A'râf Sûresi 176. Ayet Meali

1- Uygun görseydik. Ona karar verme hakkı vermeseydik. 2- Ayetlerimizle. 3- Tutku ve kuruntusuna  

(2)“Esbâb (sebebleri) ve vesâiti (vâsıtaları) insan kucağına alıp yapışırsa, zillet ve hakārete(ma‘nen alçalmaya) sebeb olur. Meselâ: Kelb (köpek), bütün hayvanlar içerisinde birkaç sıfat-ı hasene ile(güzel sıfatla) muttasıftır ve o sıfatlarla iştihâr etmiştir (meşhur olmuştur). Hattâ sadâkat ve vefâdarlığı darb-ı mesel (meşhûr) olmuştur. Kelbin bu güzel ahlâkına binâen, insanlar arasında kendisine mübârek bir hayvan nazarıyla bakılmağa lâyık iken, maalesef insanlar arasında kelb mübârek değil necîsü’l-ayn(bizzat pis) addedilmiştir. Tavuk, inek, kedi gibi mübârek hayvanlarda, insanların o hayvanlara yaptıkları ihsanlara karşı şükran hissi olmadığı hâlde, insanlarca aziz ve mübârek addedilmektedirler. Bunun esbâbı ise, kelbde hırs marazı (hastalığı) fazla olduğundan esbâb-ı zâhiriyeye (görünen sebeblere) öyle bir ihtimâm ile (ehemmiyet vererek) yapışır ki, Mün‘im-i Hakīkī’den (asıl ni‘met verenden) bütün bütün gaflete sebeb olur. Binâenaleyh kelb, vâsıtayı müessir (te’sir sâhibi) bilir. Müessir-i Hakīkī’den (gerçek te’sirsâhibi olan Allah’dan) yaptığı gaflete cezâ olarak tencis hükmünü almıştır ki tâhir (temiz) değildir. Çünki hükümler, hadler (suça binâen verilen cezâlar) günahları affettirir. İşte kelb de beyne’n-nâs (insanlararasında) tahkir darbesini, gafletine keffâret olarak yemiştir.” (Mesnevî-i Nûriye, Katre, 59)  

(*) Not: A’raf- 175. âyetin açıklamasında da geçtiği gibi, Söz konusu edilen “kimse,” bilinen bir kimse/şahıs değil, belli bir kişilik/ karakterdir. Bu nedenle burada kimseye bir hakaret yoktur. Çünkü bu bir temsili anlatımdır. Ayrıca burada bize şöyle bir mesaj verilmektedir. Eğer Allah dileseydi zorlayıcı bir düzen kurarak her insana bahşettiği özgür iradesini elinden almak suretiyle onu hidayet olmaya zorlayabilirdi, ama imtihan gereği yüce Allah hiçbir kimseyi iman etmeye zorlamaz. Çünkü hidayeti de inkârı da insanın özgür iradesine bağlamıştır. Dileyen iman edip hidayeti bulur, dileyen de inkâr ve sapıklığı tercih edip sapıklıkta kalır. Yani eğer o kişilik, mesajlarımızla yücelmeyi tercih etseydi, biz de onu mesajlarımızla yüceltirdik; ama o mesajlarımızı kullanmayı, onların üzerine basarak yükselmeyi seçti, biz de onu alçalttık. اي ولو لزم العمل بالايات ولم ينسلخ منها لرفعناه بها وذلك ان مشئية الله تا بعة للزموه الايات الا تري الي قوله ( ولكنه اخلده الي الارض (تفسير الكشاف)وهذا الذي آتاه الله آياته، يحتمل أن المراد به شخص معين، قد كان منه ما ذكره الله، فقص الله قصته تنبيها للعباد. ويحتمل أن المراد بذلك أنه اسم جنس، وأنه شامل لكل من آتاه الله آيات وقال الجبائيّ: معناه ولو شئنا لرفعناه بأعماله بأن يحترمه ونزيل التكليف عنه قبل ذلك الكفر حتى تسلم له الرفعة لكنا عرضناه بزيادة التكليف لمنزلة زائدة فأبى أن يستمر على الإيمان، أو المراد لو شئنا لرفعناه بأن نحول بينه وبين الكفر قهراً أو جبراً إلا أن ذلك ينافي التكليف فلا جرم تركناه مع اختيارهه فانسلخ منها  

[3] Zillet ve meskenet yerine, sefil dünyaya.  

