A'râf Sûresi 150. Ayet Meali

10.Buradaki acele ile neyin kastedildiği konusunda tefsirlerde iki farklı açıklamada bulunulmuştur. Birincisine göre Musa (a.s.) bu sözüyle "Benim münacaattan dönmemi böylece Rabbinizin kesin emirlerini size ulaştırmamı beklemeden aceleyle kendi kafanıza göre bir şeyler mi uydurdunuz?" demek istemiştir. İkinci açıklamaya göre ise: "Bu şekilde buzağı heykeline taparak Rabbinizin azabının çabucak gelmesini mi istediniz?" demek istemiştir.  

Bkz. 20/94Burada Hz. Harun’un Musa Peygamber’e “annem oğlu” diye hitap etmesi çok manidardır. Annenin şefkati babaya nazaran daha fazla olduğu için onun merhametini celp etmek maksadıyla bu şekilde hitap etmiş olabilir. Ayrıca Kur’an’ın bu konuda bu kadar detaya girmesi de insana verilen değerin ehemmiyetiyle alakalıdır. Bu ayet, Hz. Harun’u altın buzağının yapımı konusunda suçlamaz. Onun tek hatası aralarında ayrılık doğmasından kaygılanarak halkın buzağıyı yapması ve ona tapması karşısında pasif kalmasıdır.“Musa’nın elindeki Tevrat levhalarını bırakması” günümüz Müslümanına ciddi mesaj niteliğindedir. Hz. Musa, Tevrat levhalarını yere bırakarak âdeta şu mesajı veriyor: “İlahi emir ve yasaklarla dolu olan bu levhalara uymak zorundayız. Bizim için esas olan bunların fiziksel yapısı değil, üzerlerine yazılı olan ilahi metinlerin hayata geçirilmesidir. Madem bunlara uymayacağız o halde bunları taşımanın da bir anlamı yoktur.” Bu konuda Cuma suresi 62/5. Ayetinde muhteşem bir benzetme yapılmaktadır. Bugün aynı durum Müslümanlar için de söz konusudur. Kur’an, yaldızlı ve kaliteli sayfalara basılıyor, kaliteli kapaklarla Mushaf haline getiriliyor, kadife kumaşlarla kaplanıyor, pahalı kutularda saklanıyor, torpidolarda korunuyor, dikiz aynalarında asılıyor, sandıklarda muhafaza ediliyor ama maalesef Hz. Musa’nın toplumunda olduğu gibi hükümlerine itibar edilmiyor. Tevrat ve Kur’an ilişkisi konusunda Hz. Musa’nın kavmiyle Hz. Muhammed’in ümmetinin bir bölümü ne kadar da birbirine benziyor.  

 Hz. Musa ile Hz. Harun ana-baba bir kardeştirler. Durum böyle olduğu halde Hz. Harun’un, kardeşine «anam oğlu» demesinin sebebi, onun merhametini celbetmektir. Zira, ananın şefkat ve merhameti baba ve kardeşten daha fazladır. Ayrıca analarının Allah’a inanmış biri olması ve ona karşı sevgilerinin daha fazla olması da bu hususta bir sebep olabilir.  

Tanrı, kitabını Musa'ya levhalar halinde vermişti. Tanrı, bu levhaları, fiziksel yapısının putlaştırılması için değil, içindeki emir ve yasaklara uyulsun diye göndermişti. Nitekim levhalardaki ilkelere uyulmamasına tepki olarak, Musa'nın kızgınlıkla levhaları yere atıp kardeşinden hesap sorması ilgi çekicidir. Kuran'ın ayetlerini dinlemeyerek arkalarına atan hacı ve hocanın, Kuran'ın kaydedildiği materyali putlaştırması, kağıt ve mürekkebe saygı göstermesi, totemci ve materyalist bir davranıştır.  

1- İlahi cezayı çabuklaştırmak mı istiyorsunuz?  

(*) İbn Cerîr et-Taberî’ye göre Mûsâ Tûr’da iken Allah onu, kavminin böyle bir fitneye bulaşmış olduğundan haberdar etmişti. Tâhâ sûresinin 85. âyeti de Taberî’nin bu görüşünü desteklemektedir. Tevrat’taki bilgiler de aynı yöndedir (Çıkış, 32/7-8). Bu sebeple son derece kızgın, öfkeli ve üzgün bir halde döndü. Kendisi yokken yaptıkları, Allah’ın azabını celbedecek fevkalâde kötü işten dolayı onları azarladı. Öfkesine hâkim olamayarak elindeki Tevrat levhalarını yere bıraktı. Kavmini buzağıya tapmaktan alıkoymadığını, en azından bu vazifesini îfâda gevşek davrandığını sanarak kardeşi Hârûn’un kafasını tutup kendine doğru çekmeye başladı. Hz. Hârûn, ana-baba bir öz kardeş olmalarına rağmen, kardeşinin şefkat ve merhamet duygularını harekete geçirip kendisine yumuşak davranmasını sağlamak niyetiyle Hz. Mûsâ’ya “Anamın oğlu!” diye hitap etti. Sonra da hakkındaki yanlış düşüncesini gidermek maksadıyla, onları buzağıya tapmaktan alıkoymak için tüm gücünü harcadığını, fakat buna muvaffak olamadığını, sonunda kendisini hırpalayıp neredeyse öldürmeye kastettiklerini anlatmaya çalıştı. Son olarak ondan, düşmanlarını sevindirecek ve üzerine güldürecek bir davranışta bulunmamasını ve kendisini zalimlerle bir tutmamasını istedi. Hz. Hârûn, kardeşinin öfkesini böyle zarîf ve belîğ bir yumuşaklıkla karşıladı. Bu itidalli ve vakur davranış, Mûsâ (a.s.)’ın öfkesinin sakinleşmesine yardımcı oldu. Bu vesileyle kendisine gelen Hz. Mûsâ, Cenâb-ı Hakk’a yalvararak kendisi ve kardeşi için bağışlanma diledi. İşlediği bir suçu olmadığı halde kardeşine yaptığından dolayı kendisini; kavminin buzağıya tapmalarına mâni olmakta bir kusuru varsa, mesela savaşması gerektiği halde savaşmadıysa, kardeşini bağışlamasını istedi… (Kaynak: Ö. Çelik Tefsiri)  

[1] Ben gittikten sonra veya benden tevhit ve tenzihi gördükten sonra.[2] Acele azabını mı istiyorsunuz?[3] Yani saçından tutup sürükledi.  

