) onlarla bazı işâret-i gaybiye (gizli işâretler) veriyor. O şifrenin miftâhı (anahtarı) o abd-i hâs’dadır (asm). Hem onun veresesindedir (vârisi olan âlimlerdedir). Kur’ân-ı Hakîm, mâdem her zaman ve her tâifeye (topluluğa) hitâb ediyor. Her asrın her tabakasının hissesini câmi‘ (içine alan) çok mütenevvi‘ vücuhları (çeşitli yönleri), ma‘nâları olabilir. Selef-i Sâlihîn (Sahâbe, Tâbiîn ve Tebe‘-i Tâbiîn) ise, en hâlis parça onlarındır ki, beyân etmişler.” (Mektûbât, 29. Mektûb, 241)“الٓمٓ *: Üç harfiyle üç hükme işârettir. Şöyle ki: Elif, *هٰذَا كَلاَمُ اللّٰهِ الْأَزَلِيُّ*[Bu, Allah’ın ezelî kelâmıdır] hükmüne ve kazıyesine; Lâm, نَزَلَ بِه۪ جِبْر۪يلُ [Onu Cibrîl indirdi] hükmüne ve kazıyesine; Mîm,*عَلٰي مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ [Muhammed (asm)’a] hükmüne ve kazıyesine remzen ve îmâen (remiz ve îmâ ile)işârettir.” (İşârâtü’l-İ‘câz, 29)  

(*) Bazı sûrelerin başında bulunan Mukattaa Harflerinin anlamlarını kesin olarak bilmediğimiz bu mübârek harfler üzerinde tefsir âlimleri çeşitli görüşler beyân etmişlerdir. Buna dair bazı görüşler şöyledir: a) Hurûf-ı mukattaa Kur’an’ın i’câzını ortaya koymak amacıyla kullanılmıştır. Buna göre hurûf-ı mukattaanın mevcudiyeti şu mesajı vermektedir: "Kur’an’ı kerim sizin konuşmalarınızda ve yazılarınızda kullandığınız harfleri kullanmaktadır. Eğer onun beşer kelâmı olduğunu iddia ediyorsanız siz de aynı harflerle benzeri bir metin düzenleyin." Hurûf-ı mukattaa ile başlayan sûrelerin büyük çoğunluğunda bu harflerden hemen sonra Kur’an’ın i’câzının dile getirilmiş olması bu görüşün doğruluğuna delil olarak gösterilir (a.g.e., I, 59). b) Hurûf-ı mukattaa Kur’an’a dikkat çekmek üzere zikredilmiştir. Hurûf-ı mukattaanın dikkat çekme işlevine sahip olduğu görüşünü geliştirerek benimseyen Reşîd Rızâ, bu harflerle öncelikle Mekke’de müşriklerin dikkatleri çekilerek onların İslâm’a davet edildiğini, kendilerine nübüvvetin kanıtlandığını, daha sonra aynı davetin Medine’de Ehl-i kitaba yöneltildiğini ileri sürer… (Tefsîrü’l-Menâr, VIII, 302). Hurûf-ı mukattaa konusunda en isabetli yorumu Reşîd Rızâ’nın yaptığını söyleyen Subhî es-Sâlih de onun görüşüne katılır (Mebâḥis̱ fî ʿulûmi’l-Ḳurʾân, s. 243-246): Kaynak: (TDV. İslam Ansiklopedisi) Not: Bu harflerin mânâsız olduğunu söylemek hatadır. Allah’ın kelâmı bundan münezzehtir. Ancak tam şekliyle mânâsını Allah’ın bilebileceği müteşâbihattan saymak gerekir. Müfessirler ’Bunlardan muradın ne olduğunu kat’î olarak ancak Allah bilir.’ demekle beraber, muhtemel vecihleri zikretmekten de geri durmamışlardır. Bunlardan bir görüş şöyledir: Kur’ân, alışılmamış, mûtad olmayan, mûsikî tesiri de olan bu tâbirlerle, etrafın dikkat nazarlarını çekmek, dinlemelerini sağlamak istemiştir. Bu seslerden sonra ne gelecek diye dinleyicileri tenbih etmektedir. Bu dikkat çekme, Kur’ân’ın Allah kelâmı olduğunu kabul etmeyen o asırdaki müşrik ve Ehl-i kitabın yanı sıra her devirdeki insanlardır Kaynak: (kuran-i kerim. org › huruf-ı-mukattaa) Bize göre de buradaki görüş daha mantıklı ve isabetlidir. Ama en doğrusunu yüce Allah bilir  

[1] Sûre-i Celîle Medine'de nazil olmuştur, 286 âyettir.[2] Kesik harfler sûrelerin isimleridir. Halkın aczini meydana koymak için sûre başında zikrolunmuştur: «Bu sûre bu gibi harflerden mürekkeptir. Haydi bakalım siz de böyle bir sûre getirin». Veya yemindir. Huruf ile yeminde ekseriya Kitap veya nüzulü zikrolunur.  