Burada amaçlanan, ilahî iradenin bu şekilde yarattığı köpekleri kötülemek veya aşağılamak değil, yaratılış amacına uygun davranmayanların uyarılara itibar etmeme durumlarını eleştirmektir. A‘râf 7:179 ve Furkân 25:44’te de durum aynıdır.,Kıssaların anlatılma gerekçeleriyle ilgili bilgi için bkz. Hûd 11:120; Yûsuf 12:111; Tâhâ 20:99; Kâf 50:37; Hâkka 69:12; Nâzi‘ât 79:26.  

142 Tutum ve davranışları yalnızca dünyaya bağlı/dünyaya bağlayıcı arzularının ona günübirlik “fayda” ya da “zarar” olarak gösterdiği şeyler tarafından belirlendiği için, bu bölümde anlatılan insan tipi, haricî şartlar ne olursa olsun, daima aklıyla bedensel güdüleri arasındaki çatışmanın ve dolayısıyla içsel huzursuzluğun, hayalî korku ve kuruntuların kurbanı durumundadır. Bunun için de, inanmış bir kişinin inanç yoluyla eriştiği zihnî berraklıktan, ruhî dengeden yoksundur.  

[1292] Zımnen: Eğer o mesajlarımızla yücelmeyi tercih etseydi, biz de onu mesajlarımızla yüceltirdik; ama o mesajlarımızı kullanmayı, onların üzerine basarak yükselmeyi seçti, biz de onu alçalttık. [1293] Burada anlatılması istenen “kıssa” kapsamına, bu sûre boyunca devam eden geçmiş toplumlara ait kıssalar da girer. Muhtemeldir ki bu kıssaların içerisine 172. âyette ve hemen üstteki âyette aktarılan mesel ve misal de girmektedir. Eğer böyleyse, Kur’an kıssa derken yalnızca tarihsel olayları değil sembolik ve temsilî anlatımları da kastetmektedir. [1294] Tefekkürün nüzûl sürecinde ilk geçtiği yer. Bu kalıp geçtiği on beş yerde de olumludur (Tefkîr ile farkı için bkz: 74:18, not 14). Bilgi edinme süreçlerinin tümünü ifade eder. Râzî’nin de isabetle kaydettiği gibi tefekkür, aklın/kalbin sebepler ile sonuçlar arasında bağ kurarak bilgiyi elde etme, üretme ve iletme süreçlerinin tümünü kapsar. Bu sürecin her durağı tezekkür, tedebbür, taakkul, tefakkuh gibi farklı isimler alır ve vurgular taşır (Bkz: âyet 3, not 4). Düşünmenin kalbe isnadına dair bkz: 22:46, not 66.  

[*] Zorlayıcı düzen kursaydık  

(24) Kendisine ilişen olsun veya olmasın, hiçbir halinde ıztıraptan kurtulmaz; sürekli huzursuzluk ve hırçınlık içindedir.  

1150 Notice the contrast between the exalted spiritual honours which they would have received from Allah if they had followed His Will, and the earthly desires which eventually bring them low to the position of beasts and worse. 1151 The dog, especially in the hot weather, lolls out his tongue, whether he is attacked and pursued and is tired, or is left alone. It is part of his nature to slobber. So with the man who rejects Allah. Whether he is warned or left alone, he continues to throw out his dirty saliva. The injury he will do will be to his own soul. But there may be infection in his evil example. So we must protect others. And we must never give up hope of his own amendment. So we must continue to warn him and make him think.