A'râf Sûresi 8. Ayet Meali

bk. Kur’ân-ı Kerim, 4/40; 10/6-11; 21/47; 23/102-103; 42/17.  

1.Yani kıyamet gününde gerçek anlamda adalete uygun bir tartı olacaktır. Burada tartının nasıl olacağı konusunda değişik açıklamalarda bulunulmuştur. Bazı müfessirlere göre insanların dünyada işlemiş oldukları amellere kıyamet gününde belli cisimler haline gelirler ve bu halleriyle amel terazisine konurlar. Bazı müfessirlere göre kıyamet gününde tartılacak olan amellerin yazılı olduğu defterlerdir. Birtakım müfessirler de burada tartı ile adaletle hüküm verilmesi anlamının kastedildiğini söylemişlerdir.  

[131] Tartı/vezn hakkında geniş bilgi için bk. Bayraklı, KUR’ÂN TEFSÎRİ, VII, 71-72; XIII, 299-301; XVII, 205-206.  

1- Ayrıştırma, hesap sorma günü.  

(2)“Hiç mümkün müdür ki: Gökte, yerde, karada, denizde; yaş kuru, küçük büyük, âdî, âlî (basit-kıymetli) herşeyi kemâl-i intizam ve mîzan (büyük bir düzen ve denge) içinde muhâfaza edip, bir türlü muhâsebe içinde netîcelerini eleyen bir hafîzıyet (muhâfaza edicilik); insan gibi büyük bir fıtratta(yaratılışta), hilâfet-i kübrâ (yeryüzünün halîfesi olmak) gibi bir rütbede, emânet-i kübrâ (en büyük emânet)gibi büyük vazîfesi olan beşerin (insanın), rubûbiyet-i âmmeye temâs eden (Allah’ın âlemdeki bütün varlıkları terbiye ve idâre etmesiyle alâkası olan) amelleri ve fiilleri muhâfaza edilmesin, muhâsebe eleğinden geçirilmesin, adâlet terâzisinde tartılmasın, şâyeste (lâyık) cezâ ve mükâfât çekmesin? Hayır, aslâ!” (Zülfikār, 10. Söz, 30)  

(*) Mizan: Kelime olarak ölçü ve tartı işinde kullanılan terazi, ölçü aleti demektir. Terim olarak ise ahirette günah ve sevapların ölçülüp tartılacağı manevi ölçü aleti anlamına gelir. Yani burada ölçme ve tartıdan kasıt, hak ve adaletle hüküm verilmesidir.  

[7] Veya adil ve adl ile hükmetmek.[8] Veya insafla olacaktır.[9] Veya tartılan amali.  

1 Mizan: Kelime olarak ölçü ve tartı işinde kullanılan terazi, ölçü aleti demektir. Terim olarak ise ahirette günah ve sevapların ölçülüp tartılacağı manevi ölçü aleti anlamına gelir. Kıyamet gününde iyi ve kötü amellerin tartılarak miktarının bilinmesine mahsus mîzan (terazi) haktır ve konulacaktır. Allahu Teâlâ kıyamet gününde konulacak bu terazi için: “Biz ise, kıyamet gününde adaletin ta kendisi olan (hassas) teraziler kurarız da hiç bir insan, hiç bir şekilde haksızlığa uğratılmaz. (Hattadünyada yaptıkları şeyler) bir hardal tanesi kadar bile olsa onu o (teraziye mutlaka) koyarız. (Zira) hesabı Bizden daha iyi gören yoktur ki! (Enbiya. 47) buyurmaktadır. Mîzânda amellerin tartılması, amel defterlerinin verilmesinden sonra olacaktır. Mîzân ile tartı esnasında, zalimin iyiliği varsa, alacağı oranında mazluma verilecek, iyiliği yoksa, mazlumun günahı alacağı miktarda, zalime verilecektir. Herkesin muhtelif amellerinin tartılmasından sonra kâr ve zarar hesabı hepsinin toplamından çıkarılacaktır. Mîzânda iyilikleri ağır gelenlerin ferah ve sürurları artacak, kötülükleri ağır gelenlerin ise, gam, korku ve rezillikleri artacaktır. İşte her şeyin, her amelin en doğru ve hakkaniyetle tartısı o ahiret günüdür. Ne olursa olsun o güne kadar hesap için az çok bir müsaade vardır. O gün ise amel defterindeki her muamele en ince noktalarına varıncaya kadar bihakkın tartılıp leh ve aleyhteki zimmetin dengeleri tamamen tahakkuk edecek her kesin kâr ve zarar bilânçoları çıkarılıp hesapları kapanacaktır. Aynı konu için Bk. (Mü’minun: 102, Kâria: 6-7)  

(Çoğul kipiyle "tartıları” buyurulmasından anlaşılır ki, her kişi için bile bir çok tartılar vardır. Kar ve zarar hesabı, bunların toplamından çıkacaktır.. en büyük sevap ise imandır, imanı olmayanın yapmış olduğu iyi ameller ne kadar çok olsa da, kâr hanesine yazılmayacak heder olup gidecektir)