A'râf Sûresi 16. Ayet Meali

Şeytan sabıkalı bir yalancıdır, izleyenleri de (7:20; 6:22-23).  

1- Onları doğru yoldan sapıtmak için.  

(*) Meallerde, (İblis, "Öyle ise, beni azdırmana veya saptırmana karşılık…) şeklindeki mealler tamamen yanlıştır. Çünkü yüce Allah İblis dâhil, hiçbir himseyi ne saptırır ne de azdırır. Ayetteki’’ğava’’nın anlamı kayıp etmek, işi bozulmuk ve bulunduğu konumdan mahrum olmaktır. وقال بعضهم : إن الغي هنا بمعنى الخيبة أي بما خيبتني من رحمتك أو الهلاك ( تفسير الألوسي » وقال ابن الأعرابي : يقال غوى الرجل يغوي غيا إذا فسد عليه أمره ، أو فسد هو في نفسه . وهو أحد معاني قوله تعالى : وعصى آدم ربه فغوى أي فسد عيشه في الجنة (الجامع لأحكام القرآن) قوله تعالى : فغوى أي ففسد عليه عيشه ، حكاه النقاش واختاره القشيري . وسمعت شيخنا الأستاذ المقرئ أبا جعفر القرطبي يقول فغوى ففسد عيشه بحروجه من الجنة التي هو فيها ، والغي الفساد ؛ وهو تأويل حسن الخ (تفسير القرطوبي )  

[2] Rahmetine nâil etmediğinden dolayı.[3] Orada onları müslüman olmaktan alıkoyacağım.[4] Dört taraftan geleceğim. Yani elimden geldiği kadar yoldan çıkarmaya çalışacağım.  

3 İblis burada, kendi azıtmasının sebebini kendinde değil, Allah’ta aramaktadır. Halbuki kendisi emre karşı gelerek azıtıyor ve sonunda tabiri caizse faturayı Allah’a kesiyor. Bir sonraki ayette de bu sefer insanı azdırarak güya Allah’tan intikam alıyor. Demek ki iblislik böyle bir şey.  

Bakara 2:34 ve Sâd 38:82’de de ifade edildiği üzere, İblis, kibir göstererek ve küfrü tercih ederek yüz çevirdiği ilâhî emrin faturasını Yüce Allah’a havale etmekte, aslında kendi sapmasını gizleyerek onu Allah’ın saptırdığını söylemekteydi. Bu apaçık bir yalan ve iftiraydı.  

1 Yani, Sen çamurdan yarattığın Âdem’i hafife alıp secde etmediğimden dolayı benim azgınlığıma hükmettin ve benden ona secde etmemi isteyerek benim azmama sebep oldun.  

11 Yahut: “… hataya düşmeme, sapmama izin verdin”, Eğvâhu ifadesi “yoldan çıkmasına, sapmasına sebep oldu [ya da izin verdi]” anlamına geldiği gibi, “umutsuzluğa sürükledi”, ya da “istediği, arzuladığı şeye ulaşmasını önledi” anlamına da geliyor. (Karş. Lane VI, 2304 vd.) İblis’in sözleri, onun melekler arasındaki eski konumunu kaybetmesini de îma ettiğine göre, bu durumda bizim benimsediğimiz karşılık en uygunu gibi görünüyor.  

[1164] İblis burada Allah’a iftira etmektedir. Zımnen: Yanlış tercihini Allah’a nisbet ederek sorumluluğunu inkâr eden kişi iblisleşir. Buna karşılık, 11:34’te “Allah’ın azdırması” türünden ibareler, “(Allah) yoldan çıkmışlardan başkasını saptırmaz” (2:26) âyeti ışığında anlaşılmalıdır.  

[*] İblis, yaptığı eylemin sorumluluğunun Allah'a ait olduğunu iddia etmektedir. Diğer bir ifadeyle "Sen, bu işin buraya varacağını biliyordun" demiştir. Günümüz kadercilik anlayışının temelinde de benzeri bir düşünce yapısı mevcuttur.  

1001 Another instance of Iblis's subtlety and falsehood. He waits till he gets the respite. Then he breaks out into a lie and impertinent defiance. The lie is in suggesting that Allah had thrown him out of the Way, in other words misled him; whereas his own conduct was responsible for his degradation. The defiance is in his setting snares on the Straight Way to which Allah directs men. Iblis now falls a step lower than the five steps mentioned in n. 999. His sixth step is defiance.