52 Krş. Tâhâ, 20/94  

Benzer mesaj: Tâhâ 20:86.,Tâhâ 20:94’te de dile getirildiği gibi, her iki peygamber de kardeş olmasına rağmen Hz. Harun’un Hz. Musa’ya “annemin oğlu” diye hitap etmesinin muhtemel sebebi, onun şefkatini beklemesi olabilir. Elmalılı şöyle demiştir: “Ey benim ana gibi merhametli ve şefkatli olması lazım gelen sevgili (can) kardeşim!” (Yazır, [Hak Dini]., IV, 138). Râzî de onların “ana bir kardeş” olma ihtimalini dile getirmiştir (Râzî, [Mefâtîhu’l-Ğayb], XXII, 109).,Bu ayet Tâhâ 20:92-94. ayetlerle okunmalıdır.  

1 Esef: Hem şiddetli öfke hem de hüzün manasına gelir. Ve yerine göre her biri için de kullanılır. Nitekim esef, nefsin hoşlanmadığı bir kötülük karşısında aldığı özel bir durumdur ki o kötülük yukarıdan gelirse hüzün, aşağıdan gelirse öfke ve heyecan olur. Şu halde Musâ (a.s)’ın esefi, kavmine karşı son derece bir gazap, Allah’a karşı da bir hüzün demektir.2 Âyetin bu bölümü; “Siz, benim arkamdan ne kötü işler yaptınız! Rabbinizin emrini (beklemeyip) acele mi ettiniz?” şeklinde de tercüme edilebilir.3 Konuyla ilgili olarak (Tâ Hâ: 94.) âyetteki ifâdeler dikkate alınırsa âyetin bu bölümü, “(Mûsa) elindeki levhaları bırakıp kardeşi Hârûn’un sakalından ve saçından tutarak kendisine doğru çekmeye başladı.” şeklinde de anlaşılabilir.  

116 Lafzen, “Rabbinizin emrinde ivedilik gösterdiniz, öyle mi?”: “bir şeyde ivedilik gösterdi” ifadesi, “onu bir kenara bıraktı” ya da “yüzüstü bıraktı” ifadesiyle eş anlamlıdır (Zemahşerî).117 Lafzen, “beni bütünüyle güçsüz koydular [yahut “gördüler”]”. Tevrat’taki anlatımın (Çıkış xxxii, 1-5) tersine Kur’an Hz. Harun’u altın buzağıyı yapmak ve ona tapmak eylemine fiilen katılmış olarak suçlamaz; o’nun tek suçu aralarında ayrılık doğmasından korkarak halkın putperest eylemi karşısında pasif kalmasıdır (karş. 20:92-94).  

[1263] Eski Ahid’deki anlatıma göre Hz. Harun, hâşâ buzağı heykelini yapan ve ona tapanlar arasındadır (Çıkış, 32:1-5). Kur’an bu anlatımın aksine Harun nebinin savunmasına yer vermekte ve nebilikle bağdaşması mümkün olmayan bu tür bir suçlamayı zımnen reddetmektedir.  

1115 Didye make haste . . . ? 'In your impatience, could you not wait for me? Your lapse into idolatry has only hastened Allah's wrath. If you had only waited. I was bringing to you in the Tablets the most excellent teaching in the commands of Allah.' There is subtle irony in the speech of Moses. There is also a play upon words: 'ijl= calf; and 'ajila = to make haste: no translation can bring out these niceties. 1116 Put down the Tablets: we are not told that the Tablets were broken; in fact 7:154 (below) shows that they were whole. They contained Allah's Message. There is a touch of disrespect (if not blasphemy) in supposing that Allah's Messenger broke the Tablets in his incontinent rage, as is stated in the Old Testament: "Moses's anger waxed hot, and he cast the tablets out of his hands, and brake them beneath the Mount." (Exod. 32:10). On this point and also on the point that Aaron (in the Old Testament story) ordered the gold to be brought, made a molten calf, fashioned it with a graving tool, and built an altar before the calf, (Exod. 32:2-5), our version differs from that of the Old Testament. We cannot believe that Aaron, who was appointed by Allah to assist Moses as Allah's Messenger, could descend so low as to seduce the people into idolatry, whatever his human weaknesses might be. 1117 Moses was but human. Remembering the charge he had given to Aaron (7:142) he had a just grievance at the turn events had taken. But he did not wreak his vengeance on the Tablets of Allah's Law by breaking them. He laid hands on his brother, and his brother at once explained, (Cf. 20:94). 1118 Aaron's speech is full of tenderness and regret. He addresses Moses as "son of my mother"- an affectionate term. He explains how the turbulent people nearly killed him for resisting them. And he states in the clearest terms that the idolatry neither originated with him nor had his consent. In 20:85 we are told that a fellow described as the Samiri had led them astray. We shall discuss this when we come to that passage.