1 Kur’an’da bazı sûrelerin başında görülen bu gibi harflere “Hurûf-ı mukatta’a” veya sadece “mukattaât” denilir. Kesik harfler demektir. Belli bir anlamı yoktur. Müfessirler bunlara zamanla farklı yorumlar getirmişlerdir.  

(Bu sure, 281. ayet müstesna Medine’de nazil olmuştur ve 286 ayettir. Kur’an’ın en uzun suresidir. Adını, 67–71. ayetlerde Yahudilere kesmeleri emredilen sığırdan alır. Yalnız 281. ayeti Veda Haccında Mekke’de inmiştir. İnanca, ahlâka ve hayat nizamına dair hükümlerin önemli bir kısmı bu surede yer almıştır.)  

Adını, 67-71. ayetlerde anlatılan, bir ineğin kurban edilişiyle ilgili ilginç ve ibret verici bir kıssadan almıştır. Peygamberin (s) Medîne’ye hicretinden sonra indirilmeye başlamıştır. Ancak 281. ayet, Peygambere gönderilen en son vahiydir. Ağırlıklı olarak, Medîne’de oluşan yeni İslâm toplumunun karşılaştığı sorunları çözecek hukûkî düzenlemelere yer veren sûre, 286 ayettir.  

29 surenin başında bulunan; 14 farklı harften oluşup 14 farkı şekli bulunan; harekelenerek değil, hecelenerek ve kesik kesik okunan bu harflere [mukatta’a] veya [hecâ/teheccî] harfleri denir. Anlamları hakkında kesin ifadelerden kaçınmak gerekir. Ancak bunların birer yemin unsuru olduğu, böylece harfe, cümleye, ayete, sureye, bütünüyle vahye ve bilginin önemine dikkat çekildiği, [nûn] (hokka), [kâf] (dur, dikkat et), [tâhâ] (Hz. Muhammed’in ismi) ve [yâsîn] (ey insan) gibi bir kısmının anlamlarının da bulunduğu belirtilmektedir. İbn Abbas’a göre, bu harflerin her biri “Yüce Allah’ın isimlerinden veya sıfatlarından biri”ne delalet ettiği gibi, Allah’tan başka isimlere de delalet edebilirler. Mesela [elif lâm mîm] deki [elif]“Yüce Allah”a, [lâm] “latîf” sıfatına, [mîm] de “mecîd” ve benzeri sıfatlara delalet etmektedir. Yine burada [elif] “Yüce Allah”a, [lâm] “Cebrail”e, [mîm] ise “Hz. Muhammed”e işaret edebilir. Bu son yaklaşıma göre, vahyin Yüce Allah tarafından Cebrail aracılığıyla Hz. Muhammed’e indirildiği belirtilmiş olur. Bu harfler bir araya getirilirse Yüce Allah’ın isim veya sıfatlarından bir kısmı elde edilebilir. Bu bağlamda bir örnek olarak, İbn Abbas’tan gelen bir rivayete göre, [elif lâm râ, hâ mîm] ve [nûn] harfleri bir araya getirilirse [er-rahmân] kelimesi elde edilmektedir. Şunu belirtelim ki mukatta’a harfleri Kur’an’ın bir harfi bile eksilmeden korunduğunun en belirgin delillerinden birisidir.  

1 Hurûf’ül-mukattaa Bazı sûrelerin başındaki bu âyetlere, “Hurûf’ül-mukattaa” denir. Bunlar 29 sûrenin başında bulunur. Bunlardan; (الم، المص، طسم، طه، يس، حم، حم عسق، كهيعص) âyet olup, (الر، طس، ق، ن، ص) âyet değil, âyetlerin birer bölümüdür. Bu harfler, birer kelime gibi yazıldıkları halde, “elif lam mim” şeklinde üç kelime olarak alfabe harfleri gibi okunur. Genelde müfessirler, bu âyetleri “müteşabih âyetlerden” (Âlu İmrân: 7) kabul etmişlerdir. Bazıları da bu âyetlerin bir kısım anlamları olacağı düşüncesiyle bunlara, anlam vermeye çalışmışlarsa da verdikleri anlam, müfessir sayısına ulaşacak kadar muhteliftir. Bunların anlamları olmadığı için i’rabtan mahalleri de yoktur. Kanaatimiz; bunların Allah’ın katında mutlak anlamları bulunmasına rağmen, bu anlamları “bizim bilemeyeceğimiz ve anlam veremeyeceğimiz” şeklindedir. Bazılarının, bunlara anlamlar vererek istismar ettiği de düşünülürse bunlar için “doğrusunu Allah bilir” demek, daha doğrudur. Bundan dolayı bu mealde, Hurûf’ül-mukattaa’lara anlam verilmemiştir.  

1 Bazı Kur’an surelerinin başında bulunan ve mukatta‘ât adı verilen harflerin muhtemel anlamları ile ilgili olarak, bu konuya ilişkin çeşitli yaklaşımların tartışıldığı Ek II’ye bakınız.  

[11] Bu harfler, Allah Rasûlü’nün vahyi bir tek harfini bile zayi etmeden ilettiğinin lafzî şahididirler. Ünlem, Mukatta‘ât’ın “dikkat çekme” işlevine binaen konulmuştur. (Ayrıntı için iniş sürecinde ilk geçtiği 68:1’in ilk notuna bkz).  

Bakara ile Kalem arasında 29 surenin evvelinde Huruf-i Mukattaa adı verilen, Elif.Lam.Mim. Elif.Lam.Mim.Sad. Elif.Lam.Ra. Elif.Lam.Mim.Ra. Kef.Ha.Ya.Ayn.Sad. Ta.Ha. Ta.Sin.Mim. Ta.Sin. Ya.Sin. Sad. Ha.Mim. Ha.Mim Ayn.Sin.Kaf. Kaf. Nun olmak üzere bazı rumuzlar takdir buyurulmuştur.. Son kitabımın 155.210.ncu sayfalarında bu konuda ayrıntılı bilgiler sunulmuştur!..  

Kur’ân-ı Kerîm’in 29 sûresi huruf-i mukattaa denilen bu münferit harfler ile başlar. Müfessirler, bunların mânasız veya tesadüfî olmadığını vurgular, onlar hakkında öne sürülen muhtemel çeşitli izahları nakleder, bununla beraber Allah ile Resulü (a.s.) arasındaki bu şifrelerin kesin mânalarını Allah’a havale ederler. Allah Teâlâ bu tonlu seslerle sinyaller verip beşeriyetin dikkatlerini çekmekte, bir an için, her işi bırakıp gelecek muazzam gerçekleri dinlemelerini temin etmektedir. Keza Kur’ân’ın da böyle harflerden ibaret olduğunu, yapabileceklerse bu harfleri kullanarak insanlara da benzerini yapma çabaları hususunda meydan okuduğunu hatırlatmaktadır.  

Bazı sûrelerin başlarında bulunan bu harfler, Allah ile Elçisi arasında bir şifredir. Bunların gerçek mânâsını ancak Allah ve Resûlü bilir. Bunlar, okunacak olan söze, dînleyenlerin dikkatini çektiği gibi, Arapların mânâsını anlamadıkları, fakat bütün dillerin temeli olan harfler ile indirilmiş önceki İlâhî Kitap'a da işâret etmekte ve o Kitabın içeriğinin, Hz. Muhammed'e de vahyedildiğini düşündürmektedir.  

[1] Mûsâ 'aleyhisselâmın Beni İsrâîl'e bir sığır kesmeleri hakkındaki emri sûret-i teblîğini hâvî olmasından dolayı bu sureye "Bakara" denilmişdir. [2] Ba'zı surelerin evvelindeki "Elif Lâm Mîm" "Elif Lâm Râ" "Elif Lâm Mîm Râ" gibi harflerin ne dimek oldığında müfessirler ihtilâf iylemişlerdir. Ba'zıları bunlar surenin ismidir, ba'zıları da esrâr-ı Kur'âniyedendir ma'nâsını ancak Allâh bilir didikleri gibi ba'zıları da: esmâ-i hüsnâdan ba'zılarının ilk harfleridir, onlarla kasem buyurılıyor dimişlerdir. Biz bu sonuncı kavli tercîh iyledik.  

[*] Bu harflere "huruf-i mukattaa" yani tek tek okunan harfler denir. Birlikte okunsa "Elif, Lâm, Mîm" yerine "elem" şeklinde okunurlar. Bu gibi harfler bazı surelerin başında bulunur. Nebî'mize bu konuda bir soru sorulmamış olması, anlamının bilindiğini gösterir. Bilinmeseydi müşrikler bunu dillerine dolarlardı. Anlamları ile ilgili sahih bir rivayetin olmaması da gösteriyor ki asıl neden, bu harflerin arkasından okunacak âyetlere dikkat çekmektir.  

(1) Bazı sûrelerin başlarında yer alan bu ve benzeri harfler, “mukattaat” veya “huruf-u mukattaa” adıyla anılırlar ve âyetlerin müteşabihat kısmına girerler. (Müteşabihat ile ilgili bilgi 3:7’nin açıklamasında gelecektir.) Bir kısım tefsirlerde bu harflerin anlamına dair bazı ihtimallerden söz edilmişse de, bu konuda söylenebilecek en sağlıklı söz, bu harflerin, Kur’ân’ın sırlarından birer sır olduğundan ibarettir.  

25 These are abbreviated letters, the Muqatta'at, on which a general discussion will be found in Appendix I (at the end of this Surah). The particular letters, Alif, Lam, Mim, are found prefixed to this Surah, and Surahs 3, 29, 30, 31 and 32 (six in all). In 2 and 3 the argument is about the rise and fall of nations, their past, and their future in history, with ordinances for the new universal people of Islam. In 29 a similar argument about nations leads off to the mystery of Life and Death, Failure and Triumph, Past and Future, in the history of individual souls. The burden of 30 is that Allah is the source of all things and all things return to Him. In 31 and 32 the same lesson is enforced: Allah is the Creator and He will be the Judge on the Last Day. There is therefore a common thread, the mystery of Life and Death, Beginning and End. Much has been written about the meaning of these letters, but most of it is pure conjecture. Some commentators are content to recognize them as some mystic symbols of which it is unprofitable to discuss the meaning by more verbal logic. (R). .